zaterdag 8 september 2012

St. Maartenskerk Weumelinge: Open Monumentendag 2012

 Open Monumentenweekend – één van de meest interessante weekends voor al diegenen die wel eens achter deuren willen kijken die normaal niet geopend zijn …… Hoewel – veel kerken stellen in de zomermaanden hun deuren één of meer keren per week open, maar vaak blijft het, zoals in ons geval, bij één of twee toevallige bezoekjes als we er ongepland langs fietsen …………

Eén van die kerken die we op die manier bij toeval ontdekten is die van Wemeldinge, Weumelienge voor de allochtonen, ook één van de kerken geopend tijdens het Open Monumentenweekend 2012.
  
Oude Zeeuwse kerken herken je aan de buitenkant al snel aan de dikke muren opgetrokken met kloostermoppen en de sobere bouwstijl – Scheldegothiek noemen ze deze stijl. De kerk, eertijds gewijd aan Sint Maarten, moet er al heel wat eeuwen staan ………

Al in 1233 wordt er over een kerk gesproken, maar er zal ongetwijfeld ook al een houten voorloper geweest zijn, die bij de overstromingen van 4 oktober 1134, waarbij de beide Bevelanden en grote delen van Walcheren en de Vlaamse Kust onder water liepen, noopten de inwoners, geholpen door Vlaamse- of Walcherse monniken, om zich te gaan beschermen met dijkjes en een woonplek te zoeken op hogere delen, zoals de tegenwoordige Dorpsstraat, toen een dijkje opgeworpen tegen de stormvloeden die de Schelderegio teisterden.

Honderd jaar later dus, schijnt er al al een stenen parochiekerkje gestaan te hebben en tussen 1400 en 1550 werd één en ander nog verder uitgebreid met een wandelkerk en een koor ….. . Grappig is dat als je binnen in de kerk bent, je de grootte van deze eerste kerkgebouwen nog mooi kunt zien – eeuwen oude raamomlijstingen geven aan waar in oude tijden de ramen gezeten hebben en een gestileerde daklijst helpen je de omvang van die eerste gebouwen te begrijpen.

 Als je de kerk langs het koor benadert, valt meteen de hoog gelegen deur op in het koor, alsof men bang was voor natte voeten ...... Die deur wordt al een tijdje niet meer als zodanig gebruikt – je moest er met een trapje komen en dat is tegenwoordig, trouwens vroeger ook, voor kerkbezoekers die slecht ter been zijn, een onneembaar obstakel ………. Wie vroeger slecht ter been was of anderszins minder valide kon ook gebruik maken van de ingang onder de toren, al hadden de bouwmeester wellicht zonder samenspraak met enig ergotherapeut ook daar een, zij het minder hoog, stoepje gepland ……    De ingang ligt nu aan de noordkant.
 Wie voor de eerste keer langs het koor lopend de kerk bezoekt, verwacht niet dat er aan de zuidkant nog een grote uitbouw zit, daar gerealiseerd rond 1500, waardoor de eigenlijke kerkruimte een schitterend lichte en vierkante ruimte geworden is – heel wat anders dan de traditionele rechthoekige kerkzalen, pijpenladen soms, zoals we die gewend zijn, waarbij , als je achterin bij ’t orgel zit, welhaast videoschermen nodig hebben om de predikant goed te kunnen zien ………….

De kerk van Wemeldinge lijkt qua opbouw wel wat op die van de Abdij van MiddelburgDe Nieuwe Kerk van Middelburg is eveneens groot en vierkant, gescheiden van het koor (De Koorkerk) gescheiden door een wandelkerk, waar o.a. de praalgraven van De Evertsen liggen..  Het begrip wandelkerk dateert uit de tijd dat er geen stoelen of banken in de kerken stonden – in de tijd dat de kerken gebuikt werden voor de katholieke dienst en de mensen stonden te luisteren bij een dienst.  Ook was dwars door de kerk soms zelfs een kortere weg voor de bevolking als ze ergens snel moesten zijn – denk maar eens aan de Maria Magdalenakerk van Goes, waar dat ongetwijfeld gebeurd zal zijn …..

In het koor van de Wemeldingse kerk vallen de rechtopstaande grafstenen op – helaas tijdens ons bezoek verstopt achter, overigens, fraaie kunstwerken. Dat is geen verzinsel van de één of andere binnenhuisarchitect, die op die manier de grafstenen wat beter zichtbaar wilde maken, zodat de mensen niet meer naar de grond hoefden te turen, maar een idee ruim honderd jaar geleden gerealiseerd ……….

De nu rechtopstaande grafstenen echter hebben jarenlang verborgen gelegen, in ieder geval tijdens de Franse tijd, want hun wapens en versieringen schijnen nog onaangetast ……… Tegen de wand van de wandelkerk, tegen de achterkant van het orgel aan, bevindt zich een groot beschilderd houten negentiende-eeuws gedenkbord. 

Nu is er in het koor, ooit het heiligste deel van de kerk, een toilet ingebouwd  - in onze ogen een wat vreemde plek om een plengoffer te brengen, maar een middeleeuwer zou daarover niet moeilijk gedaan hebben – wie moest, ontlastte zich gewoon ergens buiten de kerk, tegen't koor aan op het kerkhof .... Gods Water over Gods akker ............. in een donker hoekje achter één van de zerken…

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl

Deel SlikopdeWeg met je Zeeuwse vrienden: mail de link http://slikopdeweg.blogspot.nl door of meld ze aan op de Feesboekgroep Slik op de Weg ( je moet wel ingelogd zijn op Feesboek)

SlikopdeWeg: Al 1100 keer de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners

1 opmerking: