donderdag 14 juni 2012

Ora et labora

 
Goede ideeën worden soms van achter een goed glas bier geboren. Neem nu de overlast, die niets vermoedende strandwandelaars blijken te ondervinden tijdens een wandeling langs het naaktstrand, waar men, ongewild, geconfronteerd werd met copulerende stelletjes ...... Een probleem, zo las ik in de PZC, dat, naast de bankencrisis in Spanje en  Griekernland, om een oplossing vraagt ......
 Duizend jaar geleden was de Scheldedelta niet veel meer dan een grote moerassige rivierdelta, waar schorren en slikken door de getijden gevormd en afgebroken werden - een streek waar hooguit wat schaapherders woonden en een enkele boer probeerde, tegen beter weten in, wat gerst (dat groeit nu eenmaal het beste op zilte gronden) te verbouwen - echter de ene na de andere stormvloed teisterde onze streken en hoewel die paar die-hards met aarde een soort dijkjes opgeworpen hadden rond hun erf tegen het oprukkende zeewater, hun bezittingen werden toch om de haverklap zwemmende, zoals dat zo mooi heette. Neem nu bijvoorbeeld de stormvloed van 1014 of die van 2 oktober 1134, waarbij heel Zuid - en Noord Beveland en een groot deel van Walcheren en West-Vlaanderen onder water kwamen te staan - een overstroming waarbij februari 1953 qua aantal slachtoffers in het niet valt ....  
 Het was ook de tijd dat monniken, beter gezegd lekenbroeders, er op uit trokken om schorren en buitendijkse gronden met stabielere dijken te beschermen, in plaats van de wankele bouwsels van de eerste (schapen)boeren,  die steeds wegspoelende aarden walletjes. Hun vaardigheid in het bedijken van woeste gronden was de adel niet ontgaan en daarom werden de monniken, die leefden volgens de strikte Regels van Benedictus, nogal eens te hulp geroepen, bij het consolideren van hun bezittingen
 Een monnik Bernardus van Fontaine leefde rond het jaar 1100 in een abdij ergens in de buurt van Dijon. Het hinderde hem, als een soort Maarten Luther avant la lettre,  dat de geestelijken in de abdij een vorstelijk leven leidde en de kerken vol stonden met gouden kandelaars en fraaie miskelken - dat alles botste met zijn gelofte van armoede. De tientallen stormvloeden, hongersnoden en epidemieën uit zijn tijd, zag hij als een wrake Gods, terwijl we nu weten dat de overstromingen, die veelvuldig deze streken teisterden, eerder te maken hadden met menselijk handelen, waarvan een stijgende zeespiegel en een veranderend klimaat de zichtbare zichtbare factoren zijn, eerder dan met een ontstemde hogere macht.
 Bernardus besloot een klooster te stichten, waarin volgens strenge regels geleefd zou worden, ten dienste van God en het volk: Het zinnetje Ora et Labora vatte de Regel van Benedictus kort en bondig samen, want naar zijn woord zou er gehandeld worden. Bernardus kreeg een stuk woeste grond bij Koksijde en de Franse abt Fulco stichtte de Onze Lieve Vrouw abdij Ten Duinen, zwaar gesponsord door een paar graven, Willem Clito en graaf Diederik van den Elzas, die profijt roken ...... Een vijftig jaar later werd op een duin bij Lissewege in Westvlaanderen, aan de oevers van de nog onontgonnen Scheldedelta, de abdij Ter Doest gesticht ............ en juist deze abdij zou haar werkzaamheden vooral richten op de Zeeuwse Delta.
 De slikken en schorren, die alleen nog bij extreem hoogwater onderwater liepen, en waar alleen duizenden schapen met hun herders rondzwierven, en waar boeren probeerden in hun naakte bestaan te overleven, werden door de monniken van Ter Doest omdijkt - en zo moet het oudland van Zuid-Beveland ontstaan zijn - het gebied, dat ruwweg gesitueerd moet worden rond de Poel en de Yersekse Moer ..... Van deze eerste dijkjes is de loop vaak nog wel bekend, maar amper nog als verhoging in het landschap herkenbaar. De Tiendenschuur van Ter Doest in Lissewege, het enige tastbare wat over is van de Abdij Ter Doest staat na 900 jaar nog fier overeind en is voor mij haast een jaarlijks bedevaartsoord geworden ..... waar kun je immers de vroege middeleeuwen beter proeven dan hier? Het bier dat ze er schenken is tijdloos - alleen daarvoor al moet je als Zeeuw zo af en toe de architecten van je streek moeten komen bedanken .......
Schapen en monniken - het schijnt goed samen te gaan. De abdij, immers, had zelf ook grote kuddes, die o.a. voor wol zorgden, waar de zware grijze pijen van gemaakt waren. Monniken en lekebroeders, die een arbeidszaam celibatair leven tussen de schapen verkiezen boven een zondig leven tussen het plebs in de stad, schijnen een goede, libido verlagende combinatie te zijn ..... De beste ideeën, zo leert het verleden,  worden geboren achter een goed glas bier ..... 


Hans Koert

slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg Feesboekgroep
SlikopdeWeg: Al 1100 keer de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen