dinsdag 27 december 2011

Half werk ......

Oude grafstenen fascineren me - ze vertellen een verhaal van mensen, die, als ze hier niet begraven zouden zijn geworden en gedekt met een steen met naam en datum, voorgoed in de tijd verdwenen zouden zijn. In de Mariakerk van Nisse vond ik dit graf - het graf van Geeraert vander Nisse en Andrea van Oostende, beiden overleden begin 17de-eeuw. Wie binnen in de kerk begraven werd, moet wel vermogend zijn geweest of minstens in aanzien gestaan hebben, maar of Geeraert stinkend rijk was ..... dat weten we niet.

Grotere kaart weergeven
Geeraert vander Nisse zal, getuige zijn familienaam, wel gewoond hebben op het kasteel van Ternisse of dat Huis in ieder geval beschouwd hebben als de plek waar zijn voorvaderen vandaan kwamen. Dat Huis lag op een verhoging, een bergje, achter de boerderij, die nog steeds de naam Slot Ternisse draagt. Je kunt nog steeds in Nisse mooi de contouren van de grachten rond de buitenhof zien - een toegangshek draagt nog steeds de wapens van het geslacht. Het Huis van Ter Nisse ( ook wel Gerbernesse genoemd) moet er in de tijd van Geeraert nog volop bewoond geweest zijn - honderd jaar later laat Smallegange in zijn Cronyk nog een prachtig panorama zien van een uitgestrekt buiten. Het geslacht van Vander Nisse vinden we in de 17de eeuw vaak genoemd als burgemeesters in Goes - of Geeraert ook burgemeester geweest is, heb ik verder niet uitgezocht, maar waarschijnlijk niet, omdat dat anders wel vermeld zou zijn geworden op zijn steen. Zijn vrouw, huysvrouwe noemde men dat in die tijd, was afkomstig van het geslacht Van Oostende, dat oorspronkelijk uit het dorp Oostende, gelegen ter hoogte van de Biezelingse Ham bij Hoedekenskerke lag, verdronk en sinds die tijd woonachtig was in Torenburg in Goes, later Slot Oostende genoemd.

Het zijn altijd de notabelen, die begraven werden in de kerk en dat lijkt ook hier het geval. Wie in de kerk begraven wilde worden, moest welvarend zijn of in ieder geval een flinke zak geld ( of lenen of goederen) aan de kerk schenken en dat was natuurlijk voor de meeste stervelingen niet haalbaar. De iets minder vermogenden kreeg een plekje buiten de kerk, in de tuin vlak tegen de kerk aan, in het zgn. kerkhof. De grafsteen van Geeraert en Andrea ligt nu in de wandelkerk van Nisse - De grafstenen die her en der in de kerk lagen zijn alle na de laatste restauratie in de vorige eeuw hier terecht gekomen. Nu ligt alles er strak en onberispelijk bij - in de 17de eeuw zal dat wel eens minder fraai geweest zijn. Grafstenen lagen niet altijd gelijk, omdat iedere keer in de vloer van de kerk gegraven moest worden; vaak ook dekten de stenen het graf of de grafkelder niet meer goed af, waardoor de ontbindende lichamen soms onaangename geuren konden verspreiden - wierook hielp natuurlijk wel, maar rond 1600 zal de Mariakerk wel niet meer door de katholieken gebruikt zijn ..... . Vandaar ook dat we nu nog zeggen dat iemand met veel geld, stinkend rijk was .........
Op de grafsteen van dit echtpaar bevindt zich ook een wapen, waarop een wapenschild met een drietal lelies (en een niet zichtbare band), wat het wapen was van het geslacht Vander Nisse. Erboven een helm. Rond het gehelmde wapenschild vinden we nog vier wapenschilden, de vier kwartieren, de geslachtswapens van de afstamming van beider ouders, waarvan er twee nog in tact zijn en twee compleet vernield. Eén van de kwartieren bevat een paar huismerken, waarin je met veel fantasie een ploeg kunt herkennen - de andere lijkt "leeg" te zijn - misschien was één van de ouders wel gewoon een kind uit het volk: ook een edelman kan verliefd worden op de dochter van de melkboer toch? Het wapen van de Van Oostende's komt op de steen niet meer herkenbaar voor. Het gehelmde wapen van de Vander Nisse's is ook voor de helft vernield of weggehakt. Dat gebeurde in de tijd van Napoleon, de Franse keizer, die een eind wilde maken aan de superioriteit van de adel en de kerk.: Liberté, égalité, fraternité was hun devies - vrijheid, gelijkheid en broederschap. Alle wapenschilden, die verwezen naar een adellijke afkomst moesten verwijderd worden dus werd er heel wat afgebikt ..... De afbeeldingen in de wapens werden verwijderd. Waarom er hier maar half werk verricht is zal altijd gissen blijven, al denk ik dat de grafsteen van Geeraert vander Nisse en Andrea van Oostende waarschijnlijk voor een deel onder een bank of houten vloer verborgen gelegen heeft, waardoor de "grafschenders" er niet goed bij konden en dus maar half werk leverden. Eigenlijk moeten we blij zijn dat deze vandalen, want dat zijn het op de keper beschouwd, maar half werk geleverd hebben ...........
Eerder beschreef ik ook het graf van Sara Maria Laccher en Johan de Crane uit dezelfde Mariakerk.
( Nisse - Zak van Zuid-Beveland) ( augustus 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse column over de Schelderegio

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen