maandag 30 januari 2012

Vort Ellewoutsdijk

Op het meest zuidelijke puntje van Zuid-Beveland ligt het Fort Ellewoutsdijk. Het werd in de negentiende eeuw aangelegd toen we in oorlog waren met de Belgen. In 1831 trok Koning Willem I met een regiment naar Brussel om orde op zaken te stellen; een militaire actie die bekend zou worden als de Tiendaagse Veldtocht. De opstandelingen hadden de macht gegrepen en hadden Leopold uitgeroepen als hun eerste koning .................. De Westerschelde dreigde plotsklaps weer een grensrivier te worden, iets wat het tot in de Tachtigjarige Oorlog geweest was, toen de Staats-Spaanse Linies aan d'overkant de zwaarbevochten grens was .... . Het fort moest de scheepvaartroute langs de kust van Zuid-Beveland over de Westerschelde controleren.

Grotere kaart
weergeven

Het fort is een versterking die in krijgstaal een redoute genoemd wordt. De kazematten liggen aan de zeekant en vandaar uit konden de kanonnen op de Schelde gericht worden - sinds de dijkverhogingen lijkt dat momenteel een beetje onzinnig, aangezien de verhoogde dijk het fort nu aan het oog van de rivier ontrekt, wat wel weer als voordeel heeft dat de vijand het fort niet ziet liggen vanaf de Schelde. Elk nadeel hep z'n voordeel, zei een groot voetballer ooit .......

In het fort konden zo'n 500 mannen gelegerd worden en binnen in het fort vind je dan ook bomvrije ruimten waar de manschappen konden verblijven. Het fort is, als zodanig, nooit in actie hoeven te komen - er is nooit één kanon op een vijandelijk schip gericht.

De laatste decennia werd het fort voor allerlei doeleinden gebruikt - van gevangenis (kamp) en opslagplaats van defensie tot champignonkwekerij - de laatste decennia stond het leeg en onderhoud was dringend nodig. Onlangs heeft Natuurmonumenten de restauratie afgerond en nu is men op zoek naar een passende bestemming.
De dorpsgemeenschap van Ellewoutsdijk wil graag dat het fort weer een functie krijgt dat past binnen het dorp. Geen casino dus of een sterrenrestaurant, dunkt me. Op het grote geld zitten ze in Ellesdiek niet te wachten - het zout van de zee zou de lak van de Jaguars maar aantasten. Het is een mooie locatie voor openluchtvoorstellingen en tentoonstellingen. De gemeente Borsele wil een themapark binnen haar grenzen, gericht op Energie. Wat mij betreft is het Fort hiervoor een prima locatie - maak er een soort belevingsplek van, een soort Archeon, Aorig Jong op z'n Zeeuws, maar dan niet gericht op de oudheid en de middeleeuwen, maar op de militaire geschiedenis van de 17de tot 19de eeuw. Het zou een mooie aanvulling zijn op het Medieval Experience, dat gepland staat in Baarland. Heel wat beter dan een zij-ig museum, wat ik ook al langs heb horen fladderen. Zo'n Doe-Plek, daar krijg je pas energie van .... De afgelopen tien jaar zijn er in het fort verschillende keren optredens geweest van The Southern Association for Historic Re-enactment, die een legerkamp uit de 19de eeuw binnen de muren van het fort tot leven bracht. Geef die een vaste plek - gegarandeerd een fraai schouwspel op een unieke locatie.
Trouwens, ik hoor ook andere geluiden .......... Gezien de spanningen tussen de lokale Vlaamse overheden en de Nederlandse regering m.b.t. het dossier (spreek uit doo sier) Natuurcompensatie Westerschelde, dat maar niet van de grond wil komen, is het wellicht niet onverstandig het fort in tact te houden als militair object. Mocht de Vlaamse overheid tot actie willen overgaan door bijvoobeeld de sluizen bij Terneuzen te bezetten, de Vlaamse Leeuw te planten op de Middelplaat of te dreigen de Westerscheldetunnel onder water te zetten, dan zijn twee kloeke graafmachines voldoende om de bijna dertig jaar geleden op Deltahoogte gebrachte dijk te slechten en de kanonnen alsnog in stelling te brengen ........... Soldaten hoeven dan niet op stel en sprong gemobiliseerd te worden, die zijn al aanwezig in het Fort - trouwens als de laatst afgezwaaide lichting dienstplichtige Zeeuwse reservisten opgeroepen zou moeten worden, dan is er genoeg loze ruimte in het onlangs gerestaureerde fort voor een bewaakte rolatorstalling ........ En als dit allemaal op niets uitloopt, kan Naturmonumenten altijd nog contact opnemen met de Hells Angels - die schijnen ook nog een clubruimte te zoeken, waar hun motoren droog kunnen staan en ze onbespied een kaartje kunnen leggen - Dat vraagt minimale aanpassingen dunkt me - alleen het bord bij de ingang aanpassen is voldoende: Vort Ellewoutsdijk! lijkt me duidelijk genoeg .......... (Ellewoutsdijk - Zak van Zuid-Beveland) ( foto's: september 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

SlikopdeWeg: 1000x een dagelijkse luchtige blik op de Zeeuwse samenleving.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen