zondag 29 april 2012

Een gevulde heer of een blauw oog

 Eind april - begin mei is traditioneel in Nederland en dus ook in Zeeland, de periode dat er gefeest, gevierd en herdacht wordt ..... de tijd van versierde dorpen, volksfeesten en herdenkingen en kransleggingen. Toch ligt, als het op herdenken aankomt, in Zeeland de nadruk op het najaar ( bevrijding van Zeeland in 1944) of februari ( herdenking van de Ramp.). Op koninginnedag en vijf mei wordt gefeest, niet echt uitbundig, want dat is de Zeeuw niet eigen ( doe mè hewoon .... ) al is de manier waarop (bijv. 't Bevrijdingsfestival) in de loop der tijd erg veranderd en niet meer typisch Zeeuws - daarvoor moet je wellicht in de kleine dorpjes zijn  .....
 Zeeland, Zee en Land, kenmerkt zich door eigen unieke elementen, waaraan de Zeeuw zijn streek herkent. De boulevard van Vlissingen, de Wallen van Hulst en het stadhuis van Middelburg zijn tastbare, zichtbare relieken uit vroeger tijd, maar ook de Deltawerken met de Stormvloedkering, de Westerschelde met zijn drukke scheepvaartverkeer, de omgeploegde akkers en de kerncentrale horen bij deze regio.

Veel gebruiken en gewoonten zijn ook typisch Zeeuws en men probeert nu een lijst met daarop het immaterieel erfgoed vast te stellen ...... Ook de bezoekers van Slik op de Weg hebben afgelopen mand massaal hun eigen (immateriële) Zeeuwse Erfgoedlijst gevuld. Lang niet alle gekozen onderdelen zijn even "immaterieel", maar ze vertegenwoordigen, ook al zijn ze soms zeker als hardware te bestempelen, vaak wel een gewoonte, een gebruik, een gevoel ......
 Dit is de keuze van de Slik op de Weg lezers:1. Het Zeeuws
Het Zeeuws is geen taal, zeggen de dames en heren die daar voor geleerd hebben, maar een echte Zeeuw vindt dat mè praot van niks. 't Trokt nèrgens op! Ze liehe dat zu'boste .... Binne ze noe êêlemille van d'r verstand? De generatie van net na de oorlog, opgegroeid op het platteland, is waarschijnlijk tweetalig opgevoed ( de jeugd van tegenwoordig ook, ik weet't - Engels en Nederlands) - op straat en tuus werd het dialect gesproken - op school moest je Nederlands spreken. Zeeuws was achterlijk, werd je ingeprent - Zeeuws was niet netjes ..... Denken doen veel Zeeuwen nog steeds in het Zeeuws en thuis wordt dialect gesproken. Bij de bakker kan ik nog gewoon om een gevulde heer vragen en bij de groenteboer een kilo juun .... Voor mij een miniem symbool uit de Zeeuwse immateriële erfgoedlijst. Het was het eerste waarmee ik in de Randstad door de mand viel en ook weer het eerste woord, dat me verzekerde dat ik weer tuus was, toen ik terug verhuisde naar De Zak. Het feit dat ik een gevulde heer kan bestellen is voor mij het paspoort van mijn identiteit.  - mijn roots. Toch staat het voortbestaan van het dialect op het spel, en daarom moeten we't koesteren .... Het is belangrijk om je steeds af te vragen, hoe kijkt de buitenwereld, die andere 7 miljard aan tegen onze identiteit? Kees Wondergem, drummer bij de Zuud-Bevelandse rockgroep Surrender, die in het dialect zingt, gaat de discussie aan met een Brabantse of Zeeuws wel of niet de meeste sexy taal is ........  



2. Klederdracht.


Je kunt er over discussiëren of de Zeeuwse klederdracht nu materieel of immaterieel erfgoed is. De snoer bloedkralen, dat als een symbool om de nek van de Zeeuwse vrouw hing, is als een typisch Zeeuwse erfgoed aangeduid - het is een uniek sieraad en attribuut van de Zeeuwse streekdracht, maar heeft voor veel mensen een symbolische betekenis gekregen - een reliek met een verhaal, een herinnering aan vroeger, aan de voorouder die het gedragen heeft. De klederdracht, elk eiland, elk streek had zijn eigen herkenbare identiteit, is op sterven na dood - letterlijk. Het laatste handvol vrouwen dat nog in't wild in klederdracht loopt, woont waarschijnlijk op Walcheren ( o.a. Arnemuiden), maar het is een kwestie van tijd dat we over de Zeeuwse klederdracht alleen nog kunnen zeggen: Mien opoe was op d'r boers ..... Gelukkig houden klederdrachtgroepen als Mooi Zeeland en Ons Boeregoed de streekdracht zichtbaar op hoogtijdagen .....
Hoe de rest van Nederland op de Zeeuwse klederdracht (neer)kijkt, kennen we van TV-reclames. Koefnoen demonstreert, hoe men in de Randstad kijkt naar de Zeeuwen en de digitale vooruitgang ..........

 3. Ringrijden / Stroarieën

Typisch Zeeuwse folkloristische activiteiten kregen ook een hoge waardering, zoals Het Ringrijden (Rienkrieën) en de Stroa. Het Krulbollen, dat vooral plaatselijk in Zeeuws-Vlaanderen beoefend wordt kreeg weinig stemmen, evenals het gaaischieten, dat je op Zuid-Beveland en Zeeuws-Vlaanderen kunt vinden - het lijkt een feit, dat beide sporten weinig volk trekken en bijgeschreven moeten worden in de rode lijst met bedreigde folklore. Evenementen, die in Zeeland wel veel mensen trekken zoals de kustmarathon kregen ook weinig punten ...... Ze worden toch niet echt als typisch Zeeuws gezien ......  Gelukkig maar!
Opvallend was dat de Zeeuwse keuken, de babbelaar, de bolus, de mossels, de zeekraal en de zeevruchtencultures, niet bij de top drie zitten - vooral de laatste sector krijgt in de media veel aandacht en wordt gepromoot als typisch Zeeuws, maar klaarblijkelijk geldt dit slechts voor een select publiek


Het vangen van de Zeeuwse identiteit, de Zeeuwse genen, het Zeeuws immaterieel erfgoed, kan natuurlijk nooit binnen zo'n beperkte lijst ..... De Zeeuwse mentaliteit, oans Zeeuwen bin zuunug, is vooral ingegeven door hoe de buitenwereld tegen de Zeeuwse identiteit aankijkt. We hebben het image van stug en zuuneg ( iets anders dan .... zuinig) te zijn. Hoe het westen, de Randstad, aankijkt tegen het Zeeuwse komt wellicht het best in uitdrukking in onderstaan filmfragment, waarin de groep van Jiskefet een cliché van Zeeland en de Zeeuw neerzet, gespeeld door Michiel Romeyn; hoewel knap gespeeld, leert het dat het Zeeuws(e) niet is te imiteren ......  te kopiëren. 

Inburgeringscursussen Zeeuws zijn gedoemd te mislukken. Je haalt ze d'r zo uit als ze de mond open doen - die import-Zeeuwen - de butendiekers - laat ze maar eens een gevulde heer halen ...... wedden dat ze met een blauw oog thuiskomen?

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg Feesboek: Slik op de Weg


SlikopdeWeg: De Zeeuwse blog over de Schelderegio en haar bewoners ...........


zaterdag 28 april 2012

Achter d'r aesem

 Voor wie het niet wist - kerktorens zijn altijd het eigendom van de burgerlijke overheid en niet van het kerkbestuur, die de scepter (en het onderhoud) mag voeren over het kerkgebouw. Deze regel dateert al uit de Franse tijd, toen Napoleon kerk en staat streng scheidde. De reden om de toren tot burgerlijk eigendom te maken had alles van doen met de tijd: Kerktorens hadden in de 18e eeuw en ook nog daarna een belangrijke openbare functie, die losstond van de kerkdiensten, vond ik op internet. Zo werden de klokken gebruikt bij rampen, zoals brand of watersnood of om belangrijke evenementen aan te kondigen en fungeerde de toren als vuurtoren, gevangenis of uitkijkpost. Met de Staatsregeling 1798 heeft men daarom willen bewerkstelligen dat de kerktorens eigendom zouden blijven van de burgerlijke overheid.
 Dat kerktorens tegenwoordig vaak niet toegankelijk zijn, heeft, denk ik, niet direct met eerder genoemde functie te maken, wel met toegankelijkheid en verantwoordelijkheid. Tijdens Koninginnedag en Bevrijdingsdag, of op kermissen, dorpsfeesten of braderieën zijn dit soort kerktorens soms open voor publiek, die voor één euro de toren mag beklimmen. Als ik de kans krijg ga ik graag even omhoog ............
Nu weet ik dat mensen gefascineerd zijn door het uitzicht, al speelt het overwinnen van een zekere angst hier ook en rol .. hoogtevrees. Dat holle gevoel in je buik, hebben we allemaal wel eens gevoeld. Door veilig op zo'n hoog uitzichtspunt te klimmen schijn je dat te kunnen overwinnen, zonder meteen bijvoorbeeld de leien te hoeven repareren of het haantje van de toren en site op de wind te zetten - ook hoef je niet langs de buitenkant terug ..... abseilen noemen ze met gevoel voor understatment ... d'r af flikkeren noem ik dat!  
 Zo'n aangepast blikveld, zo'n bijzonder perspectief, zijn allemaal elementen die ons fascineren, waarschijnlijk omdat we niet zoals een vogel zelf kunnen vliegen .............. Ik geniet niet alleen van het uitzicht, maar vaak ook van de onbekende plekken, die ik op weg naar de torentrans tegen kom. Soms zijn zulke torens opslagplekken van de gemeente, vol spinnenwebben, verwaarloosde zoldertjes, die dienen voor opslag, maar soms, zoals bij de karakteristieke middeleeuwse St. Maartenkerk van Baarland, waan je je in een middeleeuwse toren ( wat het in feite ook is), die behoort bij een middeleeuws kasteel (en dat klopt weer niet).
 
 
De dikke muren, de stevige houten zolderbalken en de wenteltrap ..... alles ademt de sfeer van die tijd.  Halverwege de toren van Baarland is een ruimte met van die kleine raampjes, die me, qua grootte en uitstraling, deed denken aan een vroeg middeleeuwse donjon, zo één met een verhoogde toegang, zodat de vijand er niet binnen kon, als de ladder weggehaald was. Een plek waar je je waant in een langvervlogen tijd .... waar het wapenschild van Jan van Renesse zich staande houdt dankzij een ragfijn netwerk van spindraden, naast zijn helm en borstkuras, die tegen de van kloostermoppen opgetrokken wanden tegen de corrosie vechten - waar het gesteun en gehijg van de strijders, die langs de nauwe wenteltrappen zich een weg omhoog vechten, nog vaag hoorbaar is ..........., maar er blijken geen ridders omhoog te komen, maar een bejaard echtpaar, die hun paard beneden aan de toren geparkeerd hebben en nu, achter d'r aesem, het hoogteverschil overbruggen en hopen hun blikveld te verruimen ....... geen ridders op paarden, maar electrische fietsen met bejaarden .... 't scheelt niet alleen een paar letters, maar ook een vijftal eeuwen! 

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg  Feesboek: Slik op de Weg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse blog over de Schelderegio en haar bewoners

vrijdag 27 april 2012

Het smirlapschuufje

Tot aan de Tweede Wereldoorlog kon je op het platteland van Zeeland handelaren tegenkomen, leurders, die van boerderij naar boerderij trokken en probeerden hun handel aan de man, of beter, aan de vrouw te brengen. De mannen waren immers meestal aan het werk op het land. Het was een hard leven, want deze zgn. kasjesventers waren meestal aangewezen op die paar centen die ze op deze manier verdienden, hadden vaak geen dak boven het hoofd en moesten 's winters, als het ondoenlijk was om hun kostje bijelkaar te verdienen, leven van de bedeling. In de zomer vonden ze, als een soort Swiebertje avant la lettre, nog wel eens onderdak als een boer hen toestond in de hooiberg of in de schuur te slapen.
De meeste leurders of kasjesventers leefden in de marge van de maatschappij en af en toe kom je in de kranten nog wel eens zo iemand met initialen tegen als hij veroordeeld werd voor landloperij. De meesten namen echter zijn verdwenen in de tijd ......  Johan George den Boer, beter bekend onder zijn bijnaam, Jan de Prentenknipper, daarentegen, maakte zichzelf onsterfelijk doordat zijn frutsels, knipprenten, bewaard gebleven zijn ........

 Willem de Bart was een bekende kasjesventer, die bij zijn grootmoeder in Hoedekenskerke woonde, die daar een klein winkeltje in de Kerkstraete had. Willem reed met zijn fiets, met voor op de bagagedrager, zijn handel, opgeborgen in een kist met een handvol laatjes. Ik herinner me hem nog stappend naast zijn zware fiets, met die grote kist voorop. Hij verkocht zijn handel aan de boerinnen in de Zak, attributen, die in elk boerengezin onmisbaar waren. Veiligheidspelden, duimspijkers, knopen, garen, verbandmaterial, drukknopjes, elastiek, band en ritssluitingen wellicht en misschien wel een pakje Blauw om de was mee wit te krijgen. Verder zal hij potloden en kroontjespennen en papier verkocht hebben en enveloppen en dat soort werk ...........

 Legendarisch was het onderste laatje, waar Willem, naar de kinderen toe, altijd geheimzinnig over deed. Daar mocht je niet inkijken, als je vroeg wat daar in zat. Het smirlapschuufje werd het genoemd en zo kregen wij het mee van onze ouders en grootouders. Eenmaal volwassen geworden en met kennis van de hoed en de rand bleek de inhoud van dat smirlapschuufje zelf een legende geworden ....... niemand kon me vertellen wat we nou eigenlijk niet mochten zien ......  ik kwam niemand tegen die er ooit en blik in had mogen werpen..... logisch, de meesten die het verhaal in leven hielden, waren immers zelf kind toen Willem rondtrok met zijn handel!

De marskramerkist van Wullempje is ondertussen bijgezet in het museum, het kleine dorpswinkeltje, genaamd 't Wienkeltje van Wullempje in Hoedekenskerke. Als de stoomtrein van de SGB ( Goes-Hoedekenskerke) 's zomers het dorp aandoet is het museumwinkeltje voor bezoekers geopend. De kist staat opgesteld achter in de winkel - de laatjes een beetje open geschoven, behalve ......... Met eerbied voor Wullempje en zijn geheim heb ik me altijd kunnen inhouden even een blik te werpen in het geheime schuufje ....
De laatste keer dat ik 't Wienkeltje bezocht en 't verhaal aan mijn gasten vertelde, ontnuchterde een medewerker van het museumpje me, klaarblijkelijk niet-van-hier, niet opgegroeid in de mystieke wereld rond 't geheime schuufje, door te zeggen ...... Kiek mè!  En ze trok het schuufje zomaar open ……. Het voelde, als op de dag dat mijn ouders me vertelden, dat Sinterklaas niet bestond en mijn vertrouwen in de mensheid wreed als een zeepbel uiteenspatte  ……….
Hans Koert
Twitter: #slikopdeweg  - Feesboek: Slik op de Weg
 
SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse blog over de Schelderegio en har bewoners

donderdag 26 april 2012

Inundatie

 Wie  door Zeeuws-Vlaanderen fietst kan, letterlijk wel - figuurlijk niet,  om de schansen en fortificatie heen ..... je rijdt vaak, wil je dat zien, door een historisch landschap.   Zeeuws-Vlaanderen, nog steeds letterlijk een uithoek van Nederland, niet alleen geografisch, maar vooral ook in de hoofden van de bestuurders in Nederland. Zeeuws-Vlaanderen - een Landje Apart!
 Eeuwenlang was het gebied ten zuiden van de Honte letterlijk grensgebied en strijdtoneel tussen de Staatse- en Spaanse Troepen, een moerassig verwaarloosd gebied, doorsneden door diep het land ingaande kreken. Er werden verdedigingswerken aangelegd tussen de strijdende partijen - forten en schansen. Tussen schansen werden dijken aangelegd, Liniedijken genaamd. De forten en schansen zijn in de loop der tijd verdwenen in het landschap, soms voorgoed ( Bordeelschans), soms alleen nog als een bocht in de weg (Kruisschans) - De laatste jaren zijn dit soort schansen, niet allen in west- maar ook in Oost-Zeeuws-Vlaanderen en het gebied juist over de grens in Vlaanderen ( rond Damme bijvoorbeeld) weer opgebouwd en zichtbaar gemaakt in het landschap (Olijschans)

 Liniedijken zijn moeilijker zichtbaar als zodanig - vaak zijn het lage binnendijkjes, waarvan de functie de recreërende toerist ontgaat. Liniedijken verbonden schansen en dienden als verbindingswegen voor de soldaten. Aangezien de fronten nogal eens bewogen zou het zomaar kunnen dat een liniedijk, zoals bijv. de Linie van Communicatie onder Hulst, de ene keer door de Staatse troepen o.l.v. van Prins Maurits, en de andere keer door de Spaanse troepen gebruikt werd. Bekende linies zijn de eerder genoemde Linie van Communicatie onder Hulst, de Linie van Oostburg, de Linie van de Oranjepolder (IJzendijke), de Linie van de Nieuwe Vaart ( bij Moerbeke), de Linie van Cantelmo ( bij Knokke), de Bedmarlinie ( bij Kieldrecht) en de Linie van Fontaine ( bij Sluis): alle pionnen in het miliaire schaakspel. Soms begrensden en beschermden dit soort Liniedijken onderwater gezette stukken land, zgn. inundaties.

Kijk .. en toen ik het woord Inundatie schreef, ging ik denken! Misschien moeten we de voormalig forten Haeften, De Noord en Luys snel weer opknappen en weer op de kaart zetten. Deze drie forten lagen namelijk alle drie in of bij de Hertogin Hedwigepolder, waar toen zo ongeveer de Luyspolder gesitueerd was. 
 
Toen in 1572 de watergeuzen Vlissingen als eerste Zeeuwse stad innamen voor de prins, werden de Spanjaarden, die gelegerd waren in Antwerpen erg zenuwachtig en begonnen naarstig met het versterken en aanleggen van schansen, waaronder de drie eerder genoemde. Het Luys-fort, ook wel Liesfort genoemd, dateerde al uit de vijftiende eeuw, toen het in feite in de plaats van het verdwenen kasteel van Saeftinge kwam en lag in de Luyspolder, die zo ongeveer ter plekke van de Hedwigepolder gesitueerd zou moeten worden. Dit fort werd opgeknapt. Het fort moest destijds Antwerpen beschermen tegen die van Gent en Brugge. Van Fort De Noord is bekend dat in de Franse Tijd Napoleon er zijn kanonnen opstelde op Antwerpen, maar dateert ook al uit de 17de eeuw, evenals Fort Haeften. Misschien kan de demissionair Minister Hillen overwegen hier een detachement Mariniers te huisvesten i.p.v. in Vlissingen - 't is een stuk goedkoper en gezien de huidige politieke situatie hebben we wellicht deze drie forten binnenkort weer hard nodig! Snijdt het mes aan twee kanten!
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg Feesboek: Slik op de Weg
SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse blog over de Schelderegio en haar bewoners



woensdag 25 april 2012

'n Batsen Boer

 De tulp is bij uitstek een bloem van het voorjaar. Als buiten de eerste sneeuwklokjes aarzelend hun kopjes boven de grond steken om te kijken of koning Winter zich nog niet aan het terugtrekken is, liggen de eerste bosjes tulpen al weer in de supermarkt voor prijzen ( € 2,95 - twee bossen voor € 5,00), waarbij je je afvraagt, waar doen ze't van ........ Die tulpen worden voorgetrokken in kassen, vermoed ik, en ontplooien zich zodra ze in de warme kamer staan .........
 Zo eind april staan de tulpen ook buiten in de tuin te bloeien. Elk jaar planten we een paar pakketten, afgaand op de fraaie kleurenfoto voorop, die ons vorm en kleur suggereren. Eigenlijk valt het altijd tegen, want elke bol geeft, normaal gesproken, slechts één bloem en twaalf bollen zijn dus zomaar geen groot bollenveld ......

(bron: Bakker - Hillegom)
Doet me een beetje denken aan die reclame voor aardbeienplanten, zoals het plantenpostorderbedrijf Bakker uit Hillegom ons voorspiegelde in hun full colour gids, vol foto's van bloemen, planten en vruchten, die bij ons steevast eind van de winter, op de mat viel ...... Elk jaar was er een aardbei afgebeeld, die, te zien aan de hand, die de vrucht vasthield, gigantische afmetingen beloofde - en warempel, ook nu nog adverteert Bakker, zij het nu op internet, met deze aardbeiplant, de Gigantella Maxim ...... Zelf kreeg je ze natuurlijk nooit zo groot in de tuin - ik vroeg me altijd af of ze op zoek gingen naar een gigantisch grote aardbei of naar een erg klein peuterhandje ......... Trouwens - het postorderbedrijf Bakker uit Hillegom had ook altijd de Zwarte Tulp in de catalogus - ja ja, daar zoeken de veredelaars al eeuwen naar - de zwarte tulp. Met een beetje fotoshoppen maak je van een (erg) donkerblauwe een bijna zwarte bloem ........ Daar trappen we niet in!  
 De tulpengekte, zoals die hier in de Gouden Eeuw, rondwaarde, schiet steeds weer in mijn gedachte als ik naar die iele tulpenbloemen kijk in onze tuin. De Viceroy uit 1637, met zijn fraaie witte bloem met paarse aderen was zo'n geliefde variant, dat men voor één bol duizenden guldens over had. Sommige tulpen brachten wel het tienvoudige van een jaarsalaris van een ervaren vakman op - nou, kom daar vandaag de dag nog maar eens om - Zo iets lukt je alleen als je een fikse vertrekbonus hebt bedwongen bij je werkgever ( tja, we kunnen er nu niks meer aan veranderen - we hebben dit een aantal jaren  geleden zo afgesproken).
Als ik door mijn oogharen kijk lijkt die ene tulp naast het terras verdraaid veel op deze Viceroy - toch maar eens voorzichtig een stokje erbij prikken want als hij straks uitgebloeid is, zie je't kostbare er niet meer van af. In oktober, als de dagen gaan korten, maar eens proberen of ik de bol kan slijten op internet als een echte originele nazaat van de Viceroy .... Even photoshoppen en dan op 't prikbord van Zeelandnet of Marktplaats! Ik denk dat eBay beter is, dan bereik je meteen ook de Japanse- en Saudische markt .... ?
Original 17th century Dutch Viceroy tulip .... Only two bulbs available!
Tienmaal een jaarsalaris hoeft niet - éénmaal ook niet. Laat ik niet moeilijk doen - we maken 't gewoon af op de prijs die men er in de 17de eeuw voor neertelde, tussen de ƒ 3500 en ƒ 5000 .......  dan kan'k me even voordoen as de zeune van'n Batsen Boer. Ik kom de bol dan persoonlijk voor je in de grond zetten, alleen in Zeeland uiteraardwant ander's wordt' wé zoa'n Batsen reize .... é?
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg  Feesboek: Slik op de Weg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse blog over de Schelderegio en haar bewoners.

dinsdag 24 april 2012

Huppie Duppie

 Het zal niemand zijn ontgaan dat Nederland aan de vooravond staat van een reeks pijnlijke bezuinigingen.  De staatsschuld loopt, als we niets doen, op met zo'n 50 miljoen euro per dag! Ik herhaal...... vijftig miljoen, dat is een vijf met zeven nullen ............ en we hebben 't niet over per jaar of per maand, nee, per dag. Dat zijn getallen waar je met je verstand niet bij kunt - dan moet je op zoek gaan naar houvast. 50 miljoen per dag is ..... anderhalf miljard per maand, of te hoewel zo'n € 100 per Nederlander per maand ..........
 Hoe heeft het zover kunnen komen? Vroeger leerden we dat je je pas rijk moest rekenen als je het geld in de knip had. Wilde ik persé een wagonnetje voor mijn Trix-treintje aan mijn treintafel toevoegen, dan moest je daarvoor sparen, zeker als je verjaardag nog lang niet daar was ......... Aankloppen bij je ouders of grootouders was geen optie - want zij immers zaten, za'k maar zeggen, in de Raad van Toezicht .........en die horen toe te zien en niet te besturen ...  en zo'n uitgave was niet direct in het gezinsbelang, dus ........ Ook het argument dat je aanbracht, dat je met het bezorgen van brood op zaterdag of het plukken van bonen of zwarte bessen ( is er iets frusterender dan zwarte bessen plukken? Allemaal losse vruchtjes, geen trosjes en niet te eten), aan het begin van de volgende maand ƒ 10 kon aflossen, was tegen dovemansoren gezegd. Nee - pas je geld uitgeven als je het ook daadwerkelijk in het handje hebt. Kopen op de pof brengt je op een glijdende schaal.
 Natuurlijk ging ik wel eens over de scheef en klopte aan het eind van de week mijn balans niet met mijn begroting. Ik verwerkte dat in de boeken met Huppie Duppie, een soort vliegende post, waar alle tegenslagen in weggepoetst werden. Wat dat betreft zou ik zo in de bankwereld aan de slag kunnen. Wie als particulier meer geld uitgeeft dan binnenkrijgt, doordat zijn of haar baan weggesaneerd is, poetst zulke structurele tekorten niet meer weg met Huppie Duppie en zal de broekriem moeten aanhalen en, mocht dit geen verlichting brengen, aankloppen bij de hulpsanering of de voedselbank. Allemaal scenario’s waar, helaas, steeds grotere groepen in onze samenleving mee te maken krijgen .... en nu lijkt ons hele land in zo'n traject verzeild.
 Je hoeft geen econoom te zijn om te begrijpen dat in een periode dat het economisch minder gaat, je de tering naar de nering moet zetten - blijkbaar werken ministers, kamerleden en economen, met salarissen en bonussen, waar je gemakkelijk zonder dat je't merkt, een paar procentjes af kunt halen, nog steeds met onverwachte aftrekposten als Huppie Duppie en nu is ‘t Catshuis in Last.
In de eerste bezuinigingsronde is de zgn. kaasschaafmethode gebruikt en die maakte, m.i. meer kapot dan nodig was. Of de broekriem of de knijper methode (de uitgaven afknijpen) veel geld oplevert, betwijfel ik.  Waarom niet gewoon net als vroeger het uitdruipprincipe gebruiken? Er ging bij ons vroeger geen greintje vanillevla verloren, dankzij het Tomado uitdruiprekje ........ Waarom zijn die niet meer te koop? Ontwerpers - aan de slag, je kunt er rijk mee worden, maar dan zo aangepast graag, dat de vierkante Elo-pakken er ook in passen.  .... Die vierkante pakken druipen zo rottig uit in het ronde trechtervormige houdertje - maak het vierkant en je bespaart in een maand met gemak anderhalve liter vla uit ........ Geen scheve balansen meer ...  Weg Huppie Duppie!
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg Feesboek: Slik op de Weg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners.

maandag 23 april 2012

Vetplanten, bloemkoolroosjes en gehaktballen

 't Vleeshuis van Antwerpen.
Wie in Zeeland het woord Vleeshal laat vallen in een selectief groepje cultuurbewusten, denkt al snel aan de tentoonstellingsruimte onder het stadhuis van Middelburg, maar Vleeshallen waren er vroeger in elke fatsoenlijk bestuurde stad in de Schelderegio te vinden. Eerder kwam al de vleeshal, ook wel het Vleeshuis genaamd, van Gent hier ter sprake. In Goes bevond de Vleeshal, net als in Middelburg, onder het Stadhuis.
 't Vleeshuis van Antwerpen.
Het Vleeshuis van Antwerpen ligt vlakbij het voormalige kasteel, Het Steen, dat aan de oever van de Schelde ligt. Het Vleeshuis dateert al uit de 13de eeuw en het is natuurlijk niet zo vreemd dat het gebouwd werd vlak bij Het Steen, aangezien ook in de middeleeuwen vlees vooral voorbehouden was aan de adel ....... Ook het feit dat de iets omhooglopende straat De Bloedberg genoemd wordt, kun je als een understatement beschouwen. In de 16de-eeuw besloot het Gilde van de Beenhouwers om vlakbij de Veemarkt een overdekte slachtplaats te bouwen waar plek was voor zo'n 62 slagers .... In de Napoleontische tijd werden de gilden afgeschaft en werd het gebouw gebruikt door kunstenaars en is nu een museum.
 De Vleeshal van Middelburg.
Is het niet een beetje gek om alle slagers bij elkaar in één gebouw te zetten ..........? Uit concurrentieoverwegingen lijkt dat tegenwoordig weer een hot-item te worden.  Hierdoor kunnen ze elkaar beconcureren, controleren en in de gaten houden, dat is waar, maar er zitten mogelijke opgewonden standjes bij en dan al die messen per vierkante meter? In Zeeland is dat lange tijd minder gebruikelijk geweest. Elk dorp of elke wijk in een stad had zijn eigen buurtwinkels; de bakker, zijn kruidenier, zijn melkboer, zijn school en zijn slager, zijn eigen postkantoor, zijn eigen dorpsgek en zijn eigen politiebureau en dat leek slim, omdat iedereen altijd alle voorzieningen in zijn eigen buurt vond. Sinds de Tweede Wereldoorlog zie je concentraties van winkels, zoals de winkelcentra die net buiten de wijk of stad kwamen te liggen, uiteraard met een groot parkeerterrein erbij.
 
De Mortiere, Middelburg
De laatste decennia kruipen garages en meubelbedrijven weer graag bij elkaar en dat is handig, als je nieuwe stoelen zoekt of een nieuw auto, maar het zou onhandig zijn, als de slagers in zuid, de groenteboeren in noord en de melkhandels in oost gesitueerd zouden zijn ....... als je je boodschappenkarretje vol wilt laden met meer dan alleen schouderkarbonaden ....... Omdat alle slagers geconcentreerd waren op één plek, was de concurrentie en controle groot en kon je ongetwijfeld in het vleeshuis goed en goedkoop je slag slaan, maar als je daarna nog met je lijstje naar de groentemarkt zou moeten, daarna de botermarkt, de vismarkt of de eiermarkt, dan is het toch wel fijn dat al die "productschappen" tegenwoordig bij elkaar liggen in wat ze een supermarkt zijn geen noemen -  al hebben de bakker, de groenteman en de slager nog wel steeds hun eigen plek in de winkel -  Je moet er toch niet aan denken dat je als een blinde vink je suf loopt te zoeken naar vetplanten, vleestomaten en lamsoor in het Vleeshuis tussen de gehaktballen, die je op de Speelgoedmarkt zou verwachten; bleekselderie tussen de wasmiddelen op de Huishoudbeurs of  bloemkoolroosjes op de Bloemen- en Plantenmarkt? 
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg Feesboek: Slik op de Weg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse blog over de Schelderegio en haar bewoners.

zondag 22 april 2012

Kassa

Eén van de meest aansprekende voorwerpen uit het Zeeuws Museum is, voor kinderen, ongetwijfeld de mummie - de enige mummie, mijns inziens, die zich met recht "Zeeuws" genoemd mag laten worden..... Ik vind, dat als je al meer dan 200 jaar in deze streken verblijft, je toch wel Zeeuwse roots hebt ..... of zijn hier ook regels voor? Vooral kinderen vinden zo'n mummie iets heel bijzonders, iets gezond engs, waar je bij mag griezelen. Maar als het om een typische Zeeuwse mummie gaat, dan gooit de kat uit de kerk van Veere ook hoge ogen, maar goed, de Egyptische mummie wint toch, vermoed ik, omdat het een "dood" mens is, dat al heel lang geleden geleefd heeft. En diezelfde fascinatie voor zo iets eng ouds is van alle tijden en ik vermoed dat de Middelburgse regenten net zo gefascineerd waren als dat jochie van tien uit Klarenbeek . De mummie is al vanaf 1783 in het bezit van het Zeeuws Genootschap en werd door een schip naar Middelburg gebracht als geschenk van ene Adriaan Moens, die de één of andere hoge post bij de VOC  bekleed had en het ergens op de wereld als kostbaar souvenier had meegebracht. In 2011 is de mummie een paar maanden uitgeleend geweest aan het Teylers Museum - van haar reis erheen, is een filmpje gemaakt.



Het is een kind, heeft röntgenonderzoek uitgewezen, maar goed, dat kan zelfs een blinde voelen aan de grootte .... Uiteraard spreekt dat gegeven kinderen erg aan. Volgens de geleerden had het geleden aan de Engelse ziekte, een aandoening, die ontstaat als er te weinig kalk afgezet wordt - de botten worden dan broos en breken snel. Je krijgt dan o-benen en je kint moeilijk lopen. Natuurlijk heette het toentertijd in Egypte nog geen Engelse ziekte, want Engeland bestond nog niet, maar het was iets waar in vroeger eeuwen veel mensen aan leden. Voor de kinderen is het natuurlijk geen vraag of het een jongen of een meisje is ........ tussen de wikkels onthulden de röntgenfoto's poppetjes ( een meisje dus), maar ook kleine symbolische roeispaantjes ( dus toch een jongetje). In hun gedachtewereld meenden de Egyptenaren dat zulke miniroeispaantjes handig waren om, op weg naar het hiernamaals, de Nijl mee over te varen. Je moet dus niet gek staan kijken dat, mochten ze in een luchtdicht-afgesloten kleipakket ergens in Zeeland binnenkort een mummie vinden, er tussen de wikkels miniwinkelspeelgoed gevonden wordt, zodat het kind tenminste nog wat te eten heeft of wat kan spelen .... en als er dan ook nog de minikassa gesignaleerd wordt, in de stijf toegeknepen rechterhand van het mummietje, dan mag je toch wel spreken van een zeer kostbare unieke vondst.
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg  Feesboek: Slik op de Weg
 
SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse blog over de Schelderegio en haar bewoners

zaterdag 21 april 2012

Nessie

 (foto: JL - Wilhelminadorp)
Kunst in de openbare ruimte wordt niet altijd door iedereen begrepen. Kunstwerken op rotondes of zomaar midden in het landschap worden soms door cultuurbarbaren gezien als geldverslindende projecten ............... die geen enkel doel hebben. Toch blijkt kunst de gesprekken en de gemoederen bezig te kunnen houden.
( Foto: JL - Wilhelminadorp)
Deze traktor, te vinden in de Wilheminapolder, is gemaakt door Wim Bakker en heet Dance John Dance. Deze uit buizen opgebouwde traktor vind ik humor hebben, vooral het feit, dat hij lijkt weg te zakken in de aarde. Dit soort kunst, die ooit deel uit maakte van de zomertentoonstelling Kanaalkunst in het havengebied van Goes, vind ik een schot in de roos .......... Kunst met humor ........... Kunst die ook thuis hoort in de Wilhelminapolder.  Het wachten is nu op een kunstenaar, die een zinkend schip wil plaatsen als kunstwerk midden in de Westerschelde of een dolfijn midden in de Hedwigepolder ......... al begrijp ik dat 'tie, na de Grote Markt in Goes, nu ronddobbert in de Veste in Goes ...... samen met Nessie! Ik stel voor Nessie uit te lenen aan Bleker ...... hoef'tie meteen geen natuurwaarden meer voor de Schelderegio te compenseren! 
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg Feesboek: Slik op de Weg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners

 

vrijdag 20 april 2012

Nummer 100

Oude gevels vertellen soms een verhaal, of beter gezegd, oude gevelstenen ..... doordat ze ooit voorzien zijn van een naam. Je vindt dit soort oude huizen in al onze oude Zeeuwse binnensteden. Sommige steden hebben dat soort huisnamen geïnventariseerd. Die namen vertellen bijvoorbeeld, op welke wijze de bewoners hun geld verdiend hebben. Zo vind je in Zierikzee langs de Oude Haven een oorspronkelijk 17de eeuw huis dat de naam De Pinas heet. Nou was een Pinas een 17de-eeuws schip, dus zullen de oorspronkelijke bewoners hun huis wel bij elkaar geschraapt hebben met handel ........ of kaapvaart ( met een kleine k). Wat verderop heet een ander huis De Vergulde Rae en het heeft een gevelsteen waarop duidelijk wordt dat dit de naam is geweest van een degelijk zeewaardig schip.

Oude Haven - Zierikzee  Andere huizen verwijzen naar het gebruik. Zo zal er in Den Druiventrosch wel geen water geschonken zijn en ook Die Wijnkelre suggereert dat er geen aanhangers van de blauwe knoop gewoond hebben, al lijkt deze naam nog maar in de tweede helft van de vorige eeuw bedacht en aangebracht. Namen op huizen zijn dus niet altijd wat ze suggereren te zijn ........ oud!

 Huis met Kuiper op gevel: Oude Haven - Zierikzee ( met gevelsteen uit 1631)Het geven van namen aan huizen is iets dat typisch hoort bij de tijd van voor 1800. Ik vermoed, dat na de tijd van Napoleon, die immers de Burgerlijke Stand invoerde, het benoemen van huizen wat op de achtergrond kwam. De Franse Tijd zorgde er voor dat de overheid allerlei zaken  ging registreren, die vroeger onbenoemd bleven. Zo moesten de mensen zich laten registreren en een familienaam opgeven en werden huizen genummerd, zodat naam en woning in een database aan elkaar gekoppeld konden worden. Zo is voor scheefhuurders anno 2012 eigenlijk de ellende begonnen, zou je kunnen zeggen.... Soms bleven oude huisnamen behouden in een familienaam, omdat bijv. Barend altijd met zijn herberg De Engel geassocieerd werd, koos hij zichzelf de familienaam Engel - Barend Engel dus, B. Engel.


   In den Bastiaen - Vlasmarkt - Goes 1623
Er bevindt zich ook een huis langs de Oude Haven van Zierikzee, dat schijnbaar toebehoord heeft aan een kuiper, aangezien de gevelsteen een kuiper laat zien die aan het werk is. Deze steen is oorspronkelijk afkomstig uit een ander huis en hier opnieuw aangebracht, maar dat zal de gemiddelde voorbijganger worst zijn ........
  In den Bastiaen - Vlasmarkt - Goes 1623
In oude historische binnensteden, waar oude panden opnieuw in oude luister hersteld worden, zie je dit soort huisnamen weer op de gevels verschijnen.   Wees nou eerlijk, het staat natuurlijk wel sjiek als je voor je gerenoveerde gevel de oorspronkelijke naam van je huis hebt kunnen achterhalen en op je gevel hebt kunt laten schilderen in fraaie sierletters: De Goude Leeuwe of In den Bastiaen 1623.
In den Bastiaen - Vlasmarkt - Goes 1623

Maar wat als je budget zo'n fraai oud pand niet toelaat en je in een nieuwbouwwijk neergestreken bent met allemaal gelijksoortige rijtjeshuizen, die zich slechts van elkaar onderscheiden door de verschillende kleur siertegels in de voortuinen, wat moet je dan? Mag je dan zomaar je huis een naam geven? En waar aan moet zo'n naam dan voldoen? Moet het iets vertellen over het beroep van de bewoner? Huize Accountmanager, Villa de Operator of huis Achter de Acquisiteur? Dat zegt de gemidddelde voorbijganger toch niks? Welk kind weet nog wat zijn vader of moeder voor werk doen, als hij op de opvang zit? Dat staat toch niet op een gevel? En als je toevallig Zwart heet en die naam op je huis schildert, kan dat ook verkeerd begrepen worden ...... en verwarring scheppen: wat te denken van Huize De Steun of In de Gouden Handdruk? Nee, ik stel voor om maar gewoon te blijven nummeren ..... maar dan wel zo dat iedereen een voorkeur mag opgeven voor een nummer. Dus niet meer gewoon op volgorde, maar vrije keus - voor mijn part per inschrijving of per opbod. Over een paar jaar is de brievenbesteller toch verleden tijd en hebben we allemaal een tomtom in ons implantaat of holle kies ingebouwd, zodat we geen huisnummers meer echt nodig hebben. Dan hoeft niemand meer op nummer 13 te wonen of op nummer 100 en wie voor 11 kiest moet dan niet gek opkijken als men hem voor gek verklaard ......... En als je je huis 800.000 wilt noemen, naar je ontslagregeling, is dat ook prima.
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg  Feesboek: Slik op de Weg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse blog over de Shelderegio en haar bewoners

donderdag 19 april 2012

Te Schand'

 Schandsteen boven de deur van de St. Maartenskerk van Baarland
De rechtspraak in ons land behoort tot de beste ter wereld, zo mogen we de rechtsgeleerden geloven ............ Wie verdacht wordt van een strafbaar feit mag rekenen op een grondig onderzoek naar de feiten en, indien feiten bewezen worden, op een eerlijk proces .........
 Een verlenger: Hulpmiddel bij de bewijsvoering ('s Gravensteen - Zierikzee)
Toch wordt de rechtsgang door de leek niet altijd begrepen; vooral in strafzaken die een ernstige inbreuk gedaan hebben op het veiligheidsgevoel of de moraal van gewone burgers ........  Dit soort bijzondere zaken komen dan ook meestal breed uitgemeten in de kranten en op het internet en krijgen vaak een extra lading door de vele aandacht, in tegenstelling tot de tientallen gewone simpele eenvoudige zaken, die op een verloren vrijdagmiddag over de kling gejaagd worden ...........
 Schandstenen ('t Gravensteen - Zierikzee)
Hoe anders was het vroeger? Wie verdacht werd van oneerbaar handelen, diefstal of handtastelijkheden, werd op vriendelijke doch dwingende wijze, soms met wat hulp van speciaal daartoe in te zetten instrumenten,  ondervraagd en kon rekenen op een passende gevangenschap of een openbare boetedoening ........ Tegenwoordig is openbare boetedoening wat in de vergetelheid geraakt, als wordt het nog best vaak opgelegd, en heet het dan een taakstraf, waarbij de boosdoener papiertjes of aardappeltjes moet prikken in plantsoenen of bejaardentehuizen.......... Meestal worden dit soort zaken  tegenwoordig uitgevoerd in een zekere anonimiteit, althans laat ik duidelijk zijn, ik ben me nooit bewust, mocht ik zo iemand bezig zien zijn straf af te lossen,  te maken te hebben met een soort openbare strafuitvoering zoals in de middeleeuwen. 
 Schandstenen ( Stadhuis Veere)
Vroeger werd je bijvoorbeeld op de markt te kijk gezet, te schand', voor paal, de schandpaal wel te verstaan. Je kon je dan, vaak letterlijk, een aantal uren verheugen in de aandacht van het volk, dat wel tuk was op dit soort openbare straffen. De boerin met haar mandje stinkeieren en de koopman met de partij doorgedraaide tomaten hadden niet bij toeval hun handel vlak bij de strafvoltrekking opgesteld. Of je moest met twee loeizware stenen om de nek een aantal rondjes rond de markt lopen, en dan uiteraard niet op zondagmorgen vroeg, maar tijdens de wekelijkse markt, als er veel volk op de been was .........
Schandsteen boven de deur van de St. Maartenskerk van Baarland
Kijk, of het nu wenselijk is of uitvoerbaar, daar laat ik me niet over uit, maar zou het voor het rechtvaardigheidsgevoel niet een idee zijn om bepaalde vergrijpen, zoals fraudeurs of zakkenvullers, op deze manier, nadat ze eerst alle winsten tot op het laatste oortje teruggestort hebben, met rente, en eerst alle broek- en vestzakken binnenstebuiten leeggeschud zijn, de morele schuld op deze manier te laten afkopen? Ik ken wel een aantal mensen waarvoor zo'n strafmaat verfrissend zou zijn ........ En echt, ze hoeven geen stenen te sjouwen, maar wat denk je bijvoorbeeld over het persoonlijk uitdelen van hun riante ontslagpremie of bonussen in handbare coupures bij de voedselbank? Niks geen privacy of zo, Omroep Zeeland d'r bij en Willem Mieras van de krant ..... of het zou een balkje voor de ogen moeten zijn en wie toevallig al een plank voor de kop heeft mag die rustig laten zitten ..........

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg
Feesboek: Slik op de Weg
 
SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse blog over de Schelderegio en haar bewoners.