vrijdag 24 februari 2012

Een standbeeld voor Eine

Zeeland is de afgelopen 1000 jaar gevormd uit slikken en opwassen die ingepolderd werden en stukken, die weer verdronken als onderhoud van dijken te wensen overliet of tijdens oorlogshandelingen inundatie een hulpmiddel bleek om de vijand te frustreren. In het laatste geval denk ik aan het Verdronken Land van Saeftinghe dat tijdens de opstand tegen Spanje onderwater gezet werd - in het eerste geval denk ik aan het Verdronken Land van Zuid-Beveland, dat ontstond door een wanbeleid t.a.v. de moernering (zout) in combinatie met de zwakke dijken. De oudst bedijkte delen van Zeeland, zoals het gebied rond De Poel ten zuiden van Goes en de Yerseksche Moer en het eiland Walcheren noemen we het Oude Land, dit in tegenstelling tot het Nieuwe Land, dat na 1300 ontstond. Over de bedijking door monniken van het Oude Land weten we weinig ............

Wie op Zuid-Beveland uitroept te wonen op 't Ouweland kan rekenen op misverstanden, want de naam 't Ouweland kan duiden op één van de twee buurtschappen die nog zo heten: Oud Sabbinge, meer een dorp dan een gehucht en 't Ouweland onder Heinkenszand, dat meer een buurtschap is dan een gehucht.
Heinkenszand; Heinken's Zand, het woord zegt al iets over de oorsprong, was eertijds een zandplaat, die gelegen was in de Loo-Yve, de vaarweg, waar langs in de middeleeuwen de schepen vanuit Antwerpen via het Zwake en de Loo-Yve en Schenge, zich een weg zochten naar de Noordzee. De Honte was toen nog niet in zwang als vaarwater ....... Het gebied ten westen van het Zuid-Bevelandse "oud-land", nu begrensd dor de Grote Dijk, was een gebied vol platen, slikken en opwassen dat helemaal tot Walcheren strekte. Eén van de zandplaat, waarschijnlijk eigendom van ene Hendrik of 'Eine, was rond 1250 al zo ver opgeslibd, dat bedijking tot de mogelijkheden behoorde. Dit gebeurde rond 't jaar 1289 toen door de ambachtsheren van Schengen de Ouweland polder werd ingedijkt. Al snel werden er meer opwassen rond de nieuwe polder bedijkt, zoals de Oosterlandpolder, de Oosterguitepolder en de Westerguitepolder en rond 1300 de Oude Kamerspolder. Hoewel niet bekend moet die Ouwelandpolder mionstens een keer zijn doorgebroken, omdat aan de meest zuidelijke dijk , bij 't Vlaandertje, nog steeds een weel ligt, een litteken in het landschap, dat wijst op een dijkdoorbraak. Overigens kun je vanuit de ruimte de vorm van het oorspronkelijke eiland, dat bedijkt werd als de Ouwelandpolder nog prachtig zien ...

Grotere kaart weergeven
De geul tussen het eiland van Heinkenszand, de Schouwersweelsche Watergang en het Schenge werd steeds verder ingedamd. De eerste bewoning van het dorp Heinkenszand bevond zich op de dijk langs de Oosterlandpolder en het Clara's Pad en kon zich, nadat nieuwe bedijkingen uitgevoerd werden, verder uitbreiden ........ Eigenlijk is de nieuwbouwwijk, waaraan eind vorige eeuw begonnen werd, en nu zowat afgerond is, Over de Dijk, één van de laatste groeistuipen van het dorp richting het eigenlijke Oude Land van de Zuid-Beveland, de Poel.
In de Ouwelandpolder vestigden zich enkele pioniers, die het gebied in cultuur brachten. Er staan nog steeds een aantal boerderijen langs de rand van de Ouwelandpolder, maar ook een buurtschap, dat zich nu midden in de polder bevindt en waar, in de vorige eeuw, de spoorlijn zorgde voor wat vertier - een oude goederenloods en - terrein bij de Korteviele duidt nog op activiteiten, die te maken gehad zullen hebben met het vervoeren van oogstproducten zoals suikerbieten.

Het Ouweland zelf ligt nu wat terzijde van de Oudelandse weg als een ingeslapen gehucht - ooit moeten hier de eerste landarbeiders zich gevestigd hebben, die hier werkten bij de boeren in de Ouweland Polder, waarvan, wie zijn ogen open heeft, nog goed te zien is dat de grond erg zanderig is - bij de minste geringste regenbui slaat de grond dicht, tengevolge van de zanderige structuur. Het Bossepad is een voetpad, dan nu nog vanaf het Ouweland richting Westdijk loopt, als een restant van een oud middeleeuws voetpad, een kerkenpad, dat de mensen naar 't durp moest brengen - waar de school, de kerk en 't café was. Voor de eenvoudige landarbeiders hier, met hun grote gezinnen, die hier hokten in kleine muffe landarbeidershuisjes, zonder nutsvoorzieningen als stromend water of riolering, was een proper stenen huisje binnen het dorp wellicht het uiteindelijke ultieme doel om zich te kunnen vestigen; nu lijkt het omgekeerd: De mensen die nu op 't Ouweland wonen ( je woont niet in 't Ouweland, maar op 't .... ) , lijken hier hun droom verwezenlijkt te hebben, te wonen "in d'n buten" en willen voor geen goud meer op't durp wonen. Eigenlijk zou er op 't Ouweland een standbeeld voor 'Eine opgericht moeten worden - die eerste pionier, die projectontwikkelaar avant la lettre, die wat in deze zandbank zag!
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg
SlikopdeWeg: Een dagelijkse Zeeuwse column over de bewoners van de Schelderegio enb haar omstreken.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen