woensdag 26 maart 2014

'n Ure T'rug

Een ansichtkaart: voor de wrijfgeneratie zo'n kleurrijke foto met op de achterkant je postadres en een stickertje, dat door een voor weinig geld hardwerkende huisvrouw in je brievenbus gegooid wordt. ......  Een eeuw lang de manier om gevoelens van genegenheid of emoties vol verdriet te delen ….  Om mensen een hart onder de riem te steken of juist een oog uit …… met foto’s uit verre (exotische) bestemmingen; een achteloos zonnetje getekend op de achterkant met een getal ver boven de dertig, dat suggereert dat jij op de verkeerde plek was.
Ik behoor nog tot die ansichtkaartengeneratie ….. tegen beter weten in, dat wel. Ik ben zelfs nog van de tijd, dat je niet meer dan, ik meen, tien woorden mocht schrijven achter op een kaart, omdat je anders moest bijbetalen ... een briefkaart werd het dan en die was duurder (zwaarder?) om te versturen.  Tijdens ons laatste uitstapje in het grensgebied tussen Twente en Neder Saksen (Duitsland), waarbij kaarten verstuurd “moesten” worden,  lukte het ons pas na dagen een winkel te vinden die ons aan  “Groeten uit …..” of Grüsse aus ... " kon helpen. Gelukkig begaven we ons tijdens die vakantie steeds in beide landen, zodat we ook niet nog eens een speurtocht naar postzegels in gang hoefden te zetten, die in de zoekactie naar het verdwenen Maleisische passagiersvliegtuig zijn gelijke zou kunnen vinden ……  ; we hadden ons voorbereid en een mapje van tien zegels, tien stickertjes, meegenomen ….  
  • Jaren geleden, begin jaren zeventig, kwam een leerling tijdens een boottochtje langs de Molens van Kinderdijk me vragen om een plakbandje ….. Ze had een kwartje en een ansichtkaart van dit Wereldwonder op de boot gekocht ….. De mevrouw had gezegd dat er een kwartje op moest …..
Nog steeds bewaren veel mensen kaarten die ze in de vakantieperiode ontvangen hebben of die hen gestuurd zijn tijdens hoogtijdagen een aantal maanden, maar 99 van de 100 kaarten verdwijnt uiteindelijk bij het oud papier of in het recyclingcircuit …….  
In de doos bij mijn opoe op zolder vond ik als kind handenvol ansichtkaarten, die ze als jong meisje gekregen had …. Uit een tijd toen jonge ongetrouwde vrouwen nog gewoon Mejuffer genoemd werden en huisnummers nog niet bestonden  …  De postbode, een gerespecteerd man op het dorp, een man van aanzien, die dan wel niet thuis hoorde bij de notabelen, maar door iedereen wel als vraagbaak of nieuwsbron gezien werd, en een belangrijke sociale plaats innam in een dorp, wist genoeg, als hij een kaart moest bezorgen aan Mejuffer Pietern. Poley, Stokvis st. Ierseke. Gezien de titulatuur van  Mejuffer. mag ik er van uitgaan dat mijn opoe nog niet getrouwd was met mijn opa, dus dateert de kaart ergens tussen 1910 en 1918. Helaas zijn postzegel en poststempel in de mist der tijd verdwenen …..

  • In de Franse Tijd werd in Nederland het postwezen geïntroduceerd, waarbij de staat middels de Postwet van 1810 het monopolie kreeg – de portokosten werden bepaald a.h.v. het gewicht, maar ook de afstand speelde mee; rond 1850 kwamen de eerste postzegels …… In Zeeland werden er speciale postwegen aangelegd, maar vanwege de vele eilanden was een brief of kaart vaak lang onderweg. Vaak moest de post met bootjes ( o.a. over het Sloe naar de Noord-Kraaijertpolder onder Heinkenszand of bij Iersekendamme naar Gorrishoek op Tholen) overgebracht worden. Vanaf 1825 waren de meeste postwegen bestraat, hetgeen ook handig was als je met koets of rijtuig op weg ging door Zeeland.

Tot de Tweede Wereldoorlog volstond alleen een straatnaam en werden alle huizen genummerd .. zo woonden mijn grootouders later op A205 in Hoedekenskerke.  Pas na de Tweede Wereldoorlog gebruikte men straatnaam en werden de huizen genummerd ( even- en oneven gescheiden, elk aan een kant van de straat). Eén van de mooiste woorden uit die tijd vind ik het woord “Alhier”, de aanduiding die je gebruikte als je een kaart in hetzelfde dorp wilde laten bezorgen. Ik heb nooit begrepen waarom een kaart, die ik per post aan mijn buurvrouw wil sturen, eerst helemaal naar Rotterdam gereden wordt om daarna de volgende dag bezorgd te worden .......  Ik steek hem tegenwoordig gewoon zelf in hun brievenbus of spreek ze aan .........
  De postcode, lieve jongelui, bestaat nog maar zo’n 25 jaar …… 
 Nu vond ik in de map ansichtkaarten een kaart die meteen mijn aandacht trok.  Het was een kaart, die begin twintigste eeuw gestuurd was vanuit London, een stad, die toen vanuit Zeeland gezien, ver voorbij de periferie van de gemiddelde Zeeuwse boer lag … 
Wie daar heen ging of vertoefde had meer dan zomaar een Batse reis gemaakt.  De kaart bevat een foto van The Marble Arch, een soort Middelburgse Koepoort, maar dan een eeuw “jonger”. Deze poort werd in 1828 ontworpen en een twintigtal jaar later verplaatst, omdat de Engelse Koninklijke koets niet door de poort kon …… Op de kaart van mijn opoe vind je voetgangers, die, nog zonder gevaar voor eigen leven, de weg langs Hyde Park oversteken … Achter de poort bevindt zich een automobiel uit het begin van de Twintigste Eeuw.  
De kaart die ik uit de doos viste is een Tuck’s Post Card.  Tuck begon in 1898 met postkaarten uit te geven, vaak met een foto van een karakteristiek gebouw … Hoe ze in 1930 oude voorraden opmaakten lees je in mijn Keep (it)  Swinging blog .
Nu was het maken van foto’s in die tijd specialistisch en kostbaar werk. De fotograaf, die onder een zwarte doek, de poort probeert te vangen op een lichtgevoelige glasplaat .....   Op internet vond ik dat de fotokaart van The Marble Arch, zij het zonder wapenembleem van London, dateert van net na de eeuwwisseling.  
De eerste serie kaarten met de poort werd in 1906 uitgebracht. In de loop der tijd was de voorraad op en werd de kaart opnieuw uitgegeven … rond 1918 was men weer aan een update toe ….. Tegenwoordig zouden we dan een fotograaf op pad sturen om de poort opnieuw vast te leggen – in zijn "huidige omgeving";  niet in de optiek van Tuck …. Zunig as 'n echte Zeeuw ...... Zoals in landen als Rusland en China leiders, die uit de gratie vallen, gewist worden van foto’s, zo liet Tuck oude foto's gewoon “upgraden” door een modern autootje voor de poort te zetten ……. 
Kijk ..... en dan zie ik ineens een heleboel mogelijkheden en toepassingen ....... We sturen gewoon die ouwe voorraad ansichtkaarten, met de oude PSD boten richting Italië en plaatsen gewoon een Italiaans vlaggetje op het achterdek en een palmboompje op de kade ........  Zijn we meteen van die ouwe kaarten en onze frustraties af ....  
Maar misschien werkt het ook andersom ....... We fotoshoppen uithangborden van buurtsupers en fietsende fluitende bakkersknechten-met-mand-voorop-de-fiets op oude zwart-wit foto's van Zuid-Bevelandse dorpen; we laten de plaatselijke bank weer een filiaal openen en het café een groot terras.  Op het postkantoor haalt de postbode-met-pet-en-uniform alle "alhier" alvast uit de stapel kaarten en stopt ze in zijn tas  .... en op het schoolplein plakken we spelende kinderen ......... Je zult zien dat dan de leefbaarheid op het Zeeuwse platteland, in de kleine dorpen, een geweldige boost krijgt ...... 

En komend weekend zetten we allemaal de klok niet vooruit, maar juist een uurtje achteruit ...... . Je zult zien ... dat het helpt!  


Hans Koert
slikopdeweg@live.nl


Slik op de Weg is de afgelopen vijf jaar voor veel trouwe (Zeeuwse) lezers al bijna 1300 keer een vast ankerpunt in de week met haar luchtige en vaak verrassende kijk op de Schelderegiop en haar bewoners ..............Helaas zal Slik op de Weg noodgedwongen moeten stoppen ......  voorlopig, naar ik hoop.  ..... De komende tijd zal ik, wegens ernstige gezondheidsproblemen, mijn energie hard nodig hebben voor de geplande chemokuren.  Hopelijk zie ik jullie over een paar maanden hier weer terug .........  met altijd weer verrassende stukjes, die, net als slik op de weg, ongevraagd op je pad komen. En tot die tijd ga je maar lekker struinen in al die 1300 oude bijdragen ...... 

Ik bedankt alle trouwe (Zeeuwse) lezers voor hun jarenlange contact via Slik op de weg ......   Laat nog maar eens wat horen: slikopdeweg@live.nl 

woensdag 5 maart 2014

Vooral niet lachen .....

De kroontjespen ..... eeuwenlang het wapen voor tientallen schrijvers, columnisten en scherpslijpers ...... Soms lieflijk en poëtisch, dan weer confronterend of puntig als een scherp mes. Dat niet iedereen hiervan gediend is, bemerkte Charles de Koster toen hij 150 jaar geleden aantekeningen maakte tijdens de 'Eintjeszandse Mart ...... Hoe een onschuldig flirt op het scherp van de snede werd uitgevochten ......  
Charles de Coster ( 1827-1879)
Charles de Coster, die leefde van 1827 tot 1879, is vooral bekend geworden als schrijver van het boek over Tijl Uilenspiegel – een verhaal waarin historische feiten en fantasie goed samen ging en wat door Charles’ tijdgenoten niet begrepen werd ……  
Veel minder bekend is zijn serie schetsen, die hij over Zeeland schreef in het Franse tijdschrift Le Tour du Monde ( 1874)  en werd later vertaald in het Nederlands. Dankzij Jacqueline kan ik nu putten uit de “moderne” uitgave, getiteld Zeeland door de bril van 1873.

Het is een reisverhaal – een soort blog á la Slik op de Weg, geschreven door Charles de Coster, waarbij hij in een luchtige schrijfstijl fictie en fantasie in elkaar laat overvloeien tot een leesbaar verhaal ……. Of het allemaal waar is wat hij schrijft valt te betwijfelen, maar toch blijkt uit wat hij noteerde, dat hij hier rond 1870 door deze streken met een open blik rond getrokken heeft.
Wie het boekje leest,  maakt zijn reis door Zeeland mee,  zoals Charles die beleeft vanaf het vertrek uit de haven van Antwerpen. 
Goed voorbereid, met adviezen van dokter Forchaud en met een weitas die dienst doet als ransel op de rug en een wandelstok in de hand;  geurige sigaren, een presentje van een goede vriend,  en een fles Jamaica-rum ( tax-free gekocht ongetwijfeld – België was sinds 1839 immers autonoom) en ….. uit vrees dat zij op een gegeven moment niet aan eten zouden kunnen komen, hadden zij zelf naast andere proviand, ook gerookt rundvlees in hun tassen meegenomen …….

Ze …. meervoud! Klopt .... Charles ging namelijk niet alleen - hij had zijn vriend, de Belgische kunstenaar Adolf Dillens bereid gevonden hem te vergezellen en die maakte ter plaatse schetsen, die hij later zou uitwerken. 


  • Het doet me denken aan één van onze eerste verre reizen in de jaren zeventig van de vorige eeuw, richting Egypte …… honderd jaar na Charles de Coster’s Zeeuwse safari …….  Met een bus helemaal van Cairo naar het diepe zuiden, naar wat vroeger Nubië heette, met Luxor en Aswan.  Met een koffer vol pillen en een lichaam vol injecties, aanbevolen door het Havenziekenhuis in Rotterdam, boterhammen voor onderweg, een fles drinkwater ( Van Egyptisch water word je ziek), extra rollen wc-papier ( hebben ze daar niet) en alle ruimte die overbleef gevuld met rollen Mariekaakjes .…….   En tien diafilmpjes ( als een instant Adolf Dillens in een kokertje), opgeborgen in een lodenzak, want je wist maar nooit met wat voor sterke straling je koffer op het vliegveld gecontroleerd werd.   En op Schiphol nog even tax-free wat flessen sterke drank (schijnt goed tegen de diaree te zijn) en sloffen sigaretten (tegen de zenuwen). 

Charles en Adolf stappen in Antwerpen op de Flandria avant la lettre, die de Wester-Schelde of Hont al heen-en-weer laverend van aanlegplaats naar aanlegsteiger naar het westen volgt, om  uiteindelijk in Vlissingen op het roeiershoofd aan te landen.  

Het is amusant om Charles belevenissen door Zeeland eens te volgen – Zo zal ik de komende tijd met enige regelmaat de bril en pen van Charles overnemen en zijn bevindingen toetsen aan de huidige tijd.  

Zo kwam ik Charles en Adolf tegen in één van de café’s van Heinkenszand …. Er is een feest gaande in een tent, dat voor één van de uitspanningen opgesteld staat, als de “grote tent” waar nog steeds tijdens de 'Eintjeszandse Mart bier en Surrender goed samengaan, opgesteld op het terras van de voormalige Blauwe Reiger. We gaan er gevoeglijk maar vanuit dat het toen ook 'Eintjeszandse Mart was, begin juli, toen Charles kennismaakte met Heinkenszand, aangezien hun toch in de zomer plaatsvond en er dan niet veel andere feesten in de Zak plaatsvinden.
Herberg-scene (tekening: Adolf Dillens)
  De mannen zien er ruziezoekerig uit, maar minder flink en ongetwijfeld minder zelfbeheerst ( dan de vrouwen), schrijft Charles. Het heeft een haartje gescheeld of één van ons had aan den lijve ondervonden hoe weinig beminnelijk het karakter was van een van de inwoners van Heinkenszand.  Kijk. dan schiet ik rechtop in mijn stoel - daar wil ik daar meer van weten …. Als de betreffende persoon in gezelschap van een schone deerne de gelagkamer binnenkomt, kruist haar blik die van de interessante vreemdeling, die dar zit te schrijven en dat merkt de man, die haar begeleidt. Hij wil weten wat Charles zit op te schrijven …. Wa sti jie di te schrieven? Dat gaat je niet aan, zegt Charles op z’n Frans (!) …. Ou je smoel, wi trokt dat noe toch op? roepen mensen van alle kanten naar de man, Je mò j'n eihen nie zò op de fiets litte zette .....( Let op die toen moderne uitdrukking: in 1870 reden er al een aantal velocipedes rond) - . je ziet toch da die mensen nie van ier binne?   
De spanning is te snijden in de gelagkamer ….. vandaar natuurlijk het mes, dat plotseling getrokken wordt. Even later vliegt een paardenmes rakelings langs het hoofd van Charles, die schrikt, wegduikt en het projectiel van de grond opraapt en moedig naar de amokmaker toe loopt en met een klap het mes neerlegt … Hier heb je je mes …. En terwijl hij als een soort Badr Hari avant la lettre meteen een aanvallende vechthouding aanneemt, voegt Charles er aan toe …. Als je je beweegt, sla ik je dood.  De ‘Eintjeszantenaren, die de ruzie hebben zien ontsporen, komen tussen beiden en roepen tegen Charles en Adolf: Julder mò nie zò hauw op de kasse klumme .... Ie is 'n schietvernien, die nie van ier komt  ...  'n Aokelug stik freeten. 

We schrijven 1870 ….. Heinkenszand heeft zich meer dan 100 jaar kunnen evolueren, net als haar inwoners .... en ook nu gaat het nog wel eens goed mis …… Charles moet dat hebben voorzien met een profetische blik …. Hij eindigt in het boek dit voorval met: Misschien kan het vermelden van deze belevenis zijn nut hebben, al was het alleen maar dat toeristen die Heinkenszand bezoeken, nu gewaarschuwd zijn om op hun tellen te passen. Als iemand u daar toelacht, kijk hem of haar dan met ijskoude blikken aan of wend uw hoofd af. ( Charles de Coster 1873)

Ik heb het vanochtend in de spiegel geprobeerd - niet te lachen ..... en mocht je me een keer op't dorp tegenkomen en je denkt: Wat wil die vent van me?   Blijf dan gewoon chagrijnig op je boodschappenlijstje kijken of de verrichtingen van je ontlastende hond nauwlettend volgen ..... Huwoon nistug bluuve kieke .... Ik heb er alle begrip voor. Ik ben gewaarschuwd. 

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl


Slik op de Weg is al bijna zes jaar lang niet te missen .....Wekelijks, zelfs dagelijks, als je Keep (it) Swinging ook op Facebook of Twitter volgt, een opvallende Zeeuwse kijk op de Schelderegio en haar bewoners. Soms nostalgisch mijmerend over vroeger; soms verbaasd focussen op het heden, maar, zoals het logo laat zien, altijd met beide klompen stevig in het nu. Als je het aan kunt, blader dan eens door de verhalen en beschouwingen en laat je meevoeren ..... zoals ook Slik op de Weg je in de herfst behoorlijk kan laten verrassen .............  

Facebook: group: Slikopdeweg  Twitter: #slikopdeweg

vrijdag 28 februari 2014

Strao Noordwelle 2014: Ronald ... Je was er niet!

Ronald, waar was je? De strao van Noordwelle werd het afgelopen weekend weer georganiseerd en tilde een tipje van de sluiter op, waaronder de Zeeuwse identiteit verborgen zit ...... Je moet wel ziendeblind zijn als je dat op zo'n zonovergoten middag op het strand van Renesse niet ervaart. maar ja ..... je was er niet - een gemiste kans. Gelukkig komen er nog een paar van dit soort strao's, dus je hoeft geen excuses te verzinnen voor je afwezigheid afgelopen weekend ….. Burgh-Haamstede - Ellemeet - Scharendijke en Serooskerke staan nog op de rol ..... Voor Noordwelle ben je helaas te laat .... Noordnietes dus. 
Het verschijnsel strao wordt voor het eerst genoemd in 1841, maar dat wil niet zeggen dat het volksgebruik daarvoor niet bestond.  Bedenk, Ronald, dat Zeeland toen nog helemaal bestond uit aparte eilanden, geïsoleerde gebieden die feitelijk geen of weinig contact hadden met de buitenwereld; zo'n beetje als je ministerie, vermoed ik. Waarom dus geschreven over eeuwenoude gewoonten op andere eilanden, een verhaal waar misschien een lokale ontdekkingsreiziger mee thuis gekomen was? Omroep Zeeland stond nog niet vooraan met camera en microfoon om verslag te doen en de honderden fotografen, die tegenwoordig zich op zo’n dag op het strand verzamelen, waren honderd jaar geleden nog niet eens in heel Europa bij elkaar te vinden, vermoed ik.   
Er is zelfs een tijd geweest, dat de paarden helemaal niet op het strand kwamen tijdens de strao ….. Zo’n honderd jaar geleden beperkte het feest zich tot een soort dorpskermis, waar het voorjaar gevierd werd met een stoet paarden met knechten, die een tochtje rond het dorp maakten …. Het strand werd niet aangedaan, simpelweg omdat het niet bereikbaar was ……   Geen duinovergangen of – paviljoenen; toeristen kwamen nog niet richting Schouwen ….. een eiland immers .. veel moeilijker bereikbaar dan bijvoorbeeld het mondaine Domburg, waar het toerisme voor de rijken opkwam. 

Schouwen als eiland ……  Wie er heen wilde, Ronald, moest met een pontje over vanuit Kats of via Zijpe ……  een Batse reis noemen Zeeuwen dat …… 
Nu is Schouwen van alle kanten bereikbaar door bruggen en dammen ….. Toch blijkt de afstand van de Randstad naar Schouwen veel langer dan andersom, merken we - Den Haag - Noordwelle is een heel eind ….. zelfs in een wagen-met-chauffeur. 
Toch is dat wiskundig rationeel niet zo; emotioneel blijkbaar wel…..  Veel paardenliefhebbers van de Zuid-Hollandse eilanden hebben de strao van Noordwelle al ontdekt en ook hoorde ik af en toe een Gooise -r-. Tegenwoordig is er een maximum aantal paarden dat mee mag lopen …… Een quotum, heet dat in Haagse termen Ronald, een maximum van 150 paarden. Voor bezoekers geldt zo’n maximum aantal niet, noch zijn er andere criteria, waarop geselecteerd wordt – misschien is dat wel zo'n typische eigenschap die hoort bij de Zeeuwse identiteit ..... iedereen is welkom, zelfs een minister die durft te beweren dat Zeeland-geen-identiteit-heeft …….   

Jammer dat je er niet was Ronald!

Alle foto's van de stroa 2014: Strao Noordwelle 2014: Ronald ... Waar was je? |  Strao Noordwelle 2014: Ronald, ... had je oor te luister gelegd | Strao Noordwelle 2014: Ronald ... had toch een wit voetje gehaald | Strao Noordwelle 2014: Ronald .. je was er niet! 

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl


Slik op de Weg is al bijna vijf jaar lang niet te missen .....Wekelijks, zelfs dagelijks, als je Keep (it) Swinging ook op Facebook of Twitter volgt, een opvallende Zeeuwse kijk op de Schelderegio en haar bewoners. Soms nostalgisch mijmerend over vroeger; soms verbaasd focussen op het heden, maar, zoals het logo laat zien, altijd met beide klompen stevig in het nu. Als je het aan kunt, blader dan eens door de verhalen en beschouwingen en laat je meevoeren ..... zoals ook Slik op de Weg je in de herfst behoorlijk kan laten verrassen .............  

Facebook: group: Slikopdeweg  Twitter: #slikopdeweg

woensdag 26 februari 2014

Strao Noordwelle 2014: Ronald .. had toch een wit voetje gehaald

Ronald, waar was je? De strao van Noordwelle, traditioneel georganiseerd op ( meestal) het laatste  weekend van februari lijkt nu helaas voor jou een gepasseerd station; je hebt een uitgelezen kans laten liggen om met de Zeeuwen in het reine te komen ..... Jammer!  Ronald ... waar was je? 
Het zgn. straorieën, Ronald, is een oud volksgebruik, dat alleen terug te vinden in op Schouwen. Nergens anders ter wereld wordt op deze manier de lente ingeluid …… Neem nu bijvoorbeeld het ringsteken, ook zo’n traditioneel spel, dat in Zeeland zijn oorsprong lijkt te vinden …… maar in werkelijkheid langs de hele Noordzeekust, in Friesland ( ringstekken of ringriden), in Noord Duitsland (ringreiten) tot ver in Denemarken als ringridning wordt beoefend ….. Toegegeven ... Op Walcheren hebben ze d'r een echt volksfeest van gemaakt,zoals dat alleen daar gevierd wordt ...., maar feitelijk dus niet zo uniek als gesuggereerd wordt ; het straorieën wel, Ronald, dat blijkt een typisch traditioneel Schouws volksgebruik.
Feit is, dat de data waarop de verschillende strao’s worden gepland afhankelijk is van de vastenkalender; ik snap dat het voor jou daarom wat moeilijk plannen is ....., maar het wijst er op dat het al voor de reformatie in gebruik was; toch wordt er pas halverwege de 19de eeuw over de stra of strao geschreven. Vroeger waren er ook strao’s in plaatsen als Elkerzee, Brouwershaven, Dreischor en zelfs Moriaansdorp; tegenwoordig wordt het georganiseerd in Renesse, Noordwelle, Ellemeet, Burgh-Haamstede (Westerschouwen), Serooskerke en Scharendijke. 
Het wassen van de benen schijnt een heidense achtergrond te hebben, namelijk het verjagen van de kwade geesten. 
Troost je, Ronald, er zullen niet veel Zeeuwen meer zijn die daar nog in geloven, of het moet zo zijn dat de plannen die ons vanuit Den Haag worden aangereikt, jou door dat soort sujetten wordt ingefluisterd .... tja, dan kan Slik op de Weg niet voorkomen dat je, tijdens het ringsteken na afloop van de strao, op de ring van Noordwelle,  door een paar potige Zeeuwse boerenknechts of Schouwse dames als nog spontaan gejonast wordt ….. met de pollepel en een zere rug als ultieme prijs ....
 Het jonassen, beste Ronald, heeft met het ringsteken te maken, waarmee in Noordwelle traditiegetrouw de strao wordt afgesloten ……. 
De ringsteekbaan ligt keurig rond de kerk, op de “ring” ( what’s in a name) en je zult er ontdekken hoe creatief die Noordwellenaren zijn, door gewoon drie “ringen”  per  beurt te laten steken …… Drie voor de prijs van één ..... Da's creatief met de middelen omgaan; da's creatief denken ..... Dat scheelt toch maar even een slok op een borrel.  De fotootjes, Ronald, van het rienksteken op de ring zijn een paar jaar oud, Ronald, maar daar maakt niemand zich druk over …. Traditie is nu eenmaal traditie.
Ronald, waar was je ……  Was je misschien bang ook zelf natte voeten te halen? Jezelf de voeten te moeten wassen?  Broekspijpen omhoog en dan het water in? Bij de strao van Noordwelle geen “dominee” of “ kapelaan”, die de paarden zegent – dat gebeurt alleen bij de strao in Renesse …..  dus je hoeft niet zelf een nat voetje te halen ….. maar je hebt wel de kans laten liggen  om bij de Zeeuwen een wit voetje te halen …….  Ronald …. Waar was je?

Alle foto's van de stroa 2014: Strao Noordwelle 2014: Ronald ... Waar was je? |  Strao Noordwelle 2014: Ronald, ... had je oor te luister gelegd | Strao Noordwelle 2014: Ronald ... had toch een wit voetje gehaald | Strao Noordwelle 2014: Ronald .. je was er niet! 

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl


Slik op de Weg is al bijna vijf jaar lang niet te missen .....Wekelijks, zelfs dagelijks, als je Keep (it) Swinging ook op Facebook of Twitter volgt, een opvallende Zeeuwse kijk op de Schelderegio en haar bewoners. Soms nostalgisch mijmerend over vroeger; soms verbaasd focussen op het heden, maar, zoals het logo laat zien, altijd met beide klompen stevig in het nu. Als je het aan kunt, blader dan eens door de verhalen en beschouwingen en laat je meevoeren ..... zoals ook Slik op de Weg je in de herfst behoorlijk kan laten verrassen .............  

Facebook: group: Slikopdeweg  Twitter: #slikopdeweg

maandag 24 februari 2014

Strao Noordwelle 2014: Ronald .. had je oor te luister gelegd!

Ronald waar was je? Er is  niets mooiers dan het geluid van dravende paarden op het strand? Duizend kilo vlees en spieren - een brok massa dat je denderend op anderhalve meter afstand passeert ….. 't Voelt Ronald, op de een of andere manier, toch anders dan wanneer je bij een stoplicht staat te wachten, ..... waar personenauto's van 1000 kg. lege massa je met 50 km. per uur passeren ..... Je ruikt geen benzine, maar paard ...... Je voelt het gedreun van de hoeven in het zand tot in je maag ..... met het gesnuif en gehinnik van dieren, die het helemaal naar de zin hebben, wordt het één grote beleving! Ronald, waar was je? Je had hier op de Strao van Noordwelle je oor te luister kunnen leggen!
(foto: Hans Koert)
Ik kan me niet aan de indruk ontrekken dat de paarden, eenmaal op het strand, de vrije teugel latend, helemaal uit de bol gaan …………. Als een groep kinderen die losgelaten wordt bij de ingang van een speeltuin …….  

Het Zeeuwse trekpaard is tijdens de traditionele strao van Noordwelle in hoge mate vertegenwoordigd ……  Waren ze in de laatste decennia van de twintigste eeuw overbodig geworden en dreigde het ras langzaam uit te sterven; dat alles lijkt nu verleden tijd. Ik heb geen aantallen paraat, maar van de 150 paarden op het strand,  waren er zeker 100 oorspronkelijk Zeeuwse trekpaarden …. 
(foto: Hans Koert)
Ronald, waar was je …….  Ik weet ‘t …. Druk druk druk …… een baan als minister in het kabinet, druk met binnenlands bestuurlijke zaken, waarbij je ook nog iedereen moet controleren die per mailtjes, brieven, blogs of telefoon communiceert, vraagt veel van een mens … ‘t Is eerder een dagbesteding dan een baan .........  Wat is dan fijner dan af en toe een ontspannen dienstreis te kunnen maken ....... De strao van Noordwelle had een prima keus geweest!
(foto: Hans Koert)
Tijdens de strao bleek maar weer eens, Ronald, dat je niet overal verstand van hoeft te hebben, om het leuk te hebben  ……. Er waren berijders en paarden en er waren kijkers … heel veel kijkers.  Veel toeristen ook, die zich moeiteloos tussen de autochtonen mengden en er zich thuis voelden – die de Zeeuwse gemoedelijkheid, waarvan het Zeeuwse trekpaard een levend bewijs is, (h)erkennen en waarderen …… Waar waren de beslissers uit Den Haag? De beleidsmakers, die met hun potloodje en gummetjes, hun blocnootjes vol rekensommetjes, op zoek gaan naar elk kwartje dat wellicht terug verdiend kan worden?
(foto: Hans Koert)
Zelf ben ik nooit verder gekomen dan de ritjes als schoolkind boven op de brede rug van Blondine … Blondine was het Zeeuws werkpaard van mijn opa. Als ik als schoolkind in de vakanties mee mocht naar het land en de kerktoren van Hoedekenskerke  om twaalf uur het teken om naar huis te gaan, luidde, dan werd ik op het paard gehesen en hobbelde ik bovenop het (zadeloze) stapvoets lopende paard, achter mijn opa aan naar huis ….. geleid, dat wel .. al heb ik nog steeds het verhaal in mijn hoofd dat het paard me helemaal alleen naar huis  bracht …. 
(foto: Hans Koert)
Waar was je Ronald? Je had hier, als Zuid-Hollander, iets kunnen leren van de Zeeuw, als je je oor te luister had gelegd; mag ik van het hoofd Afluisteren van de BVD iets andere verwachten?    
De strao in Noordwelle – een Zeeuwse traditie, die alleen nog te vinden is op Schouwen Duiveland - wordt elk jaar in het voorjaar opnieuw gehouden rond het Zeeuwse trekpaard – een levend bewijs dat de Zeeuwse identiteit uniek is en dat moet zo blijven …….
slikopdeweg@live.nl


Slik op de Weg is al bijna vijf jaar lang niet te missen .....Wekelijks, zelfs dagelijks, als je Keep (it) Swinging ook op Facebook of Twitter volgt, een opvallende Zeeuwse kijk op de Schelderegio en haar bewoners. Soms nostalgisch mijmerend over vroeger; soms verbaasd focussen op het heden, maar, zoals het logo laat zien, altijd met beide klompen stevig in het nu. Als je het aan kunt, blader dan eens door de verhalen en beschouwingen en laat je meevoeren ..... zoals ook Slik op de Weg je in de herfst behoorlijk kan laten verrassen .............  

Facebook: group: Slikopdeweg  Twitter: #slikopdeweg

zaterdag 22 februari 2014

Strao Noordwelle 2014: Ronald ... waar was je?



Ik heb nog even rondgekeken of ik hem niet zag staan …  zag staan tussen de tientallen wachtenden op het strand bij Renesse.  Het zou natuurlijk het uitgelezen moment zijn om een klein stukje van de Zeeuwse identiteit te leren kennen.  Alleen al door met zijn aanwezigheid, had hij blijk kunnen geven een kleine knieval voor die identietijdsloze Zeeuwen te willen maken;  de protesten serieus te nemen. Bovendien lijkt het me een stuk aangenamer hier excuses te maken, dan in zo'n oververhitte Tweede Kamer vol wantrouwende volksvertegenwoordigers ; zo heerlijk op een zonovergoten strand in de zonnigste regio van ons land ...... met opgewekte mensen, enthousiaste paarden en een eeuwenoud hedendaags folkloristisch gebeuren ......    De Strao!

(foto: Hans Koert)
De Strao: Zouden ze in Den Haag op het ministerie ooit van de strao gehoord hebben? De Dikke van Dale in mijn boekenkast, kent het woord niet … en die is nog wel geschreven door een Zeeuw ……  Dat Johan Hendrik uit Sluis kwam en in de negentiende eeuw tv,  internet en sociale media (behalve dan het Sluisch Weekblad, dat voor het eerst in 1860 verscheen) ontbeerde, pleit voor zijn onschuld aan deze omissie. Bovendien zal hij, net als Plasterk binnen de muren van zijn ministerie, door de eilandenstructuur van de regio, weinig voeling met de andere, meer geïsoleerde eilanden boven de Oosterschelde, gehad hebben.   
(foto: Hans Koert)
 In de Zierikzeesche Nieuwsbode uit 1886 vond ik een stukje dat zich zo, met wat aanpassingen in de tekst, op het Ministerie van Binnenlandse Zaken had kunnen afspelen …..:
  •  Wat is dat toch “strao”?, zoo vroeg onlangs Zijn Excellentie Minister Plasterk aan zijn stagiaire, kortelings uit Zeeland naar 'Olland verplaatst, die haar baas attent maakt op die aanstaande festiviteit. Die vraag deed de meid met verbazing; om niet te zeggen met minachting, reageren: Wé jie nie, Ronald, wa strao is?  Is ’t er bie julder in 'Olland hin strao? Dan hê julder daer zeker oak hin Paeschen of Pienkesteren? (vrij naar de Zierikzeesche Nieuwsbode van 1886)
Wie, net als zovelen benoorden de Grevelingen, onbekend is,  met het fenomeen, miste in het laatste weekend van februari 2014 een uitgelezen kans …. Honderdvijftig paarden, meest specimen van het Zeeuwse- of Vlaamse trekpaard,  met hun berijders, maakten zich op. om, vanuit Noordwelle,  op het stand bij Renesse  de benen te wassen ……. 
(foto: Hans Koert)
Een eeuwenoude traditie, die in de laatste decennia van de vorige eeuw weer opgebloeid is ….. Met de teloorgang, vlak na de Tweede Wereldoorlog, van het Zeeuwse Trekpaard in de landbouw, ingeruild door brullende machines, die in hun eentje alle paarden op het Schouwse strand in kracht evenaren, leek deze traditie op sterven na dood …… Nu, anno 2014, is er een limiet aan het aantal paarden … 150, maar het zouden er met gemak het dubbele kunnen zijn geweest.
(foto: Hans Koert)
Spectaculair is de lange stoet paarden die zich door het Schouwse landschap slingert,  die opdoemt uit de duinen en dan over het strand zich richting zee begeeft …. Voorop de “leider” herkenbaar aan zijn koperen hoorn, die als een ceremoniemeester de stoet leidt.  
(foto: Hans Koert)
Voorzichtig gaan de eerste paarden het water in – nog wat onwennig. Als, zoals eerder dit jaar, de zee te woest of te wild is, blijkt het aantal afvallers groot – De woeste zee is dan een iets te wild, niet vertrouwd element, dat niet past binnen de referentiekaders van het paard ….. maar op een zonnige uitgelezen dag als op die laatste zaterdag van februari, de dag van de strao van Noordwelle 2014, durven tientallen paarden een natte buik te halen.
(foto: Hans Koert)
Uitgelaten als jonge koeien die voor het eerst weer de wei in mogen, rennen ze even later, als jonge honden, over het lege strand …..Ik vraag me af of dat wel goed gaat ....... Een enkele berijder valt genadeloos op de grond ..... Gelukkig geen ernstige kwetsuren. Ook dat is de strao. Duizenden kilo’s in galop …. Wat een fantastisch schouwspel …….

(foto: Hans Koert)

Alle foto's van de stroa 2014: Strao Noordwelle 2014: Ronald ... Waar was je? |  Strao Noordwelle 2014: Ronald, ... had je oor te luister gelegd | Strao Noordwelle 2014: Ronald ... had toch een wit voetje gehaald | Strao Noordwelle 2014: Ronald .. je was er niet! 

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl


Slik op de Weg is al bijna vijf jaar lang niet te missen .....Wekelijks, zelfs dagelijks, als je Keep (it) Swinging ook op Facebook of Twitter volgt, een opvallende Zeeuwse kijk op de Schelderegio en haar bewoners. Soms nostalgisch mijmerend over vroeger; soms verbaasd focussen op het heden, maar, zoals het logo laat zien, altijd met beide klompen stevig in het nu. Als je het aan kunt, blader dan eens door de verhalen en beschouwingen en laat je meevoeren ..... zoals ook Slik op de Weg je in de herfst behoorlijk kan laten verrassen .............  

Facebook: group: Slikopdeweg  Twitter: #slikopdeweg