zaterdag 16 juni 2012

Gem-aal

 Normaal gesproken heb je er eigenlijk nooit mee te maken - hun werk is meestal onzichtbaar, maar als moeder natuur de sluizen openzet en dagen achtereen Pluvius de vrije hand geeft, dan kan het zomaar gebeuren dat je natte voeten krijgt .........
 Het Waterschap regelt voor ons de waterhuishouding. Het regenwater, dat van bovenaf in onze polders loopt, wordt via een doordacht systeem van dulven en watergangen afgevoerd naar de gemalen. Die gemalen vind je langs de dijken van de GrevelingenWester- of Oosterschelde. Die kennis, hoe droge voeten te houden in de Zeeuwse Delta, is overgeleverd van de Benedictijner monniken van Ter Doest, via dijkgraaf / -bouwer Andries Vierlingh, onze eigen Leeghwater za'k maar zeggen, tot aan de uitvoerders bij het waterschap Scheldestromen die vandaag de dag boeren en burgers in de Zeeuwse polders te vriend probeert te houden. Er wordt nu nog net als vijfhonderd jaar geleden, gerekend en getekend, om in de polders droge voeten te houden, de afwatering op orde te krijgen, het peilbeheer te beheren, waterberging te regelen, gemaalcapaciteit vergroten, NBW-normeringen toetsen of afvoergebieden reguleren ...... wat dat betreft is er sinds Andries Vierlingh weinig veranderd.
 Als kind, opgegroeid in Hoedekenskerke, de navel van de wereld ( tik de naam van het dorp maar eens in op Google Earth en het bewijs is er ...) , kende je het gemaal Groenewege, een wit gebouw, dat bij de Sluuspit lag. Die sluuspit was voor ons, wat het Thialfstadion voor Heerenveen is, althans gedurende een paar weken in de winter ..... IJsbaan. Of je kon schaatsen hing natuurlijk af van het gemaal, want als die ging trekken, zo noemde je water uit de polder over de dijk zetten, dan kon je een mooie veilige ijsvloer wel vergeten en kreeg je van dat krakende roomijs aan de kanten .... levensgevaarlijk
Hoedekenskerke
In de zomer herinner ik me de visser, vaak was het er maar één, die met zo'n groot kruisnet op paling viste. Zo'n kruisnet is nu verboden ....... het zou de visstand ernstig schaden. Pilluk, zoals we zeiden, aal zeggen ze in Volendam, gaat slecht samen met een moderne waterhuishouding, een gemaal - begrijp ik nu. Ondanks het aanleggen van zgn. aalgoten lukt het de kleine glasaaltjes maar moeilijk om hun tom-tom op van die geheime plekjes als onze sluuspit in te stellen: aal = gem-aal
 Gek eigenlijk dat dat gemaal altijd een ietwat mysterieus onaantastbaar gebouw was, dat afgesloten zat achter hekken en waar we nooit in konden kijken - wat daar gebeurde ontging je als kind.
Het dateerde uit 1952 en werd genoemd naar Izak Groenewege, een herenboer op het dorp, die van 1930 tot 1959 dijkgraaf was ......  en voor wie mijn vader bedrijfsleider was op zijn fruitteeltbedrijf. Het gemaal loosde het polderwater in het landbouwhaventje, een getijdehaven, dat daar al sinds de 17de eeuw gelegen moet hebben .......... Het had net na de oorlog wellicht nog een functie als losplaats voor binnenvaart- en beurtschepen, die goederen of zand brachten of suikerbieten kwamen halen, maar die functie lijkt nu helemaal verdwenen.
 Grappig is, dat dit haventje ligt op de plek waar in de middeleeuwen de Ee uitgewaterd moet hebben, een kreek, die vanaf hier het dorp door gelopen moet hebben en het oude dorp Vinninge en Hoedekenskerke van elkaar scheidde. Vinninge, het buurdorp, dat aan de noordzijde van de Ee lag, tegenover het al even kleine Hoedekenskerke, dat ten zuiden van de geul lag, (denk aan het Zuud'ee-wegje dat er nog steeds is), zoals Biezelinge tegenover Kapelle (met het spoor ertussen), Gilze bij Rijen ( met de A58 als grens) of Boeda bij Pest, lagen Hoedekenskerke en Vinninge aan de boorden van de Honte, de oude naam voor de Westerschelde, gescheiden door de Ee.
Vinninge werd na 1530, Felix Quade Saterdagh, verlaten en de bevolking verhuisde naar Hoedekenskerke, dat daardoor meteen het grootste dorp in deze streek werd ...... De kerk van Vinninge lag zowat in onze achtertuin en waar nu het gemaal Groenewege ligt, zullen ongetwijfeld in de Middeleeuwen de huizen van het dorpje Vinninge gelegen moeten hebben, voordat die, al was het overtollig hemelwater, door een hongerige Honte verzwolgen werden ...... 
Hans Koert

slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg Feesboekgroep Slik op de Weg ( registeren)
SlikopdeWeg: Al 1100 keer de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen