dinsdag 3 januari 2012

De aap, die den orgeldraaier boven het hoofd is gegroeid

Een buizerd schiet onder Kapelle voor mijn auto langs. (foto: Hans Koert)
Roofvogels zijn gelukkig de laatste jaren niet meer zo zeldzaam in het Zeeuwse luchtruim. Het gaat relatief goed met de roofvogels in Zeeland, of moet ik zeggen - het gaat relatief goed met ons milieu, want waardoor kunnen roofvogels en uilen weer in aantal toenemen. Waren die in de vorige eeuw bijna uitgestorven, nu broeden er weer heel wat roofvogels in de Schelderegio. De meest voorkomende roofvogel is de torenvalk, de buizerd en bruine kiekendief.
Een buizerd op een paal (foto: Hans Koert)
De uil, die om één of andere duistere reden, niet bij de groep roofvogels ingedeeld wordt, vormt een aparte groep - de steenuil broedt hier het liefst in knotwilgen, maar blijft een bedreigde soort en ook de kerkuil wordt weer vaker gezien. Uilenkasten worden opgehangen in bomen en oude schuren. Roofvogels zie je vaker en gemakkelijker dan uilen, die vaak alleen in de schemering gespot kunnen worden of overdag als ze roesten in een boom. Ransuilen schuwen er niet voor om soms ( in grote aantallen) midden in de stad in een boom een roestplaats te zoeken. De argeloze wandelaar ontekt ze niet - de ransuil lijkt zich door zijn schutkleur één te maken met de boom.
Vooraankondiging van optreden in Breskens van een dansende beer bij circus Roberti oktober 1928. (bron: Zeeuwse krantenbank)
Dieren, die normaal gesproken alleen in het wild voorkomen, fascineren; dat merk je aan de populariteit van natuurseries over de poolstreken of de hype rond orka's of pinguins, die de weg kwijt zijn. En dat is in Zeeland niet anders. Toen er nog geen TV bestond was men aangewezen op circussen of rondtrekkende artiesten, die met wilde dieren langs de jaarmarkten trokken.
Cartoon uit de Vlissingse Courant (23 juni 1939) ( bron: krantenbank Zeeland)
In de vorige eeuw, met name in de eerste helft trokken circussen door Zeeland om in schouwburgen of op kermissen met hun dieren op te treden. Zo had circus Roberti, dat vanaf 1900 regelmatig in Zeeland optrad ( en pas in 1973 failiet ging), in oktober 1928 in Breskens, een dansende beer op het programma, dat toen al als iets heel bijzonders werd aangekondigd: Een dansende beer ziet men tegenwoordig niet zoo vaak meer en zoo is het niet te verwonderen, dat de vertooning bij de school en gedurende de ommegang, heel wat belangstelling had.
Valk tijdens een roofvogelshow ( foto: Hans Koert)
In 2012 vinden we dit soort vertooningen niet meer van deze tijd - voor dansende beren moet je naar exotische oorden en orgeldraaiers met een aap op de schouder komen in West-Europa niet meer voor. En uitbaters van vlooiencircussen krijgen de ongediertebestrijders op hun nek. Toch trekken nog steeds circussen rond door Zeeland, die publiek trekken met kamelen en olifanten op de rol. Zo consequent zijn we dus nog niet, al zal je op jaarmarkten niet meer op een dansende beer of verkleed aapje stuitten, alhoewel .....
Ransuil tijdens roofvogelshow in Wilhelminadorp (foto: Hans Koert)
Wat te denken van roofvogelshows? Uilen, sperwers en slechtvalken worden dan ingehuurd bij braderieën of dorpsfeesten, waar deze dieren hun "trucje" mogen laten zien, verpakt in een soort educatieve vertooning; doorgaans trekken dit soort shows veel kijkers. Er lijkt dus maar weinig veranderd sinds we ons lieten vermaken door dansende beren of acrobatische aapjes. Als we zuinig zijn met ons milieu en onze aarde niet langer vergiftigen, dan hoeven we niet van roofvogels en uilen in onze provincie te genieten m.b.v. zulke roofdierenshows, maar worden ze gewoon weer zichtbaar in ons landschap. Ik weet het - beren krijgen we er niet mee terug, die zijn hier gelukkig al duizenden jaren geleden verdwenen, maar voor ongelikte beren of apen van kwajongens, hoef je de provincie niet meer uit ...... tijdens een rustige jaarwisseling is 't oaltied 'n aap of 'n beer, schijnt een Zeeuwse uitdrukking te zijn. Dit soort baldadigheid kwam vroeger ook wel voor, volgens mij, al lijkt tegenwoordig de grens van het betamelijke te worden opgezocht. Of .... is de aap, de orgeldraaier boven het hoofd gegroeid, zoals een cartoon uit de Vlissingse krant ons ruim 70 jaar geleden voorspiegelde. Vroeger kreeg je ook wel eens de woorden Joe wêêrlicht, aap van un jongen, naar je hoofd geslingerd, maar dan had je hooguit even met je hand in de snoeptrommel gezeten. (foto's: Wilhelminadorp (september 2011) en Kapelle ( september 2011)

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: slikopdeweg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse blog over de Schelderegio.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen