maandag 20 februari 2012

D'n Husen: Torenburg

Als kind moet ik ontzettend genoten hebben van de verhalen over ridders en kastelen, die gevoed werden door mijn ontdekking van een echt riddergraf in de kerk van Hoedekenskerke. Dit riddergraf, compleet met harnas, behoorde aan Willem de Vriese van Oostende, die ooit een kasteel in, wat nu de Biezelingse Ham heet, gehad moest hebben. Toen ik later in Goes naar school ging kwamen daar de verhalen bij over het Slot Oostende, dat toen nog een café was, waar feesten en partijen gegeven werden. Het slot Oostende is één van de oudste gebouwen van Goes, althans, het wordt al genoemd rond het jaar 1300. Er wordt dan gesproken over Ter Goes was een begyn / van een enen huse, daer doe in, / Bouden was, Kervinx some. - waar Melis Stoke, de schrijver van de Rijmkroniek vertelt dat het Huse in Goes bezet was door Boudijn van Reimerswaal, een ridder, die behoorde tot de Kabeljauwen en het huis had bezet van zijn tegenstander Floris van Borsele, die tot de Hoeken behoorde. De Hoekse- en Kabeljauwse Twisten dateren van ca. 1300 tot 1450 en kunnen het best samengevat worden als een strijd tussen de steden (Kabeljauwen) en de adel ( Hoeken), hetgeen zich in onze streken vooral manifesteerde als een machtstrijd tussen de graaf van Vlaanderen (Hoeken) en de graaf van Holland / Henegouwen (Kabeljauwen); eenvoudiger kan ik het niet maken ..... Trouwens, de Huse, waarover gesproken wordt, zal al wel een soort woontoren geweest zijn, die gebouwd was op de buitenhof van de oude motte ( dat gebeurde ook zo bij andere Zeeuwse motten), dus zo ongeveer waar we nu het oude slot situeren, het voormalige Griekse restaurant. De motte zelf stond, nemen we aan, op de plek, waar nu de (katholieke) Maria Magadalenakerk ligt. Uiteraard zijn er geen foto's of resten van deze motte teruggevonden, maar wie een indruk wil krijgen over hoe zo'n eenvoudig (houten) motte er uitzag kan zich laten inspireren in Borsele ( Berg van Troje), waar de heren van Borsele hun residentie hadden of in Domburg bij Terra Maris, waar een motte is nagebouwd. Trouwens, zo rond het jaar 1300 is er nog geen sprake van een slot Oostende, maar noemde men de woontoren toepasselijk Torenburg. De naam slot Oostende wordt dan nog niet gebruikt.
In 2011 is begonnen met de afbraak van de oude bioscoop en ook het Griekse restaurant dat uitgebaat werd in het gebouw dat vroeger behoorde tot het oude slot, wordt nu ontmanteld en geeft haar oude geheimen prijs. De oorspronkelijke grote zaal van de woontoren is nog terug te vinden in het voormalige restaurant, dat wil zeggen dat onder de pleister, de muren nog middeleeuwse buitenmuren zijn en het plafond hoogstwaarschijnlijk nog de oude balken heeft. Boven de Grote Zaal lag het slaapvertrek. Onder de grote zaal vinden we de middeleeuwers gewelven .........
Wie rondwaart door het ontmantelde Griekse restaurant, de oorspronkelijke grote zaal betreedt of afdaalt naar de kelders, moet nu nog beschikken over een stevige dosis inlevingsvermogen en fantasie, maar zou zomaar de geest van Floris van Borsele moeten kunnen voelen of de voetstappen van Jan van Beaumont kunnen horen in de gewelven ........ Floris van Borsele, die tijdens de Hoekse- en Kabeljauwse twisten, de kant van de Vlaamse graaf had gekozen, raakt zijn Torenburg kwijt aan de Hollandse graaf en sinds die tijd verliest Torenburg zijn betekenis als verstevigd huis ..... de pastoor wordt er zelfs in gehuisvest, dus dan ben je als "kasteel", als "versterking" wel wat in aanzien gedaald, me dunkt! Trouwens, ons idee over wat een kasteel hoort te zijn is vaak gekleurd door fraaie bewaard gebleven stenen versterkingen rondom in het water, zoals het Muiderslot  of slot Loevestijn - Torenburg was meer een degelijk, van steen gebouwd huis, bestaande uit een woon- en slaapruimte. Grappig is dat met het woord Huse nog steeds in het Zeeuws aan de woonkamer gerefereerd wordt ....... in d'n husen - in de kamer. Pas als het huis bewoond wordt door Jan van Oostende wordt het uitgebreid en krijgt het weer wat van zijn standing terug. De verhalen die al eeuwen rondverteld worden over Jacoba van Beieren lijken historisch moeilijk te onderbouwen, al zal ze ongetwijfeld wel eens langsgefietst zijn op weg naar de Goese mart ......... Als je deze machtsomwenteling beschouwd, en je realiseert je, wat dat voor Zeeland boven de Schelde betekend heeft, dan komen de bestuurlijke wrijvingen tussen de Vlaamse- en de Nederlandse overheid omtrent de Schelde ook weer in een heel ander daglicht te staan en gaat het eigenlijk niet om het wel of niet ontpolderen van de Hedwige, maar om wie de baas is in de Schelderegio: de Vlamingen of d'n  'Ollanders:  De Hoekse- en Kabeljauwse Twisten revisited ...... in 3D.
De gemeente Goes stelt de opgravingen af en toe open voor bezoekers o.l.v. een gids open - een schitterend initiatief ............
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
SlikopdeWeg: een dagelijkse column over Zeeland en haar bewoners

1 opmerking:

  1. hallo
    ooit was het cafe van mij opa geweest
    familie van den dries heette die
    ik heb hem nooit gekent maar mijn moeder was opgegroeid in het cafe genoeg verhalen over gehoord, ooit heb mij opa die gang laten dicht metselen want hij vond het te gevaarlijk, ik ben er als kind wel eens geweest

    BeantwoordenVerwijderen