maandag 19 maart 2012

Dutch Courage

Onlangs las ik dat de oude Bordeelschans bij Draaibrug opnieuw ontdekt is - niet door opgravingen, literatuurstudie of luchtfoto's, maar door geofysisch onderzoek van de bodem, waarmee m.b.v. weerstandsmetingen en grondradaronderzoek een schitterende digitale plattegrond van het complex, even ten zuidwesten van Draaibrug, te voorschijn kwam. Prachtig toch? De vele linies en schansen, die tijdens de Staats-Spaanse oorlogen overal in het gebied ten zuiden van de Schelde ( noorden van Vlaanderen en Zeeuws-Vlaanderen) gerealiseerd werden, hebben me altijd geboeid. De reconstructie van al deze forten en schansen is momenteel in volle gang. Zo werd de Olieschans bij Aardenburg weer opgebouwd, de Kruisdijkschans wordt opgeknapt en worden de stadwallen en schansen rond Damme in ere hersteld.


De stadswallen van Damme werden bedacht door de wiskunstenaar en landschapsarchitect avant la lettre, Simon Stevin. Dat laatste woord, landschapsarchitect, zal hij met grote verbazing en afschuw gelezen hebben en als grote onzin terzijde geschoven hebben.  Het landschap was niet maakbaar, althans het was niet de moeite waard je daar in te verdiepen, zal hij wel verondersteld hebben - het ging hem om het ontwerpen van verdedigingswerken, vestingbouw, dat vooral effectief moest zijn als het er op aankwam.
Middeleeuwse steden hadden stenen ommuringen, maar die waren in de tijd dat Simon Stevin leefde al hopeloos ouderwets - met de toen moderne wapens schoot je zo'n muur binnen de kortste keren in gruzelementen - vandaar ook dat gekozen werd voor zachte verdedigingswerken, aarden wallen die om de stad heen gelegd werden. 

Grotere kaart weergeven

Rond Damme bouwde hij, uitgevoerd volgens een wiskundig patroon, een complex van bastions, courtines, ravelijnen, glacis en katten ........ Allemaal termen, waar een 16de eeuwse krijgsheer zijn schouders niet bij ophaalde, maar die ons nu net zo veel zeggen als voor hem waarschijnlijk termen als iPod, CO²-neutraal of Passend Onderwijs. Tijdens de Spaanse Successieoorlog werden de wallen nogmaals uitgebreid door de Franse ingenieur Senneton de Chermont en deze aanpassingen zijn nu weer zichtbaar gemaakt dankzij de reconstructie.


Luchtfoto van Damme, geript van een informatiebord bij de gereconstrueerde Damse wallen.
In Damme zijn die wallen nog bijna compleet in tact, zij het dat in de Franse Tijd het Napoleonkanaal dwars door de omwalling gegraven werd en Damme in tweeën splitste.
Dit Napoleonkanaal werd, toen de Franse keizer in ongenade gevallen was, omgedoopt tot Damse Vaart. Toch blijven de wallen van Damme een uniek overblijfsel, die, dankzij de reconstructiewerken, uitgevoerd met Europees geld, weer opnieuw opgeworpen worden en, als het de grachten betreft, uitgediept, zijn. Voor wie dat wil, kan er weer een beeld gevormd hoe de verdediging van Damme er eertijds uitgezien moet hebben. 
Deze reconstructie ten westen van Damme is nu klaar en je kunt er rondlopen over de gerestaureerde wallen en je wanen in vroeger tijden, al moet ik er niet aan denken dat de musketkogels en mortieren me om de oren zouden vliegen – tijdens een beschieting lijken die aarden wallen me weinig bescherming te garanderen en ik zou waarschijnlijk het vage lijf redden mocht't 'r op aan komen. Ik kijk wel uit …. een paar argeloze toeristen op de middenwal verworden voor mij al snel tot een paar patrouillerende soldaten - tja aan fantasie heeft het me nooit ontbroken – wel aan moed!- Dutch courage? 


Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse column over de Schelderegio en haar bewoners.

1 opmerking:

  1. Meer aspirant gegadigden voor aansluiting bij de Ned. Ver. van Vestingsteden??

    BeantwoordenVerwijderen