dinsdag 13 maart 2012

Uit as herrezen

 Molens komen nog al eens langs als SlikopdeWeg haar licht laat schijnen op bijzondere gebouwen in de Schelderegio. Logisch, want molens bepalen door hun karakteristieke vorm het landschap. Het opvallende wiekenkruis vormt, net als kerktorens, een vertrouwd silhouet en ankerpunt tijdens fietstochten door het Zeeuwse. Kijk, dat ik heb ik nou minder met hoogspanningsmasten, voedersilo's of moderne windmolens, die zich aan mijn blikveld opdringen .......... al moet ik toegeven dat het laatstgenoemde niet altijd detoneren in het landschap.
Bericht uit de Middelburgsche Courant, 17 oktober 1933
De molen van Ellewoutsdijk, De Phoenix, de feniks, zullen velen van u niet kennen - hij dringt zich namelijk niet zo op, omdat het sinds de Tweede Wereldoorlog, tijdens de bevrijding van Zuid-Beveland, oktober 1944, zwaar beschadigd werd .......... De wieken ontbreken sinds die tijd en bovendien ligt de molen ietwat verdekt opgesteld in de uitbundig groeiende bossage op de hoek van de Hooglandsedijk en de Vissersdijk.

De Phoenix, vlak na haar herrijzenis ( 1934) ( bron: Molens in Zeeland)

Hoe lang er op die plek al een molen heeft gestaan heb ik niet precies kunnen vinden - de ene bron geeft 1806 en een krantenartikel uit 1933 meldt dat Molen De Hoop, dateerende uit 1840, door de bliksem getroffen is en geheel uitgebrand. Feit is dat in 1933 na een brand de molen opnieuw opgebouwd werd en, hoe toepasselijk, de Phoenix genoemd werd, naar de mythologische vogel, die herrees uit zijn as. Zoals je vaak ziet bij molens, die ge- of herbouwd of gerestaureerd worden, koopt en gebruikt met onderdelen van andere afgeschreven molens, zoals in dit geval de kap en het gaande werk dat van een molen uit Maurik kwam.
De molen was de eerste molen, zo las ik in de Middelburgse Krant uit 1934, die geheel volgens het unieke Dekkersysteem gebouwd werd. Op een foto uit 1934 kun je zien hoe de wieken een aparte dichte windvang hebben, bedacht door A.J. Dekker uit Hazerswoude begin 20ste eeuw - uiteindelijk beviel het systeem toch niet zo, omdat de zeilen snel gingen klapperen en molenbouwers pasten daarom het Dekkersysteem al snel aan.



De Molen De Hoop lag, hoe toepasselijk, op de hoek van de Mooldijk en de Visschersdijk. ( topografische kaart uitg. 1914)
 De molen ligt vlakbij de Westerscheldedijk en werd tijdens de Tweede Wereldoorlog dan ook gebruikt als uitkijkpost ..... Tijdens de bevrijding van Zeeland en m.n. Zuid-Beveland kwam de molen onder vuur te liggen en werd flink verwoest. Na de oorlog behoorde Ellewoutsdijk samen met Hoedekenskerke tot de meest beschadigde plaatsen van de Zak - de kerk van Ellewoutsdijk was bijvoorbeeld zwaar beschadigd en de inwoners bouwden met achtergebleven legermateriaal een noodkerkje.

Grotere kaart weergeven

Voor de Phoenix betekende de verwoestingen van de oorlog het einde. De molenaar zag het niet zitten om de molen uitwendig weer van een kap en wieken te voorzien en de romp bleef nog een tijdje in gebruik als maalderij m.b.v. een motor. In 1978 werd de molen verder ontmanteld en werd een woonmolen, die voor een deel als vakantiewoning verhuurd wordt.
Als je over de Hooglandse Dijk aan komt fietsen, verrast de molen de argeloze fietser. Als een verdekt opgestelde burcht, piept de voormalige molenromp uit tussen de bomen. Een mooi plekje met een geschiedenis .............. en wie wil er niet elke ochtend uitkijken over de polders vanaf zijn eigen kasteeltoren?
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg
 
SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse blog over de Schelderegio en haar bewoners.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen