donderdag 19 januari 2012

Ghehouwen Steen

Zoals het Gravensteen bij Gent hoort, zo hoort het Steen bij Antwerpen - zeker in de herinnering van een jongetje in de jaren zestig ........... Het Gravensteen was een spannende locatie midden in de stad Gent, een heus kasteel, waar je met schoolreis heen ging, en waar het vies rook ( pies), met donkere geheimzinnige kelders met martelwerktuigen en kantelen, waarop je over de stad kon uitkijken en beneden je de trams zag rijden. Ivanhoe kon vanachter elke deur te voorschijn springen. Het Steen in Antwerpen was als kind net zo indrukwekkend en geliefd als dagje uit, meestal gecombineerd met de Antwerpse Vogeltjesmarkt, dat in de jaren zestig en zeventig voor veel Zeeuwen een geslaagd dagje uit garandeerde .... The Place to Be ..... Ik herinner me alleen nog dat je heel vroeg je bed uit moest ( als je te laat in de ochtend komt zijn ze al weer aan het afbreken), dat ze er dieren verkochten (honden, katten en konijntjes) en kanaries, die bij de eerste de beste regenbui een mus bleken ......... 's Middags werd er dan soms nog een bezoek aan het Steen aan vast geplakt - dat indruk maakte, natuurlijk vanwege haar dikke muren en door de suggestie dat je in een echt kasteel was, maar vooral doordat er veel te zien was over de schepen uit vroeger tijden en, toen eenmaal de jaren zeventig waren aangebroken en mijn belangstelling voor de regionale geschiedenis wat meer vorm kreeg, oude kaarten en maquettes over de Schelderegio, waar ook Zeeland toe behoorde.
Het Steen werd gebouwd aan de oever van de Schelde in de 11de eeuw en dankt zijn naam uiteraard aan het feit dat het als één van de eerste gebouwen in de stad van steen gebouwd was. Door zijn dikke muren was het een ideale plaats om vandaar uit de stad te beschermen tegen aanvallen vanaf de Schelde. En dan zijn dikke muren en kerkers ook uitermate geschikt om boeven en gespuis binnen te houden - in't kot. In 1612 beschrijft Lowijs Guicciardijn, een Florentijnse edelman, die hier rondgetrokken moet hebben, hoe hij zich de burcht herinnert door zijn forme ghestaltenisse ende overblijfsel ......., ghelegen ende noch ligghende op de watervloedt aan den Kraen. Met de Kraen zal hij ongetwijfeld de havenkade bedoeld hebben waar primitieve kranen hielpen de schepen te lossen.
Hij is onder de indruk van het gebouw, met zijn fraaie gemetselde muren: welcke forme rontom beset is met eenen seer ouden muer van ghehouwen steen / wel vast ende wonderlijck gemetst. Voor deze Florentijnse edelman was deze burcht, net als voor die wat verlegen Zeeuwse puber, een respectabel gebouw dat al honderden jaren oud was – de fascinatie voor dit antieke gebouw moet vergelijkbaar zijn ……. en eigenlijk is dat niet zo vanzelfsprekend, met alle oorlogen en ellende van de afgelopen duizend jaar, dat het er nog steeds staat en dat we met Guicciardijn kunnen zeggen, nu noch op den dagh van heden meestendeels gantsch en heel over eynde staende ..........
Het Steen staat er op den dagh van heden een beetje verweesd bij, vond ik de laatste keer dat ik er was, als een oudevandage, die weliswaar uitgenodigd is op de verjaardag van zijn achterkleinzoon, maar niet meer deelneemt aan de gesprekken en de sociale interactie aan zich voorbij laat gaan - zijn gehoor is flink achteruitgegaan de laatste maanden en zijn auto is hem al jaren geleden “afgepakt” en ook zijn volkstuintje werd hem de laatste tijd te zwaar ........ hij slijt zijn dagen achter de geranimums, kijkend door het raam naar ………… de schepen op de Schelde, waarin hij niet meer de scheepjes van vroeger herkent - hij lijkt geen taak meer te hebben in 't leven, geen doel meer - Een aantal jaar geleden werd Het Steen zijn collectie Maritieme Geschiedenis "afgenomen" door het jonge MAS (Museum aan de Stroom), dat groot, ruim en ambitieus is; afbedankt als museum staat het nu wat nutteloos langs de Scheldeoever te zijn wat het is ..... steen .... 't Steen - onaantastbaar.......... meestendeels gantsch en heel over eynde staende ………. de scheepjes op de Schelde herkent hij niet meer van vroeger...... (Antwerpen) (foto's: oktober 2010)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg
SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse column over de Schelderegio

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen