zondag 12 februari 2012

Als de klok van Schrabbekerke .....

Wie door het natte laag gelegen weidegebied De Poel fietst, kan zich met wat fantasie wel verbeelden hoe het er hier duizend jaar geleden moet hebben uitgezien. Hoewel sinds de ruilverkaveling van de jaren zeventig van de vorige eeuw veel van de oorspronkelijke infrastructuur is verdwenen, vind je toch nog een groot, schijnbaar onaangetast laagveengebied, waar je over kronkelige asfaltweggetjes, aangelegd over de vroegere kreekruggen, de orspronkelijk door moernering hollebollige weidepercelen nog kunt herkennen. Bewoning was hier vanouds slechts in drie kleine nederzettingen voorbehouden, te weten Baarsdorp, Sinoutskerke en 's Heer Abtskerke.
De naam 's Heer Abtskerke, de enige plaats van de drie, dat nog herkenbaar is als een dorp, doet vermoeden dat de plek zijn bestaansrecht in vroeger tijd ontleende aan de bemoeienissen van een abdij, te weten die van Middelburg. De gronden waren geschonken door graaf Dirk VII aan de abt van de Onze Lieve Vrouwe Abdij van Middelburg, die er een kerkje stichtte. Feit is dat rond 1200 bij De Versvliet, een diep het land invoerende getijdegeul, op een verhoogde kreekrug de eerste bewoning te vinden was, waarbij wellicht een dijk(je) later, aangelegd door monniken, de mensen beschermde tegen de grillen van het water. Het dorp ontstond in de bocht van zo'n kreekrug, waarbij in het midden, misschien eerst een houten kapel, zo rond 1300 een stenen kerkje gebouwd werd, dat het huidige koor van de Hervormde kerk omvatte. Deze oorspronkelijk aan Johannes de Doper gewijde kerk kreeg midden 14de eeuw een toren, die met zijn 33 meter hoge toren eeuwenlang een baken was voor mensen die zich in de Poel waagden, een Distrikt van laage Grazige Weilanden, zoals Tiron in de 18de eeuw, dit moerassige gebied ten noordwesten van het dorp omschrijft, waarbij het bij mooi weer vriendelijk weidegebied in een grimmig labyrint kon veranderen als mist zich als een deken over het gebied uitspreidde. Ik herinner me als kind, toen de Poel nog meer dan nu, herinnerde aan die oude situatie, dat de torens van dorpen als Schrabbekerke ( door het dorp zo te noemen kweek je vertrouwen bij de bewoners) en Ter Nisse als het ware ankerpunten op je tomtom waren.
Het kerkje, dat in de 16de eeuw tot een kruiskerkje uitgebreid was, is een fraai voorbeeld van een Zuid-Bevelands middeleeuws kerkje, één van de meest oorspronkelijke middeleeuwse bouwsels, gelegen in een nog even authentiek bewaard gebleven kerkring. In diezelfde kerkring bevindt zich nog steeds de vaete, een vijver, die in vroeger tijd dienst deed als drenkplaats voor het vee en gebruikt werd in geval van brand.
Wie de kerk voor het eerst beziet en de toren wat nauwkeuriger aanschouwt, zal zich waarschijnlijk afvragen, hoe lang die nog overeind zal staan - de toren helt namelijk flink over ........ Eertijds bezat de toren een zware klok, die Johannes genoemd werd, en die, gelet haar opschrift uit ca. 1594 dateerde en tot ver in de omtrek te horen geweest moet zijn .... en also ver als my hore sal .... , maar die in de negentiende eeuw kapot gegaan is ......... Deze zware klok schijnt een mooi zwaar geluid voortgebracht te hebben en was zo zwaar dat twee ( en als luiden lang achtereen moest doorgaan) drie man nodig waren om hem te laten klinken. Op zondag 9 februari 1840 ging het mis - bij het luiden, barstte de klok. Het feit dat de toren nog steeds zwaar uit het lood staat, zou je natuurlijk kunnen linken aan die zware klok boven in de toren, maar dat schijnt geen verband met elkaar te hebben - de toren hangt al eeuwen op de rand van de kreekrug ... Aan de inwoners van Schrabbekerke hoef je het niet te vragen - die hebben hooguit de klok horen luiden, maar weten niet ........ Zo gaat dat in zulke kleine gemeenschappen waar tegenwoordig ook heel wat mensen wonen, die niet uit de streek komen. ( 's Heer Abskerke - Schrabbekerke) ( foto's: september 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twittter: #slikopdeweg

SlikopdeWeg: Een dagelijkse column over Zeeland en omstreken..

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen