zondag 25 november 2012

Sarophagi pondus

 Er zijn van die mensen ........ Je kent ze wel ...... die zou je achter't behang willen plakken. ........ Dat gevoel is van alle tijden, vermoed ik, al vraag ik me in alle eerlijkheid af hoe men dat vroeger oploste - toen behang alleen nog maar in oude kastelen sporadisch als tapijt aan de muur hing .... Voor de gewone burger viel er weinig te plakken ......

 Zo rond het jaar 1300 werden er overal op Zuid-Beveland kerken gebouwd – vaak door lokale ambachtsheren, die zich liever niet bonden aan een klooster of moederkerk. Ze kregen hierdoor het recht om recht te spreken. Die kerken werden gebouwd van grote bakstenen, kloostermoppen, vaak in de buurt gewonnen, in een stijl, die we nu de Scheldegotiek noemen.
Deze kerkje, vaak eenbeukig, kregen, samen met de houten huisjes er omheen, vaak de naam van de stichter, de ambachtsheer ….. Bekend zijn de kerk van Odekin (= Hoedekenskerke), van (Ambachts-)Heer Arend (= ’s Heer Arendskerke), Sinout ( = Sinoutskerke), Wisse ( = Wissekerke) of Hendrik – alleen die zal hoogstwaarschijnlijk de bouw niet meer meegemaakt hebben en voortijdig gestorven zijn – zijn kinderen maakten de klus af ( = ’s Heer Hendrikskinderen). De kerk van Wissekerke (op Zuid-Beveland) en Sinoutskerke zul je heden ten dage niet meer vinden ..... 
De Heerlykheid Wissenkerk lag vlakbij de Sluis Ter Lugt.  (1751) 
De kerk van Wissekerke en de huisjes er om heen lag eertijds vlak bij de dijk, die het eiland Zuid-Beveland in het noorden beschermde tegen het water van de Schenge, waar de hoofdgeul De Puye of het Goesse Diep genoemd werd. Er lag een uitwateringssluis bij Ter Lugt en in 1747 woonden er slechts 15 gezinnen - net zoveel als nu ongeveer. De kerk werd  toen nog omschreven als aanzienlyk .. met een zwaren en hoogen toren, .... en de predikant moesten ze delen met 's Heer Hendrikskinderen.
Oosterschenge nu ( foto: Hans Koert) 
De kerk van Wissekerke is nu echter verdwenen. Het enige wat nog goed herkenbaar is is de plek, aangezien het kerkhof van dit gehucht nog steeds in gebruik is en met wat fantasie kun je de "ring" om de kerk nog herkennen. De kerk werd in 1807 afgebroken, aangezien het toen al een bouwval was – de toren mocht blijven staan, maar werd rond 1870 ook afgebroken.
  
Graf van Cornelis Wissezoon ( 1480) (foto: Hans Koert)
Wel kun je op het kerkhof nog een paar oude grafstenen vinden, die afkomstig zijn uit de kerk. Zo ligt er een steen van een priester, genaamd Cornelis Wissezoon. Hij was hier priester rond 1500  en werd binnen de kerk gedragen en begraven in 1513.  Op de zerk vind je een gestileerde afbeelding van hem. Blijkbaar lagen die stenen gewoon in het schap bij de Boerenbond, aangezien dezelfde soort afbeeldingen om meer plaatsen op Zuid-Beveland te vinden zijn – In ’s Heer Arendskerke bijvoorbeeld of in Hoedekenskerke. Of, en dat lijkt meer voor de hand te liggen, de steenhouwer, die hier in de buurt (Goes?) een bestaan probeerde bij elkaar te hakken,  is in zijn tekenontwikkeling blijven hangen in de cartoonfase. 
 Detail van het graf van Cornelis Kaene ( (foto: Hans Koert)
 Een andere pastoor, Cornelis Kaene, die een kleine dertig jaar later de grote reis aanvaarde ( 1544), wilde blijkbaar geen afbeelding op de zerk, zeg maar het Facebook uit vroegertijd -  ook toen al maakte men zich blijkbaar zorgen over zijn privacy, dus is het gebleven bij een miskelk met hostie.  
Sarophagi pondus parochi tegis ossa Johannis Backli qui extrenum clauserat ille diem ano do MDLII die XII dec. ( = De parochie heeft met deze zware steen de botten van Johannes Back bedekt, overleden op 12 december 1552) (foto: Hans Koert)
Wat we van Johannes Back moeten denken, weet ik niet. Waarschijnlijk was ook hij een priester – de tekst op zijn steen suggereert in ieder geval dat zijn parochianen blij waren dat ze hem kwijt waren – Wilden ze hem al bij leven achter het behang plakken? We weten het niet - dat blijft gissen!  Er werd, na zijn overlijden gekozen voor een extra kwaliteit steen - het mocht wat kosten - die zijn knekels voorgoed moest bedekken: Sarophagi pondus ( = Een zware steen) ...   Soms kun je beter geen risico nemen ........!

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl

Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Al 1100 keer de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen