zondag 15 januari 2012

Krabbelaar

Zuidgors (Ellewoutsdijk) (september 2011)
De Schelderegio wordt bepaald door de monding van de Schelde - een uitgestrekte rivierdelta met eb en vloed ........ Tweemaal per dag komt een grote hoeveelheid water vanaf de Noordzee het estuarium binnenstromen en brengt slib en zand mee. Het zand bezinkt het eerst en levert zandbanken op - het slib wacht tot er bijna geen beweging meer in het water zit, voordat het bezinkt. Dit merk je overal langs de oevers, waar het water nauwelijks stroomt en haar slik neerlegt; slikken en schorren, die in de loop der tijd aanwassen worden en ingepolderd kunnen worden.Haven Fort Lillo ( Provincie Antwerpen) ( mei 2009)
Zeeland is voor het grootste deel gevormd door dit soort opwassen. Maar het slib bezinkt ook op plekken waar we dit liever niet hebben, zoals in de havens. De getijdenhaventjes langs de Westerschelde, zoals die van Hoedekenskerke, Ellewoutsdijk of bij Lillo vechten een eeuwigdurende ongelijke strijd uit met het slib ..... Scheepjes, die van de haventjes gebruik maken, moeten rekening houden met de getijden. Aangezien dit soort haventjes economisch minder rendabel zijn, liggen ze vaak vol met slib.
Krabbelaar (museum 't Gravensteen - Zierikzee) ( augustus 2011)
In de 16de en 17de eeuw lagen de havens van grote handelssteden als Vlissingen, Veere, Middelburg, Goes en Zierikzee, om er een paar te noemen, vaak relatief ver van de zee verwijderd en in het centrum van de steden, afhankelijk van eb en vloed. Het moge duidelijk zijn, dat in de havens, waar het water minder stroomde, het slib een constante ergernis was - de havens werden ondiep, diepgeladen schepen konden niet binnenvaren en havens verzandden. Er waren allerlei manieren, waarop het slib verwijderd kon worden - Veel havens hadden spuikommen, waarin bij hoogtij water binnengelaten werd en vastgehouden, om bij eb met kracht door de havens te laten stromen. Vaak werd een scheepje ingezet, de Mol of de Krabbelaar ingezet, een platboomschip, met zeil, met onderaan een soort eg, die over de havenbodem schuurde en het slib deed opdwarrelen - De Mol werd opgesteld aan het eind van de haven en als de sluis van de spuikom opengezet werd, tijdens eb, deden de ijzeren tanden over de bodem hun werk, terwijl het bootje door wind en stroming meegevoerd werd. Het moet een redelijk succesvolle manier geweest zijn om de haven beter bevaarbaar te krijgen ........ In Het Gravensteen in Zierikzee staat een model en in Middelburg heb je nog de Molstraat. Detail afbeelding Reimerswaal ( Cronyk van Smallegange) (1696)
Beter, in ieder geval dan het idee dat Adriaan van Reimerswaal kreeg, toen tijdens Felix Quade Saterdagh, 5 november 1530, de dijk bij Lodijke was doorgebroken, een dorp even ten westen van de stad Reimerswaal. Het stroomgat was niet al te diep en het dichten van de dijk had weinig problemen hoeven op te leveren, maar Adriaan zag kansen en droomde al van een brede haven, die tot nut zou kunnen zijn voor zijn stad. Misschien droomde hij van grote containerschepen, die de Oosterschelde op voeren om in zijn containerterminal hun lading te lossen - hoe dan ook - het idee leek geniaal ...... het gat in de dijk was al na een paar dagen dertig meter breed en twaalf meter diep, maar toen was het proces niet meer in de hand te houden. De dijk was niet meer te dichten - het stroomgat was te groot - het Verdronken Land van Zuid-Beveland was een feit en zelfs Reimerwaal, hoewel nog een tijdje voortbestaan als eiland, zou deze blunder niet overleven ..... Reimerswaal (Cronyk van Smallegange)(1696)
Adriaan moest zijn biezen pakken; of hij weggestuurd is met een gouden handdruk vertelt het verhaal niet - feit is dat hij nog vier jaar leefde als anoniem burger in Bergen op Zoom en alleen kon dromen van hoe het had kunnen worden ....... Hij had moeten beseffen dat je in Zeeland niet de handen op elkaar krijgt als je land onder water zet t.b.v. een haven! Dat was toen zo en dat is nog steeds zo. (foto's: mei 2009 / augustus 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #Slikopdeweg
SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse column over de Schelderegio.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen