dinsdag 7 februari 2012

Een uniek Zeeuws bord met een verhaal

Het programma Tussen Kunst en Kitsch kan zich in een grote populariteit verheugen - het idee erachter, om mensen de gelegenheid te geven hun waardevolle - of - loze spullen te laten beoordelen in een televisieprogramma is sinds 1984 goed voor hoge kijkcijfers. Ik zie mezelf nog niet zo gauw zo'n uitzending bezoeken, hoewel ........ Ooit kreeg ik van een tante een bord en kopje, enigszins beschadigd, dat al vele decennia in onze familie is - wie de oorspronkelijke eigenaar is, wist ze niet te vertellen - wel begrepen we, dat het waarschijnlijk een uniek exemplaar moet zijn, of althans onderdeel van een uniek servies. Vandaar dat ik het hier laat zien, in de hoop dat iemand er meer over kan vertellen.
Op het bord en het kopje met schoteltje staat een boerderij afgebeeld en een schuur, verbonden door een hek met bomen ertussen. Voor de schuur staat een koetsje, een sjeesje met een man. Het is geen gewone Zeeuwse boerderij met een zwart gepotdekselde schuur en het huis lijkt deftiger dan een gewone Zeeuws boerenwoning. In de onlangs opnieuw uitgegeven handboeken Oude Boerderijen in Zeeland kwam ik een foto en beschrijving van de Steenhove of Steen Hove tegen, een herenboerderij bij Kamperland op Noord-Beveland. De informatie, die Van IJsseldijk geeft in deel 1 (blz. 29 t/m 36) is zeer interessant, met name het feit. dat Dhr. Servaas Tak uit Middelburg, één van mijn voorvaderen, deze boerderij, die ergens begin 19de eeuw, na de Franse tijd, gebouwd moet zijn, rond 1842 kocht. Deze Servaas Tak stond in de Quote-lijst van zijn tijd, de (openbare) lijst met Hoogstaangeslagenen der directe Belastingen in de provincie Zeeland, ergens tussen de tiende en twintigste plaats, en behoorde dus tot één van de meest vermogenden van deze regio. Eén der foto's die in het boek staat, doet vermoeden dat het om dezelfde boerderij gaat. Met name het huis, dat meer een statig herenhuis lijkt, dan een Zeeuwse boerenwoning, zou wel eens hetzelfde kunnen zijn.
Het boek vermeldt, dat Servaas Tak hoogstwaarschijnlijk opdracht heeft gegeven om het herenhuis te bouwen. Van IJsseldijk schrijft nog over Dhr. Tak: ... Dhr. Tak ging zelf op de hoeve wonen en (was) in die tijd het markante middelpunt van wel ongeveer 100 mensen (eigenaar en arbeider met gezinnen) die van het wel en wee van het bedrijf afhankelijk waren. De heer Tak liet zich dagelijks door zijn koetsier Schrier langs de landerijen en door de omgeving rijden in zijn rijtuig dat voor- en namiddag statig voorreed langs de stoep van het grote herenhuis. Er is namelijk geen normale boerenwoning aanwezig, doch een herenhuis en het is zo goed als zeker dat dit door Tak werd gebouwd. Het bevat drie verdiepingen en vele kamers. Het ligt er statig tussen de hoge bomen, niet ver van de bedrijfsgebouwen. ........ We zien het voor ons, schrijft Van IJsseldijk, het zwarte rijtuig langs het bordes, de koetsier onderdanig het portier openend, de heer met bakkebaarden en in geklede jas instappend en dan de zweep erover en voort langs de stoffige of modderige landwegen op inspectie tussen de akkers. ( Oude Boerderijen in Zeeland - W.E.P. van IJsseldijk(1975) (p. 31-32)
Onder op het bord het merkje AK of AX en de letters 18 16 2 en 81. Dit zou een jaartal kunnen voorstellen (1881) of zelfs een datum 16 februari 1881? Laat nu diezelfde "Quote-lijst", gepubliceerd in een krant rond 1880 aangeven, dat Dhr. Servaas Tak in 1801 geboren werd en op 16 februari 1881 zijn 80ste verjaardag vierde? Dan kloppen de letters onderop en blijkt dit stelletje ( misschien zelfs een heel servies) speciaal gemaakt te zijn voor de eigenaar van de afgebeelde boerderij, Dhr. Servaas Tak, die twee jaar later ( 11 februari 1883) overleed? Wat moeten we (o)pa geven? Hij heeft alles al? zullen zijn kinderen en kleinkinderen wel gedacht hebben. een fraai uniek antiek Zeeuws bord met een geschiedenis, dat verhaalt over het leven van een herenboer op Noord-Beveland. Zou zo'n herenboer ook zijn koffie tijdens de schof in d'n oegst uut z'n scheuteltje gedronken è?
Je ziet wel, ik heb helemaal geen Kunst en Kitsch nodig! - Misschien zit er zelfs wel een nieuwe carrière voor me in't verschiet als privé-detective bij Peter R. de Vries? (Kamperland) (foto's: 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg
SlikopdeWeg: Een dagelijkse (v)luchtige column over Zeeland en haar bewoners.

2 opmerkingen: