maandag 2 juli 2012

Katrina

 Onlangs ben ik op de fiets op bedevaart geweest. Niet naar Santiago de Compostella, de Alpe de Huez of naar O.L. Vrouwe van den Polder ( oorsponkelijk in Vrouwenpolder, vandaar de naam, maar tegenwoordig in de katholieke kerk aan de Bachtensteene in Middelburg), maar naar Sint Catherinenkerke, ook wel Catalijnenkerke genoemd. Niet dat ik haar iets wilde vragen, ze is als Catherina van Alexandrië nu omstreden ( in 1969 zelfs geroyeerd, maar tien jaar geleden weer opgenomen in de heiligenkalender) noch heb ik ergens de pest over in ( ze gold als beschermvrouwe tegen de pest) - zomaar dus, omdat ik nieuwsgierig naar haar was. De tocht was afzien, maar dat schijnt inherent aan een bedevaart ..... wind tegen - een lange rechte, ietwat saaie weg, Zeeuwser kan haast niet, vanuit het dorp Borssele, ongeveer een anderhalve kilometer over de Cathalijneweg (!) richting zeedijk ............ om daar, bovenop, uit te kijken over de Kaloot, het bedreigde fossielenstrand, waar achter ooit het dorp .......... althans, dat wat er van over is, de plek dus, gelegen moet hebben.

 De ligging van het voormalige dorp St. Catherinenkerke
Het dorp moet al voor 1275 bestaan hebben, want toen werd er vanuit het dorp Monster een kerk gesticht in het dorp, gewijd, je raadt het al, aan de heilige Catherina. Het dorp Monster lag op de plek waar nu het dorp Borssele gesitueerd is en eertijds moet hier een klooster gestaan hebben, een monasterium, gesticht door monniken, die hoorden bij de Westmonsterkerk van Middelburg, de kerk, die, mocht hij nog bestaan hebben, midden op het historische marktplein van Middelburg gesitueerd moet worden. Trouwens, het dorp monster, moet ook een Gasthuis gehad hebben, een ziekenhuis.  Gek eigenlijk dat ik deze optie de afgelopen jaren niet heb horen langs komen bij de zoektocht naar een geschikte plek voor het nieuwe Admiraal de Ruyter ziekenhuis: Borssele ligt centraal, heeft historische rechten en de verantwoordelijke gedeputeerde zal zich er zeker op zijn gemak voelen ......  
 Monster, het enige dorp dat hier op het voormalige eiland van West-Borsele de stormvloeden overleefd heeft, werd later voor het gemak maar genoemd naar het hele eiland, net zoals het enige dorp van het voormalige eiland Wolphaartsdijk, dat overleefde, Oostkerke, genoemd werd naar het eiland: Wolphaartsdijk. Monster lag op een hoge kreekrug en dat zal waarschijnlijk haar redding geweest zijn. De Berg van Troye, de berg, waar een mottekasteel op gestaan heeft, is nog het enige restant van dit dorp Monster.
 De Berg van Troye, het enige overblijfsel van voor 1530
Vroeger heeft men lang gedacht dat het dorp Sint Catherinenkerke iets ten noorden van het dorp Borssele gelegen moet hebben, maar voortschrijdend inzicht en archeologisch onderzoek, en het ontbreken van stenen resten, hebben aangetoond dat het hier waarschijnlijk om het gehucht Olouts- of Aloudsdorp gaat. Het dorp Sint-Catherinenkerke moet tijdens de verwoestende vloeden die in de middeleeuwen en 16de eeuw veelvuldig het eiland teisterden, tenslotte buitendijks zijn komen te liggen, geheel wechheschuert. Het kan geen toeval zijn dat ze de verwoestende orkaan, die de Golf van Mexico en de kust van New Orleans in augustus 2005 teisterde, Katrina genoemd hebben - dat moet bedacht zijn door een nazaat van een geëmigreerde Zeeuw.
De Coudorpsche Berg
Sint Catherinenkerke, weggespoeld tijdens één van die verwoestende springvloeden, net als het dorp Coudorpe overigens, naauwlyks de gedagtenis overig, dat een eiland meer oostelijk lag ( Oost-Borsele). Hier is alleen nog de vliedberg zichtbaar in het landschap.
Later werd het eiland West-Borsele, ondertussen verenigd met Oost-Borsele, weer voor een deel ingedijkt en nog lange tijd is er sprake van dat men de restanten van het dorp Sint-Catherinenkerke buiten de dijk kon zien liggen. Als je vanuit het André Kuiper-perspectief naar de plek kijkt waar het dorp mogelijkerwijze gelegen zou moeten hebben, lijken er vierkante fundamenten zichtbaar te zijn in de slikken net buiten de dijk, maar dat zal wellicht verbeelding zijn ....... Als je Sint Catherinenkerke zou willen bezoeken moet je dertig meter diep omlaag in één van de diepste delen van de Westerschelde, duiken, het Gat van Borssele - veel zal er dus niet van over zijn.

Het schijnt dat het dorp eertijds aan een kreek gelegen moet hebben, de Catline Kreek genaamd, waar scheepjes, niet veel groter dan een flinke roeiboot, drinkwater moeten hebben aangevoerd ........ dat in vaten overgeladen werd en diende als drinkwater voor de bewoners van het door kwel geteisterde eiland. Schoon veilig drinkwater, nu een nutbasisvoorziening, toentertijd een kostbaar goed, maar dat we nu zo gewoon vinden, dat we er zelfs ons toilet mee doorspoelen (?) - nou dat had je beter niet kunnen vertellen aan een middeleeuwer - hij zou je voor gek verklaren en verbaasd naar zijn voorhoofd gewezen hebben en met prangende vragen zijn blijven zitten, zoals ...... Wat is een toilet eigenlijk? 
 
Hans Koert

slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg Feesboekgroep Slik op de Weg ( inloggen)
SlikopdeWeg: Al 1100 keer de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen