dinsdag 23 oktober 2012

Voor paal .....

 Het is één van de ergste dingen die je kan overkomen denk ik – als iets, waar je aan gehecht bent, zomaar uit je leven of leefomgeving verdwijnt – zonder dat je afscheid hebt kunnen nemen – zonder dat je er iets in te zeggen had – zomaar ineens plotsklaps weg. Vaak is het iets dat je pas mist als het er niet meer is.  Honderden keren in je leven vangt je oog het voorwerp als in een flits op, slaat het beeld op in je tijdelijk geheugen, controleert het, maar registreert het niet – pas als het weg is, als het er niet is, als het gemist wordt, als het geregistreerde beeld niet klopt met het beeld op de harde schijf ......  krijg je een foutmelding vanuit je processor, die meldt dat er iets aan de hand is ………. En dan nog kan het zijn dat je het gemiste niet mist.
 Ze waren altijd al met zijn drieën – een drieling, alle drie zo ongeveer geboren op hetzelfde moment – en dat ze met z’n drieën waren maakt het zo bijzonder, want meestal sta je juist helemaal in je dooie eentje .... voor paal ……
Ze zijn geplaatst na 1839 toen België zich voorgoed losweekte van Nederland – De Tiendaagse Veldtocht ten spijt. De nieuwe grenzen werden in 1869 definitief vastgesteld en zoals gebruikelijk in die dagen werd dit aangegeven door een lange rij palen. Grenspalen, die vanaf Zuid-Limburg tot aan het Zwin de grens visueel maakten.

Je vindt ze overal in de grensstreek van Zeeuws-Vlaanderen – soms wat weggezakt of verstopt in een dijktalud, omdat hun eigenlijke functie, grensmarkering, al lang wordt bewaakt door satelieten en zo'n gietijzeren onding als zwaar verouderd kan worden gekenschetst …… als een faxapparaat in het e-mailtijdperk of een praatpaal van de ANWB, terwijl iedereen draadloos de hele wereld kan oproepen met de wrijftelefoon.
Daarom hou ik zo van dit soort monumenten uit een vervlogen tijd, grenspalen, die als een soort administatieve barrieres zijn blijven staan - geen hond laat zich door zo'n paal tegenhouden, maar ze symboliseren een tijd waarin ze wel degelijk hun betekenis uitstraalden: tot hier en niet verder .......  
 
Retranchement is een bijzonder plaatsje. Het is ontstaan uit een versterking, die Prins Maurits rond 1600 hier oprichtte in zijn strijd tegen de Spanjaarden.  Hiermee kon hij het Zwin beschermen. De schansen liggen er nog nagenoeg onaangetast bij en binnen die omwalling woonden de Staatse troepen in barakken en logementen. Gewone mensen werden aangemoedigd er te komen wonen, ook toen al was deze streek blijkbaar aan het vergrijzen, en ze kregen zelfs een premie als ze er een huis bouwden. Boven op de wallen vind je paal 364 B ......  
De drieling van Retranchement is een bijzonder geval. De grens tussen België en Nederland bereikt hier de zee en toen in 1869 de grens definitief aangeduid moest worden tot aan de Noordzee, bleek die grens precies in het midden van het Zwin te lopen – een open getijdegeul, die toen nog geen vaste constante loop had ……..
Een grenspaal midden in de door stromingen gevormde Zwingeul zou dus onherroepelijk een keer kopje ondergaan en dus geen betrouwbaar ijkpunt kunnen zijn. Men loste dit probleem op door op beide oevers van het Zwin twee “hulppalen” te zetten, nummer 364 A (op Vlaams grondgebied) en 364 B boven op de Wallen van Retranchement. Deze wallen deden dienst als waterkerende dijk - een zgn. zeedijk dus - een vreemd idee, want je kijkt nu uit over de groene akkers, als je het land in kijkt.

Pas toen het Zwin ingepolderd werd, kwam precies tussen paal 364A en 364B paal 364 te staan, zodat de rij grenspalen langs de grens weer intact was.
De Vlaamse paal, 364A, stond bij landbouwer Joop Basting een beetje in de weg om er met z'n brede oogstmachine langs te kunnen. Daar hadden ze vroeger geen rekening mee gehouden, dus had hij hem zolang even in de slootkant gelegd. Toen hij hem later terugwilde plaatsen was hij weg – verdwenen - vermist; zoals later zou blijken had een overijverige kantonnier hem op zijn kar geladen om hem op de werkplaats wat op  te knappen.
De paal is met groot ceremonie, door de Commissaris van de Koningin van Zeeland (Wat een baan ..! ) en de Gouverneur van West-Vlaanderen, weer officieel teruggezet ……… De PZC deed er uitgebreid verslag van en dat is maar goed ook want er zal geen één gewone Zeeuwsvlaming vrij voor genomen hebben om er bij te gaan staan kijken. De twee koninkrijken likken elkaars hielen hier, maar bevechten elkaar in de rechtzaal m.b.t. afgesproken ontpolderingen. Wie kent niet de kwestie Hedwigepolder of het onderwater zetten van Waterdunen. Worden we niet een beetje voor de gek gehouden? Een beetje veel ...? Gingen ze nou de Internationale Dijk bij het Zwin binnenkort niet afgraven om de zee weer vrij spel te geven om het oude Zwinwater weer binnen te laten? Er werd toch ooit eens gesproken over Sluis aan het water ….. Is dat van de baan? Heet dat niet gewoon ontpolderen? Dan is het toch een kwestie van tijd of paal 364 kan ook weer weggehaald worden?  Sta je dan even voor paal ….. ?

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl

Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Al 1100 keer de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen