vrijdag 18 mei 2012

't Stremien

Het mooie van mensen is dat ze kunnen vergeten ..... en vergeven, zeggen we er dan meestal achteraan. Dat het tweede woord rechtstreeks voortvloeit uit het eerste, realiseren we ons meestal niet - het is in ieder geval geen vergeven, ingegeven vanuit diepere motieven. Het collectief (lange termijn) geheugen m.b.t. gebeurtenissen uit het verleden is net zo'n zeef als ons dagelijks kort geheugen - vraag iemand maar eens wat hij vorige week precies een week geleden gegeten heeft en tien tegen één krijg je geen antwoord. Zo is het ook met gebeurtenissen uit het verleden - sommige herinneringen blijven in het vergiet liggen en andere sijpelen er langzaam door weg ..... om nooit meer terug te keren in de pan ...... onze hersenpan!
 Middelburg en Arnemuiden ca. 440 jaar geleden
Vierhonderd veertig jaar geleden, op 18 mei 1572, lag Middelburg in belegering. De stad was in - en op handen van de Spanjaarden. De stad was afgesloten van de buitenwereld. De troepen van de Prins hielden de monding van de Schelde en het Sloe nauwkeurig in de gaten met een vloot onderleiding van Ewout Pietersz. Worst en Jan de Moor; alleen Fort Rammekens, was nog even in handen van de Spaanse troepen, maar dat zou niet lang duren. Het was de Spanjaarden desondanks gelukt om begin mei de blokkades bij Arnemuiden te omzeilen door onverwacht aan land te gaan in de duinen bij Vrouwenpolder. Het verhaal is al eens eerder gedaan, hoe de kletsnatte Spaanse soldaten uiteindelijk de poorten van Middelburg konden bereiken en deels doorstootten naar Arnemuiden.
 Spanjaarden en Geuzen in gevecht (1573)
De geuzen waren heer en meester op het platteland van Walcheren en probeerden koste wat koste Middelburg in te nemen, dat echter zwaar verdedigd werd door de Spaanse bevelvoerder Mondragon. Geuzenkapitein Bernard Nicolaas probeerde het in juni van dat jaar nog eens met een honderdtal Geuzen, maar werd door een vendel Spaanse soldaten tot in West-Souburg teruggejaagd en bijna de pan in gehakt - Bernard kon het vege lijf redden. De Geuzen sloten daarop alle bevoorradingswegen hermetisch af, waarlangs de stad voedsel binnen kreeg, zoals de dulven en slootjes, waarlangs de schuitvlotten uit omliggende dorpen, geholpen door de duisternis, zo af en toe de stad wisten te bereiken - handel is immers handel.

 Middelburg bleef twee jaar lang belegerd en de bevolking van Middelburg moet dat hebben gemerkt doordat het voedsel opraakte. Op allerlei manieren probeerden de Spanjaarden om Middelburg te bevoorraden, door met schepen vol voedsel, begeleid door Spaanse schepen, ter orlogen bequaam, richting Walcheren te stomen, sorry zeilen, maar ze werden steeds, op ruime afstand van de stad, in de pan gehakt, zoals bij Lillo (begin 1573) en bij Reimerswaal (begin 1574). De  Spaanse aanvoerder kolonel Julian Romero, de wrede veroveraar van Naarden, waar hij dood en verderf had gezaaid - gepokt en gemazeld in gevechten op het land - was geen zeeman en had nooit langer op't water gezeten dan, laten we zeggen, een tochtje met de pont van Vlissingen naar Breskens. Hij kon zich wadend door het water van de Oosterschelde bij de Schakerloose dijk het vege lijf redden, toen zijn schip aan de grond liep, maar haalde daarmee de hoon en de spot van Don Luis de Requesens, gouverneur en Kapitein-Generaal der Nederlanden, op de hals. Uiteindelijk werd de Spaanse vloot de zandbanken in geboord - veel Spaanse soldaten (het getal 1000 wordt in de wandelgangen genoemd ) verdronken of kwamen om ( wat in facto op hetzelfde neerkwam) en de Geuzen namen een viertal Spaanse schepen in beslag en pimpten die om tot schepen van de prins. 
  Julian Romero de las Azanas en zijn beschermengel vastgelegd door El Greco (ca. 1597)
Alle pogingen van de Spanjaarden ten spijt, moest Middelburg begin februari 1574, de poorten open zetten voor de Geuzen, die de stad hadden omsingeld. Het jaar daarvoor, 1573, kwamen zo'n 1500 mensen van honger en uitputting om binnen de muren van de stad - de mensen leefden op lijmkoeken - bedelaars werden (letterlijk) uitgezet buiten de muren van de stad. In februari 1574 lag er nog voor een paar dagen voedsel op de plank. Een ultimatum van de Prins en onderhandelingen op fort Rammekens, voorkwamen een gewelddadige inval op Middelburg en haar totale verwoesting (Mondragon dreigde de hele binnenstad plat te branden - Heb ik dat niet al eens eerder gehoord?) .... de Spanjaarden en Spaansgezinde troepen verlieten ongewapend, met stille trom en opgerolde vaandels de stad.
 Cristonal de Mondragon (1504-1596)
Twee en zeventig jaar geleden, 18 mei 1940, rookte Middelburg opnieuw - de binnenstad lag in puin ..... Op de 17de mei rukten Duitse soldaten  op richting Walcheren en de Franse troepen moesten zich terugtrekken naar Vlissingen en het vege lijf redden door naar Zeeuws-Vlaanderen over te steken. Dit ging gepaard met hevige beschietingen en bombardementen, waarbij de binnenstad van Middelburg in vlammen opging.
Tegel - symbool van de wederopbouw
Twee gebeurtenissen, die een grote impact hebben gehad op de Zeeuwse samenleving - de belegering van Middelburg, 440 jaar geleden is totaal vergeten en weggezakt door de gaatjes in ons vergiet, ons collectief geheugen; het bombardement van Middelburg zal ooit ook wegzakken door de poriën in het stremien en in de vergetelheid geraken. Alleen door steeds opnieuw de verhalen te vertellen, kan dat vergeten uitgesteld worden.
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg Feesboek

SlikopdeWeg: De Zeeuwse blog over de Schelderegio en haar bewoners heeft onlangs haar 100.000ste hit gescoord.

1 opmerking:

  1. Wie kan vertellen wie de opdracht gaf om de wederopbouwtegel te maken, door wie ontworpen en waar die gemaakt is ?

    Alvast geweldig dank.

    reacties naar info@hkth.nl
    (stichting historie Utrecht)

    BeantwoordenVerwijderen