zondag 11 december 2011

Winterkost

December is de feestmaand bij uitstek - de winkels liggen vol met kerststollen, rundercarpaccio, kruidenboter, kalkoen met cranberry’s - citeer ik uit de ideeënfolder die ik gisteren meepikte uit de plaatselijke supermarkt. Maar gelukkig ligt er ook gewoon rode kool, krootjes en boerenkool en spruiten in de schappen, al heeft het voor die laatste twee nog niet gevroren en dat was vroeger een voorwaarde - de vorst moest er over ewist è - é?
't Is weer tijd voor winterkost. Vroeger had je al die keus niet in de winkel - je at wat het (winter)land opbracht en dat was in de winter alleen kool en wortels (zoals bietjes). En verder had de huisvrouw in de zomer een ruime voorraad geweckt voor in de winter; breek'bôôntjes, sniebôôntjes en peertjes keken je vanachter glas aan in de kelder. Zuurkool was ook zo'n echt winterrantsoen en zoute vis - we aten het vaak. We hadden al vroeg, herinner ik me, een diepvries in de schuur staan. En een noodvoorraad uit blik ( nasi uit blik! Getver)
De zondagen waren altijd speciaal - dan kwam er iets anders dan een gehaktbal (halfom met veel bruin brood of beschuit gemengd), buukspek of verkenswoste (uut de derm) op tafel. Op zondag werd er een feestmaal geserveerd. Op de even weken ( 't kunnen ook de oneven weken zijn geweest, dat is voor't verhaal niet belangrijk) werd er een heel 'oen gebraden. Er zal best wel eens een oude kip van d' Oeve gegeten zijn, of uit 't kippenkot van opa, geslacht door opa of door de dorpspoelier Van Doorn, daar had je als kind niet tijd weet van, meestal was 't een hele kip, die bij de slager of kruidenier vandaan kwam ........... of uit de diepvries. In mijn herinnering was er altijd appelmoes en aardappelen bij ......... Val was er immers altijd in overvloed in de herfst, dus aten we nog al eens appelmoes ........
De kip werd door m'n vader vakkundig met een groot mes geportioneerd, herinner ik me, en de botjes zullen wel naar Bontje gegaan zijn, onze geliefde buitenkat, die doordeweeks met kattenbrokjes, af en toe een muis en in melk gesopt brood moest zien te overleven.

Het ene weekend kip; het andere stokvis. De stokvis werd gekocht bij de VéGé winkel, die aan de Havenstraat, voor de Otjeskerkenaren voor 't gemak gewoon Kaaiestraete genoemd, lag en waar, herinner ik me, twee zussen de nering draaiende hielden. De VéGé was in 1938 opgericht als een landelijke inkoopcentrale, net als de Spar, waarbij kleine kruideniers op het platteland hun waren centraal inkochten. Het was in de jaren vijftig, herinner ik me, een winkel met een toonbank en er zal ook wel stroop, zout en suiker los vanuit flessen verkocht zijn - dat weet ik niet meer ........ wel herinner ik me de grote mand vol stokvissen. Later kochten we de stokvis waarschijnlijk bij Daan de Meester in de Kerkstraat, die een Sparwinkel runde, die andere inkooporganisatie die op 't dorp vertegenwoordigd was. De besteldienst van De Gruyter, die elke week de boodschappen uit de stad (lees Goes) meebracht, had volgens mij geen stokvis in't assortiment. Voordat de stokvis bereidt kon worden, moest hij in stukken gezaagd ( werk voor mijn vader) en gebeukt ( met een hamer op slaan) - daarna 36 uur geweekt (en het water om de 6 uur verversen). Tenslotte werd de vis "gekookt" (koken mocht niet) en werden de graten er zoveel mogelijk tevoren uitgehaald. We aten de stokvis met rijst en aardappels en gebakken juun, ui dus en ..... beutersause met mosterd. Dan was het feest in huis. Wie nu stokvis wil eten moet diep in de buidel tasten - de prijs is tegenwoordig zo'n € 50 de kilo ......... en je kunt ze in de winter bij de visboer kopen ( of online - geloof het of geloof het niet - Geef eens een stokvis kado is hun slogan.
Eens per jaar halen we de goeie oude tijden weer eens op door samen stokvis te eten - da's even sparen, maar dan heb je ook wat. Gek eigenlijk dat dit soort volksvoedsel uit de vorige eeuw zo schreeuwend duur geworden is - havermout en karnemelk was vroeger gewoon voer voor de beesten, maar dat is betaalbaar gebleven. Nostalgisch tafelen - daar hoort een prijskaartje aan te hangen, klaarblijkelijk - maar zo af en toe hoort dat bij de winter - pinda's doppen op een oude krant, zwirtjes eten of kaarskorstjes schroeien op de platte kachel in de keuken ........ alleen al bij de herinnering krijg ik het water in de mond. (Hoedekenskerke - september 2009 - december 2011)
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

De foto's van de winkel zijn gemaakt in 't Wienkeltje van Wullempje in Hoedekenskerke.

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse blog over de Schelderegio

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen