dinsdag 11 december 2012

Kiek, 'n veuhultje!

 Onder het motto De Fotograaf maakt geen foto, maar geeft een foto! werden onlangs in Goes  foto’s gemaakt door beroepsfotografen van personen en gezinnen, die, gezien hun financiële situatie, normaal gesproken, geen geld hebben om een mooi professioneel (groeps)portret te laten trekken (zeggen ze in Vlaanderen). Een goed initiatief, want het ontbreken van foto's, familiefoto's, zal later als een een groot gemis ervaren worden - Foto's leggen vast wie je bent - waar je vandaan komt!  Ik was er niet ..... en dat heeft een reden!
 Een officieel portret laten maken is van alle tijden .... Vroeger was dat niet anders - van een statig geschilderd portret of ingetogen schutterstuk tot zo'n hardkartonnen foto uit begin 1900 – Wie kent niet die ietwat stijve portretten, afgedrukt op al even stijf karton, die in de eerste decennia van de twintigste eeuw bij fotografen in “de grote stad” gemaakt werden.
Zo’n foto maakte je alleen bij belangrijke gebeutenissen of als cadeau voor iemand die heel speciaal was. De fotograaf, zo'n enigzins zuur ruikende man, stel ik me voor,  die in een donker deel van zijn winkel zijn studio had ingericht. Hier stonden een aantal opstellingen, waar uit, naar gelang de aard van het onderwerp, een passende opstelling gekozen kon worden:  Een hekje voor een jonge dame - een romantisch bruggetje voor een pas verloofd stel, een schommelstoel voor een bejaarde of een kinderstoel, bal of stokpaardje voor een kind .... Hier stond ook de grote houten camera, waarachter de man, van onder een zwarte doek, je stiekem begluurde ..... mompelend over stilzitten en veuhultjes waar je op moest letten .....
 Mijn opoe poseerde ergens rond 1915 bij fotograaf W. Mink, die zijn atelier aan de Beestenmarkt in Goes had. Voor de gelegenheid had ze zich gekleed in de Axelse dracht, die zich kenmerkt door de hoge schoudervullingen, vleuhuls noemden we die oneerbiedig als kind. Waarom in Axelse dracht zal wel altijd gissen blijven – zelfs was ze immers tot aan haar dood gekleed in de protestantse Zuid-Bevelandse dracht?  Voor de gelegenheid had de fotograaf voor een romantisch ruw houten omheining gezorgd, een soort fantasiestuk van snoeihout, met crepepapieren rozen, die mooi gekleurd zullen hebben met de hroate blommen op haar beukje en bovenkeus …. Het hoofdsieraad is typerend voor de Axelse dracht tussen 1900-1925. 
Ook haar oudste zoon Leen moest er rond 1925 aan geloven – Met een nieuw jasje aan en een hip hoedje (van de fotograaf?) werd hij vereeuwigd, steunend op de kinderstoel, want je moest heel stil staan …… Zou dit een foto zijn ter ere van zijn vijfde verjaardag? Een kroonjaar immers, een mijlpaal, dat niet ongemerkt voorbij mocht gaan en vastgelegd moest worden op de gevoelige plaat? Wat dom van die kat, die waarschijnlijk op een dag een fatale inschattingsfout maakte, door bij de fotograaf naar binnen te lopen ..... Okay, er is iets voor te zeggen als je de hele dag op dat stoeltje mag wegdromen, maar of het nou zo'n pretje is om elke keer weer, als levend bontje, (Bontje was de naam van onze kat thuis, vergeef me de woordspeling), op te moeten draven om, de ademinhoudend en zo plat en uitgestrekt mogelijk liggend, door kindervoetjes betreden te worden, .... ik betwijfel het; dat moet je baas wel erg ruimhartig compenseren, dunkt me, niet alleen maar een kattescheutel met in melk geweekte stukjes brood, maar ook af en toe un veuhultje, waar hij altijd zo over opschept. 
Er zijn van mij en mijn ouders ook officiele portretten gemaakt, maar hoe dat in zijn werk ging weet ik niet meer. Ik herinner me wel, dat ik ook eens vanuit school naar huis ging en in het Achterwegje in Hoedekenskerke een straatfotograaf tegen het lijf liep. Toeval? Ik vermoed dat het gerucht van zijn aanwezigheid op het dorp allang rondging, en aangezien ik altijd gewoon door de Kerkstraete naar huis rende, is het op zijn minst opmerkelijk dat ik in de Achterweg met die "blauw geglazuurde klinkers" recht in de kijker liep ….. Nu was het jaar daarvoor ook al een foto van me gemaakt door zo’n rondtrekkende artiest, dus wist ik dat er weinig kans was, dat mijn moeder het weer goed zou vinden als ik te voren zou vragen of ik op de foto mocht ….. Tja ... en dan neem je beslissingen, ook als zevenjarige, vanuit je emotie - je gevoel .....

De fotograaf verlokte me met het vooruitzicht dat ik een fraaie boerenkiel met pet en sjaal aan mocht en een echt juk, dat ik alleen kende uit de verhalen van Ot en Sien …… En wat is er nou leuker om als boertje op de foto te gaan? Toch? De foto heb ik nog steeds, ietwat angstig kijkend, recht in de lens,  ..... of bang voor het vogeltje, waar je altijd op moest letten – je wist immers maar nooit of er een mus of een meeuw uit de lens zou komen vliegen? Of bezorgd over de reactie thuis als ik het bonnetje van de fotograaf afgaf ….
Ik herinner me dat mijn ouders minder gelukkig waren met mijn zelf ontplooide initiatief, want zo rond 1960 was zo’n straatfoto kopen iets wat begroot moest worden ….., maar ja, de foto was wel genomen en nu moest de fotograaf zo’n dure foto zomaar weggooien – Dat dat ingecalculeerd bedrijfsrisico was, beseften mijn ouders toen nog niet. Ik vermoed dat mijn moeder uiteindelijk toch wat met de inhoud van haar huishoudpotjes geschoven heeft, want de foto prijkt in mijn album, maar ik moest wel beloven nooit meer ongevraagd op de foto te gaan …… me nooit meer te laten verleiden door opdringerige fotografen, die weten hoe de tere kinderziel te bewerken. En dat heb ik heel goed begrepen! Daarom heb je me het afgelopen weekend niet bij De fotograaf maakt geen foto, maar geeft een foto … gezien! Gewoon zaterdag lekker een wandeling gemaakt met het mooie weer .... veuhuls kieke!

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl

Volg Slik op de Weg op Facebook of via Twitter (#slikopdeweg) en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Al 1100 keer de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen