zondag 11 november 2012

d' Ee bij Vininghe en Hoedekenskerke


Mijn wortels liggen aan het water  ………… dat zou je niet zeggen als je mijn zwemkunst kent. Ik bedoel – het huis, in Hoedekenskerke, waar ik geboren ben, lag op een kreekrug, op de rand wat vroeger een brede geul geweest moet zijn. Zoals op veel plaatsen in de Zeeuwse Delta stroomde het water van de zee, de Honte, ook hier diep het binnenland in op het ritme van de getijden. 

Hoedekenskerke met de loop van d' Ee ingetekend.
Deze geul werd de Ee genoemd, d’Ee, of te hoewel …. Water in het Germaans  ( aha of ahwô ). Denk aan plaatsen als Edam, waar …… inderdaad. Eigenlijk zou Hoedekenskerke nu ook best zo geheten kunnen hebben, maar de historie heeft anders beslist. Trouwens, er wordt vanuit gegaan dat er in totaal zo’n vier dammen de geul destijds verder afgedamd hebben …..
Een Zeeuwse kerk en kasteel op berg uit een 18de eeuws werkstuk van een landmeter. ( foto: © Hans Koert - slikopdeweg.blogspot.nl)
We weten natuurlijk weinig over deze geul, maar hij moet vanaf de Honte voor het jaar 1000 gevormd zijn, toen hier amper mensen woonden – Wellicht waren er wat mensen gaan wonen, die bij de monding van deze Ee een goeie woonplek vonden, aan een eenvoudig natuurlijk gevormd getijdehaventje, waar scheepjes vanaf de Honte konden aanleggen - één van de veilige vluchthaventjes langs de Honte, zoals die van Bakendorp in het zuiden en Bieselinghe in het noorden  ….. Trouwens, het schijnt dat hier al in de Romeinse Tijd mensen rondliepen – er zijn sporen gevonden.

Luchtfoto van Hoedekenskerke (1973) met de ingetekende loop van d' Ee. Ook ingevoerd de twee kerken en de vermoedelijke plek van het kasteel van Vinninghe 
  Als je een luchtfoto van het dorp bekijkt dan kun je de loop van d' Ee duidelijk in het wegenpatroon terug vinden. De weg, die ten zuiden van d' Ee loopt het nog steeds de Zuudeeweg genoemd, de Zuid Ee weg dus.
Een kerk en kasteel met rivier en brug uit een 18de eeuws werkstuk van een landmeter. ( foto: © Hans Koert - slikopdeweg.blogspot.nl)
 Voor 1300 moeten de bewoners zich zijn gaan beschermen met lage dijkjes tegen de steeds maar weer verwoestende zee ……… We kennen 1953 (Februariramp) en wellicht 1421, als de Sint Elisabethvloed of de St. Felixvloed van 1530, maar er waren voor 1300 al stormvloeden geweest die luisterden naar namen als de Sint-Julianavloed ( 1164) of de Allerheiligenvloed ( 1170). Het zilte nat reikt tot aan de wolken, schreef een abt in 1014. Ook langs de Honte en d'Ee moeten dijkjes opgeworpen zijn, kaden meer, door de lokale gezagsdragers.  Er werd veen uitgegraven voor turf en zout en met de grond die dat veen had bedekt, werden de dijkjes of werven (bergjes) opgetrokken. Rond ongeveer 1300 moet ook aan de zuidzijde van d' Ee een aantal mensen zijn gaan wonen, vanuit Vininghe waar een lokale ambachtsheer Odekin een kapel of kerkje moet hebben gebouwd bouwde, zodat hij het recht kreeg om met een vierschaar recht te kunnen spreken.  
De naam Vininghe uitgehouwen in de rand van een 16de eeuwse grafsteen, in de kerk van Hoedekenskerke, die oorsronkelijk uit de kerk van Vininghe afkomstig is.
 In Vininghe was de hoofdkerk van de streek, waar, denkt men, gelovigen uit de wijde omtrek van het eiland West-Borsele, naar het, ongetwijfeld nog houten, kerkje van Vininghe trokken - nu er een kapel / kerkje ook in Odekinskerke stond, hoefden ze de lastige oversteek over d' Ee niet meer te maken ..... Ook gingen er mensen noordelijk van Vininghe wonen in een gehucht genaamd Oostende.
In de kerk van Vininghe, die al in 1216 in een acte genoemd wordt, zullen ook de inwoners van het gehucht Oostende, ten noorden van Vininghe gekerkt hebben.
Er moet in Vininghe ook een kasteeltje gestaan hebben, een motte, iets ten noorden van het huidige dorp Hoedekenskerke, waar lange tijd sprake was van een stuk grond dat De Berg genoemd werd …. Wellicht woonde hier Jan van Vininghe, die in 1266 genoemd wordt. 
We vermoeden dat er, ter hoogte van de Griend, een soort overzet veer geweest moet zijn, want het zou nog een honderdtal jaar duren voordat d' Ee echt afgedamd werd …. Eerst ter hoogte van de Zuid-Ee weg, daarna bij’t Papagaaitje, de Smidsweg en tenslotte ter hoogte van de huidige Kerkstraat van Hoedekenskerke.
Een gestyleerde 15de eeuwse afbeelding op een grafsteen in de kerk van Hoedekenskerke van Jacob Adrieaensz. Lantmetersz. pastoer vã Hoedekijnskerke
De naam van Hoedekenskerke, toen nog verbasterd tot Oedekinskercke wordt voor het eerst genoemd rond 1280 als een gewezen pastoor, genaamd Wilhelmus van Oedekinskerkcke genaamd Vriese geld beschikbaar stelt voor hulp aan het Heilige Land ……..Een argeloze worp in een collectebus of een stukje ontwikkelingshulp avant la lettre vanuit diep menselijke motieven? Of, zoals de abten van de kloosters in Middelburg (O.L.V. Abdij) en het noorden van Vlaanderen (Ter Doest) de gelovigen in alle uithoeken van religieus Zeeland wilden doen geloven, broodnodige steun aan de kruisridders, in facto een terroristische groep, die met geweld de Heilige stad Jeruzalem uit de klauwen van Al Qaeda-avant la lettre wilden houden? Het lijkt wel of we weinig van de geschiedenis leren ... 

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl

Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Al 1100 keer de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen