zaterdag 1 september 2012

Jalon-rechtop-houder

( foto: © Hans Koert - slikopdeweg.blogspot.nl)

De SlikopdeWeg blog gaat vaak over veranderingen – over dingen die verdwenen zijn – soms een terugblik met wat weemoed en nostalgie en een dosis relativering t.a.v. de moderne geneugten en hypes. Zo is, zo las ik, sinterklaas toegetreden tot het gilde van het immaterieel erfgoed, naast het Bloemencorso van Zundert en het beschuit met muisjes.  Kijk – dan vraag ik me af, wie zoiets verzint – zo iemand kun je toch niet serieus nemen? Zo iemand neem je toch de maat? Zo iemand kiest straks ook mee als er een nieuwe volksvertegenwoordiging moet komen - met het rode potlood uiteraard ( ook materieel erfgoed volgens mij in dit digitale tijdperk) bepaalt hij wie er straks onze economie weer vlot moeten trekken ....

 ( foto: © Hans Koert - slikopdeweg.blogspot.nl)


Ik geef toe – sommige zaken verdwijnen haast ongemerkt - lijken op te lossen in de tijd: Wat te denken van de ANWB praatpalen, de telefooncel, de Eend en het telegram? En vanaf vandaag wordt ook de gloeilamp uit ons collectief geheugen gewist? Weet je wat ik ineens miste?  Zo’n man, een landmeter, die met bemodderde laarzen langs de slootkant loopt met zo’n rood-witte-stok in zijn hand, die hij dan achteloos, schijnbaar willekeurig, ergens neerzet en stilhoudt, waarbij hij dan een gezicht trekt, zoals ik die ook wel bij hondenbezitters zie, als hun hond een grote bolus staat te draaien. Op afstand staat dan meestal iemand door een verrekijkertje die bolus te beoordelen.
( foto: © Hans Koert - slikopdeweg.blogspot.nl)


 Als kind was ik reuze gefascineerd door deze landmeters. Het leek me een ontzettend ontspannen en fascinerend baantje, vooral dat staan naast die rood-witte stok, een jalon heet zoiets. Die jalon-rechtophouders mis ik ..... die lijken ook bijgezet in de lijst van het immaterieel erfgoed. De landmeters anno nu zie je niet meer zo open en bloot in het veld – zij zitten nu gebogen over satellietbeelden en komen nog amper buiten. Eén van mijn voorouders moet landmeter geweest zijn, want ik kreeg van een oom, die het familiearchief beheerde, voor zijn dood een 18de of 19de eeuws mapje dat van een voorzaat geweest moet zijn.  
 ( foto: © Hans Koert - slikopdeweg.blogspot.nl)



Het bestaat uit twee delen: Inleidinge tot de geometri (sic): geschreven aantekeningen m.b.t. de kunst van het landmeten. Alles geschreven in een onberispelijk handschrift met ganzenveer of kroontjespen.
Eigenlijk zou je zo’n handschrift ook moeten toevoegen aan de lijst van immaterieel erfgoed, want die kunst verstaan we niet meer. Het tweede deel bevatten zijn Exaamen Stikken van Zierikzee, zeg maar zijn “scriptie”, zijn meesterwerk,  waarin hij mocht laten zien dat hij het landmeten beheerste.
Het leukste op deze bladen zijn de tekeningen – alle schitterend ingekleurd met waterverf en van een schoonheid en naïviteit, dat je de tekeningetjes, achteloos tussen de tekst gestrooid, met meetlijnen en berekeningen, zou willen inlijsten.

( foto: © Hans Koert - slikopdeweg.blogspot.nl)


Grappig is, dat Berlaaren DZ (Dirk’s zoon?), zo ondertekent hij een vel in het ongedateerde mapje, ook bergen getekend heeft, want een landmeter moet immers ook de hoogte van een berg kunnen bepalen, toch? Je zal maar een klus ergens op de Kop van Schouwen krijgen ….. dan schrik je niet van een duintop meer of minder. Al is het maar een vliedberg die je tegen komt - je moet dan toch de hoogte in rekenen ....
En wat te denken van het opmeten van een ........ wc-rolletje; de onderkant van een windturbine of een fabrieksschoorsteen? Nee, niets van dat alles, al lijkt het er wel op ..... nee, het is een put? Hoeveel stenen heb je nodig? Mijn voorvader draaide daar zijn hand niet voor om.
In zijn examenstuk, waarschijnlijk afschriften, want sommige plattegronden komen meermalen voor, heeft hij een aantal terreinen opgemeten en berekend in de buurt van Zierikzee, waarbij hij de plattegronden van de Grote weel, de Zerkweide, de slagweide en het Klaasjeswater  (sic) ( Kaasjeswater?) tot op de roede heeft nagetekend.

 ( foto: © Hans Koert - slikopdeweg.blogspot.nl)


Een voorouder? Ik heb het me afgevraagd. De naam komt niet voor in onze stamboom, noch heb ik het wiskunstig inzicht van hem geërfd, laat staan zijn ruimtelijk inzicht ...., noch zijn handschrift, dat ik eerder van een huisarts moet hebben meegekregen, maar het plezier dat ik vroeger had in het maken van dit soort eenvoudige landschapjes, primitieve oefeningen in perspectief, herken ik wel ….. Misschien heb ik dan toch een paar DNA strengetjes van hem geërfd. 

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl

Feesboekgroep Slik op de Weg ( je moet wel ingelogd zijn op Feesboek)
SlikopdeWeg: Al 1100 keer de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners

1 opmerking:

  1. En toch... vorige week nog een gestrande automobilist(e) gezien bij een praatpaal... hoezo digitaal tijdperk??

    BeantwoordenVerwijderen