maandag 28 mei 2012

Moet je?

 De Dutch Swing College Band (januari 1960) (bron: Rhythme nº 125 (febr. 1960) (Archief: Hans Koert)
 Er zijn van die momenten dat je hardhandig geconfronteerd wordt met het verleden - dat kan bijvoorbeeld zijn, dat je een plek bezoekt, waar je ooit eerder geweest bent of je ontmoet een oude vriend of vriendin, die je veertig jaar niet gezien hebt en die je al tijd uit het oog verloren bent ............. Afgelopen weekend overkwam me dat - bij een optreden van de Dutch Swing College Band op de markt in Middelburg, de openingsact voor de 6de editie van het International Jazzfestival .....De Dutch Swing College Band is een icoon uit de jaren vijftig en zestig - de bekende en gevierde swingband, die in de twee decaden na de bevrijding, de jeugd weer op de dansvloer bracht en de letterlijk de vrijheid na vijf jaar Nazieonderdrukking, weer volume gaf -  klank - geluiden die voor de oorlog zo vertrouwd en gewoon waren en die ineens niet meer mochten ..... een geluid dat je bijna was vergeten ....
 De Dutch Swing College tijdens het 6de International Jazzfestival Middelburg ( mei 2012) ( foto: Hans Koert)
Heel wat jongelui uit die tijd, zelf was ik toen nog niet geboren, hebben tijdens schoolavonden gedanst en geflirt op de klarinet van Peter Schilperoort of de trompet van Wybe Buma of de banjo van Arie Ligthart. Heel wat prille liefdes zijn daar uitgegroeid tot langdurige contracten. Zelf ontdekte ik de Dutch Swing College Band tijdens één van die verplichte schoolconcerten.  Weet u nog?  De directie van de middelbare school organiseerde dan zo'n twee keer per jaar een schoolconcert waar de leerlingen in aanraking gebracht werden met cultuur .........
 Thom Kelling en zijn gitaar - ambassadeurs van het Latijns Amerikaanse idioom ( deel onderschrift Rhythme  nr. 128 (mei 1960) (archief: Hans Koert)
Een veelgehoorde vraag, die bij de aankondiging van zo'n concert rondzong onder de leerlingen in de onderbouw was dan: Moet je ....? Ja, je moest, kreeg je dan als antwoord, Schoolconcerten vielen onder schooltijd en waren verplicht ........ De klas van het Goese Lyceum, druk vanwege het ongewone karakter van deze schoolles en het feit dat we naar de Prinse (Prins van Oranje) of de Christelijken .... moesten ( Christelijk Lyceum), voelde een zekere spanning over wat er ging gebeuren, wat zich manifesteerde in een zekere verbale onrust  ......

Het schoolconcert van het Trio Pim Jacobs (8 november 1966) ( uit: PZC 2 november 1966) (bron: Zeeuwse Krantenbank) De meest voortvarende leerlingen, die met de grote monden,  waren, in woord, al tien keer ontsnapt aan de aandacht van de leerkrachten,  maar zaten, noodgedwongen, het concert braaf uit. Niemand vond het cool of vet, al gebruikten we ongetwijfeld andere termen, maar ik weet dat het me fascineerde om nu eens in het echt artiesten op het podium te zien, die je anders alleen maar van de zwart-wit tv bij opa en opoe kende ...... Vergeet niet dat je, geboren en getogen in een klein dorp aan de boorden van de Westerschelde, in die tijd een zeer beperkt wereldbeeld had, nog niet overvoerd door Twitter, Facebook, Hyves, i- of Smartphones.  Natuurlijk hield ik me, waarschijnlijk, tegenover mijn klasgenoten groot .....  en beaamde dat het waardeloos was geweest! 
 Eén van de bewuste schoolconcerten: 1 oktober 1964 ( PZC: 2 okt 1964) ( bron: Krantenbank Zeeland)
Ik herinner me drie van die concerten, namelijk één met Thom Kelling, één met het Trio Pim Jacobs en  ... dat met de Dutch Swing College BandThom Kelling, ik had echt nog nooit van hem gehoord, de zanger - met gitaar - van het Zuidamerikaanse lied. Mezzo-sopraan Christel Adelaar heeft geen indruk achtergelaten.  Ik herinner me dat er zich na afloop een rijtje dappere scholieren vormde voor de vermaarde gitarist en beroemde mezzo-sopraan die hen een handtekening vroegen ....... Ik heb toen al mijn moed bijeen geraapt en heb me achter in de rij aangesloten. Wat ik gehakkeld heb, weet ik niet - feit is dat ik die handtekeningen nog steeds koester.

Ik herinner me van het Trio Pim Jacobs alleen nog dat Pim er ontzettend veel bij vertelde, en dat zijn broer Ruud, bas speelde. Wim Overgauw, die erbij geweest moet zijn herinner ik me niet meer.
The Dutch Swing College speelde vaker in Zeeland - ook na mijn middelbare schoooltijd: 1977 (bron: PZC 15 juli 1977) (bron: Krantenbank Zeeland)
Het concert met de Dutch Swing College Band herinner ik me ook nog. Bob Kaper, die na het overlijden van Peter in 1990, de leider van de band werd, was er bij. In een recent concertverslag dat ik graag citeer, vertelt Bob dat hij dat concert in Goes nog goed herinnert: Ik herinner het me nog goed, het moet in de herfst van 1966 geweest zijn - Het was één van de eerste keren dat ik in mocht vallen voor Peter, als hij ziek was.  Ik herinner me dat ik wat teleurgesteld was dat Peter Schilperoort er niet bij was, en we het met een vervanger (= Bob Kaper) moesten doen - Arie Ligthart, die ik later nog vaak bij de Harbour Jazz Band heb zien spelen, was er wel bij en dat maakte veel goed. Het concert in Goes in de Prinse (= Prins van Oranje) moet me geboeid hebben, want ik het lijkt een startpunt geweest te zijn voor een brede belangstelling in de jazzmuziek.
De Dutch Swing College Band, volgens het bijschrift, .... verzot op Ice Cream ..... (bron: Rhytme nr. 122 (nov. 1959) (Archief Hans Koert)
 De Dutch Swing College Band speelde vaak in den lande op schoolfeesten, maar zelf herinner ik me dat niet bewust - ik ben daar nooit bij geweest ..... The Bintangs, Cuby and the Blizards, Q65 en The Delta Bluesband waren de bands die de "popmuziek" van een nieuwe generatie speelden in bijv. De Vroone in Kapelle - daar waren de meiden. Toen ik als 18-jarige geïnteresseerd raakte in de geïmproviseerde muziek (in die dagen ook wel door sceptici Piet-Knars-Knor muziek genoemd) en de concerten ging bezoeken, georganiseerd door Nieuwe Muziek in Middelburg en Goes van de  ICP (Instant Composers Pool) met Han Bennink ( leuk - hij speelde tijdens het laatste International Jazzfestival van Middelburg op het abdijplein), Willem Breuker en Theo Loevendie) verdween de Dutch Swing College tijdelijk uit beeld. Pas toen ik de Oude Stijl Jazz scene in Breda ging waarderen groeide er een brede belangstelling voor jazz en jazzgerelateerde muziek uit de periode 1912 tot 2012 en daar paste de Dutch Swing prima in.

De Delta Blues Band  ( v.l.n.r.: Johannes Milhous - Han van Nieuwenhuijzen - Ad Wilschut en Jan Blok (foto uit de popcollectie van Henk Feij) (bron: Brommers, gitaren en spandoeken - vijftig jaar jong in Zeeland Jan J.B. Kuipers) 
 Afgelopen weekend stond ik na jaren weer oog in oog, of moet ik zeggen, oor in oor, met de Dutch Swing College Band, althans ..... het instituut - de band met die naam. Het orkest is na 45 jaar uiteraard bijna helemaal "verjongd", en ligt de gemiddelde leeftijd van de musici weliswaar stukken hoger dan in oktober 1966 ....... voor 2012 in ieder geval weer lager dan het ........ massaal aanwezige publiek op de markt van Middelburg. De klanken van het orkest, de onmiskenbare Dutch Swing College sound - is in al die jaren niet veranderd en wordt gekoesterd door de bandleden ......... en het publiek, dat niet anders wil horen. Alles net als vroeger, alleen heb ik wat moeite met al die grijze hoofden in het publiek - waar zijn mijn klasgenoten? Zouden die weten van dit bijzondere optreden? Waarom zijn ze er niet? Misschien hebben ze wel gevraagd aan hun vrouw, toen die voorstelde er heen te gaan: Moet je? En zo is de cirkel weer rond! Zo is alles in de tijd betrekkelijk.

De Keep (it) Swingingblog heeft uitgebreid aandacht besteed aan het concert van de Dutch Swing College Band op de Markt van Middelburg ( zaterdag 26 mei 2012)

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg Feesboekgroep

SlikopdeWeg: Al 1100 keer de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners




donderdag 24 mei 2012

Muurbloempjes over-de-datum

 De vooruitzichten zijn goed - het Pinksterweekend dat er aan komt lijkt droog en zonnig te worden - ideaal weer om er op uit te trekken. De ANWB verwacht veel verkeer dat Zeeland vrijdag zal opzoeken met toeristen die een lang weekend aan de kust hebben gepland - een ouderwets Pinksterweekend met stapvoets rijdende auto's over de A58 richting kust ( en maandag weer terug). Zijn er nog mensen die speciaal naar de file gaan kijken?  Net als vroeger? Kleedje mee - picnickmand - een beugelfles gazeuse en dan een plekje zoeken in de berm - File-kijkenJe zou er nu wel de krant mee halen denk ik.
 De stranden en de kust zijn trekpleister nummer één, gevolgd door de grote de steden en binnenwateren, waar naar hartenlust gewatersport kan worden. De strand- en ijstenten zijn er weer klaar voor en de bootjes- en surfplankenverhuurders staan op scherp ....... Er zullen heel wat auto's met leefgoed en gezinsleden, met achter op de trekhaak zo'n soort extra bagagerek, waar men de fietsen richting vakantiehuisje vervoert ... Je dacht toch zeker niet dat ik het hele eind ging fietsen? ..... richting camping of vakantiehuisje rijden. 
Horden fietsers, meestal in de Derde Leeftijd, al dan niet met elektrische wind-achter ondersteuning, hebben onze provincie ontdekt en rijden van stopplaats naar stopplaats - van knooppunt naar knooppunt - van theetuin naar terras ... als ze er maar koffie en appelgebak hebben.
Er zijn ook mensen die zich tijdens zo'n paar vrije dagen willen laten inspireren en verrassen en zij bezoeken fairs of volgen kunstroutes in de hoop hier inspiratie op te doen. En wie het gewoon leuk vindt om in een vreemde stad te  winkelen, heeft zaterdag alle gelegenheid.  Wie Middelburg bezoekt kan zelfs kennismaken met vrolijke streetbands, die het publiek op straat amuseren vanwege het 6de Internationale Jazzfestival van Middelburg - van vrolijk uitgedoste semi carnavalsbandjes tot de aloude gerenommeerde Dutch Swing College Band, die voor veel ouderen symbool is van de periode na de Tweede Wereldoorlog, toen hun muziek vier jaar lang niet gespeeld mocht worden .........

De Dutch Swing College Band was toen één van de eerste bands, die de draad weer oppakte en uitgroeide tot een instituut. Ze waren razend populair in de jaren vijftig en zestig en speelden op menig schoolavondje ........ waar je dan schuchter je eerste danspassen in de praktijk bracht met je vriendin en als muurbloempje de leuke quasi-ongeïnteresseerde jongens aan je neus voorbij zag trekken ....., die wel wilden misschien, maar nog bezig waren moed bijeen te rapen ..... Daar zal nu op de markt weer alle gelegenheid voor zijn, om te dansen, want verwacht geen uitpuilende mensenmassa als bij een Bløf-concert - de jazzmuziek die de band al meer dan vijfenzestig jaar speelt is voor de meeste mensen iets van lang geleden - gedateerd - over-de-datum voor sommigen wellicht - muziek, gebakken in de groef van die oude krakerige Dutch Swing College plaat, bij opa in de kast ....... en die hij niet meer kan spelen omdat de pickup niet meer aangesloten staat. Zaterdagmiddag heb je in Middelburg alle kans om deze muziek weer eens te horen - een mooie gelegenheid om jezelf weer eens even jong te wanen ..... als vijf decennia geleden ........ en misschien is die oude vlam er nu wel en heb je na vijftig jaar verzamelen genoeg moed om haar te vragen ....... Beentjes van de vloer mag! 

RAAD WAAR 'TIE STAAT? Waar is deze foto gemaakt? Waar staat deze band te spelen? Stuur je antwoord op onder vermelding van Muurbloempjes aan slikopdeweg@live.nl

Hans Koert

slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg Feesboekgroep

SlikopdeWeg: Al 1100 keer de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners



woensdag 23 mei 2012

Binnen de perken houden

 Je spreekt van een natuurlijk landschap als de mens er met zijn handen afgebleven is .. althans zo leerde ik dat vroeger op school. Zodra de mens ingegrepen heeft en elementen toegevoegd of weggelaten, dan spreken we van een cultuurlandschap. Het schorrengebied van bijv. Saeftinghe is zo'n gebied dat je wellicht als natuurlijk mag bestempelen, al heeft de mens er vroeger eeuwenlang gewoond, voordat het in 1570 bij de Allerheiligenvloed voorgoed aan de zee moest worden prijsgegeven en de dorpjes Saeftinghe, Namen, St. Laureins en Casuwelede voorgoed van de kaart en uit het geheugen verdwenen.
 De mens is niet altijd even zorgvuldig omgesprongen met de natuur. Denk aan de winning van zout in de middeleeuwen, waarbij grote gebieden tot moeras werden omgetoverd of anders gezegd, naar zijn ouwe moer werden geholpen. Met de Deltawerken nog dreigde de Oosterschelde hetzelfde lot beschoren, wat de Grevelingen en het Veerse Meer tot een stinkende doodwaterplas maakte, voordat werd ingegrepen. Bij de uitdieping van de Westerschelde wordt ook in de natuur ingegrepen - het houdt de politiek goed bezig - een mooi voorbeeld van cultuurlandschap - al versta ik onder cultuur  een iets hoger goed ........
 Sommige elementen in het landschap zijn al zo oud als …. Nehalennia (Methusalem is hier nooit geweest, vandaar deze taalkundige vrijheid) ..... dat het lijkt alsof ze er altijd al geweest zijn. Neem de meidoornheggen in de Zak van Zuid-Beveland, maar ook in andere delen kom je deze oude, ietwat rommelige afscheidingen tussen percelen tegen. De ideale manier om je vee binnen de perken te houden en op dit moment verblijden ze ons met een pracht aan bloemen. Ooit een meidoornbloemetje van dichtbij bekeken? Eén zo'n schitterend bloemetje wint het glansrijk van het kostbaarste stukje Brugs kant.
 Behalve de witte- of rozerode bloemenpracht in april - mei biedt de meidoorn ook een uitgelezen biotoop voor tientallen vogelsoorten en insecten. Ooit de kneu gezien, de bosrietzanger horen zingen of de gele karekiet zien broeden in het meidoornstruweel?  Ik niet, maar dat schijnt aan mijn gebrek aan opmerkzaamheid of geduld te liggen - ze schijnen er te zitten. In de herfst worden de heggen als vroege kerstbomen behangen met duizenden bessen, die voor de zomer een welkom rantsoen voor de winter zijn.
De meidoornheggen horen, wat mij betreft, bij het Zeeuwse natuurlandschap, omdat het al eeuwenlang zo is ..... bacterievuur of geen bacterievuur - het uitroeien van deze ziekte leidde een aantal jaren geleden tot een massaal rooien van de heggen, maar gelukkig zie je ze nu weer terugkomen in het landschap. Eigenlijk waren de boeren vroeger, bezig met het planten van deze natuurlijke afscheidingen, de meidoornheggen, al natuurbeschermers avant la lettre: de term nieuwe natuur bestond nog niet, maar het idee werd toen al op voorhand in de praktijk gebracht.

Het viel me trouwens op dat de meidoornheg dit jaar echt in mei bloeit ..... In mijn beleving bloeide de meidoorn de afgelopen jaren altijd in april en was de mooiigheid er in mei al vanaf - zoiets dus als pepernoten begin oktober in de winkel ..... . Zou de natuur dan toch niet helemaal van slag zijn?
 
Hans Koert

slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg Feesboekgroep
SlikopdeWeg: Al 1100 keer de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners

dinsdag 22 mei 2012

Beleving

 Terwijl in Breskens de plannen gepresenteerd worden om het aantal bezoekers aan de vismijn en het Visserijmuseum op te krikken, door een heuse levensgrote kotter boven op het gebouw van de vismijn te zetten, piekeren ze zich elders in de provincie suf, hoe hier overheen te gaan. Met de transformatie van de vismijn en het Visserijmuseum hoopt men in Breskens de verwende toerist te lokken met een beleving ....  een ander woord voor: .... het moet er wat lawaaierig zijn, glibberig voelen en vooral naar vis ruiken ... althans dat is mijn ...... beleving!
 In Yerseke liggen de meer dan 100 jaar oude oesterputten er wat desolaat en vervallen bij. Eind negentiende eeuw groeide Yerseke uit tot het centrum van de schelpdierenvisserij en werden er langs de Oosterschelde grote bassins gebouwd, waar o.a. oesters verwaterd konden worden. Schelpdieren hebben namelijk de onhebbelijke gewoonte om hun voedsel uit het zeewater te filteren door dit zeewater hun schelp binnen te halen met als gevolg dat er ook nogal wat zand achterblijft in de mossel of oester, iets wat bij de consument knarsende tanden oplevert ......   In de verwateringputten, waarbij de bodem vrij is van zand, mogen ze een tijdje schoonwater eten (de schelpdieren), zodat al het zand het lichaam kan verlaten, voordat we ze tussen de tanden vermalen.
 (foto: Zeeuwse Beeldbank)
Ik herinner me onlangs een foto gezien te hebben, waarbij een tafeltje met gasten staat opgesteld midden in de oesterputten - een ober loopt zich de blaren uit zijn sloffen om de gasten aan die eenzame tafel te bedienen. Ik heb geprobeerd te achterhalen waar ik zo'n tafel kan reserveren ....... maar ik vermoed dat het een publiciteitsfoto was om een initiatief van een schelpdierenhandel te onderstrepen, die een proeverij in één van de opgeknapte keten langs de putten is begonnen.

Nee, als je werkelijk de oester- en mosselsector in het algemeen en de oesterputten in het bijzonder wil promoten, zorg er dan voor dat je wat te bieden hebt ........ Geen mosselkotter boven op een dak van één van de loodsen en ook geen grote mossel als je Yerseke binnen rijdt - dat hebben ze in Philippine al gedaan ....... en op de oesterputen dineren is alleen maaar fijn als het windstil en 25º C is....... Nee, gewoon de bedrijvigheid van vroeger terugbrengen aan de waterkant. Geen volautomatisch lossen van de mosselschepen, lopende banden of gedigitaliseerde mosselzakkenvulmachine's, maar gewoon weer met manden van uit het ruim, alles op de schouders - Wat Arbo - niks Arbo ..... zouden ze in Yerseke moeten zeggen. 
(foto: Zeeuwse Beeldbank)
En de vrouwen, net als vroeger, armen vanonder de nette,  lieslaarzen aan en de tupmusse recht, gewoon weer het water in om de oestertjes dagelijks af te zemen en om te draaien in de bassins.
En misschien dat de één of andere ondernemer er wel brood in ziet om de buitenlandse toeristen een echte beleving te schenken - niet alleen zien hoe het vroeger ging of op de foto in Iesesche dracht, maar gewoon de vrouwen lieslaarzen aan, een doek en beuk stevig vastgespeld in't lijfje, een tupmusse op, de stikken van verkoperd aluminium (voor 't gewicht) op en een dooie muus in de blis als vulling; de mannen een oliepak, een ringetje in't oor en manden sjouwen ...... en op de iPod-audiogids het lawaai van schreeuwende ruziemakende kokmeeuwen ......  dat noem ik pas een beleving ........... Wel iets anders dan een kottertje boven op een visveiling, die me vaag herinnert aan de tsunami van een kleine tien jaar geleden. 
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg  Feesboekgroep
 
SlikopdeWeg: Al 1100 keer de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners

maandag 21 mei 2012

Bløf in het minitheater

 Eén van de opvallendste gebouwen aan de Vlasmarkt in Middelburg is ongetwijfeld het Huis 's Hertogenbosch. Met zijn brede, majestueuze gevel, toont het de macht van de 18de eeuw patriciërs, die hier gewoond moeten hebben. Als je er voor staat verwacht je hoefgetrappel en ratelende wielen van het koetsje dat meneer en mevrouw thuis brengt ....... Maar, niets van datalles - het staat leeg of eigenlijk beter - te huur! Het werd gebouwd rond 1665 op de plek waar daarvoor drie huizen hadden gestaan, in het bezit van ene Reinier Quirynsen, die het verkocht aan Otto de la Porte, een schatrijke koopman, die de belangen van Vlaamse reders behartigde en het Huis 's Hertogenbosch liet bouwen. Soms zie je wel eens van die kapitale villa's staan, die schijnbaar gebouwd zijn op de verkeerde plek - op een te klein stukje grond langs een drukke doorgaande weg, waardoor je je afvraagt of de eigenaar wellicht te weinig geld had voor een mooi stuk bouwgrond, omdat  de bouw van het huis te duur dreigde uit te vallen, .. en tot zijn schrik bemerkte dat het huis-in-zijn-hoofd ( of dat in het hoofd van zijn vrouw) er maar net oppast ..... okay, dan maar geen zwembad of terras!   

 Je vraagt je af waarom Otto hier dit prachtige huis gezet heeft en niet ergens langs de Middelburgse kaaien. Het lijkt nu een maatje te groot voor de tamelijk smalle Vlasmarkt ..... alsof Bløf optreedt in het minitheater ..... Het huis, in 2010 eigendom van de Vereniging Hendrick de Keyser, lees ik op een zeer informatieve website over het pand, is, te zien aan het aanplakbiljetje achter het raam, nog steeds te huur ....... Eerlijk gezegd lijkt het me wel wat .....  De huurprijs, zo'n € 4475, lees ik op de website, lijkt me redelijk, ook al zit gas, licht en water er nog niet bij, maar dat was vroeger immers ook niet zo. Die kosten moeten te overkomen zijn.

Het huis ligt immers vlakbij de Herengacht, dus water op loopafstand en al zal het moeilijk worden turf te vinden voor de kachels in de keuken, openhaardhout is er genoeg in de schappen van de Gamma ...... En als het te donker of te koud wordt, dan steek je gewoon de straat over om op te warmen ( van binnen en van buiten) in De Mug. .... Makkelijk zat. En zolang het Schuttershoftheater nog in gebruik is hoef je ook de TV niet te missen - ontspanning genoeg. Nu nog even een beter betaalde baan zien te vinden, want ik realiseer me ineens dat die € 4475 per maand is ... niet per jaar. Oeps !!
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg  Feesboekgroep

SlikopdeWeg: Bijna 1600 keer Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners

zondag 20 mei 2012

Doe nie zo nochter .....


 In Ovezande zit't 'r weer op - de rust is weergekeerd. Zo'n 8000 mensen schuifelden langs de kraampjes in het centrum van het dorp. Tientallen handelaren met ongeregeld goed hadden een plekje op de braderie bemachtigd en probeerden hun wafels, beenhammetjes, poffers, saté en Vietnamese loempia's aan de man en de vrouw te brengen. En wie nog niet genoeg had van eten en drinken kon op het sportveld in en bij de tenten van Klomppop de inwendige mens verder versterken ....... kortom, Ovezande was even niet alleen letterlijk, ook figuurlijk het middelpunt van Zeeland. 
 Eigenlijk zou ik het woord braderie met kleine letters moeten schrijven, want dat wil men in Ovezande liever niet horen - een braderie is immers zo gewoon ...... .  Een braderie is overigens vaak een feest van de plaatselijke middenstand en die is er in Ovezande niet meer zoveel. Het is één van die dorpjes in de Zak, die te maken heeft met leegloop en vergrijzing, en daardoor het winkelbestand heeft zien teruglopen. Toch wordt er weer volop gebouwd in het dorp - de school heeft pas een mooi nieuw gebouw, seniorenappartementen zijn opgeleverd en een nieuw woonwijkje staat in de steigers....... kortom: Ovezande wil nog geen afgeschreven dorp zijn, waar alleen maar gesomberd wordt en men alleen in het grijs onopgemerkt kan rondlopen.

Nee, geen braderie dus, maar straatfestival (met grote letters)....... een dorpsgebeuren dat, gezien het aantal bezoekers, na 25 jaar aardig uit zijn voegen gebarsten is en publiek uit de hele Schelderegio trekt ....... Tussen de kraampjes met leren riemen, sportschoenen, Alle Dertien Goed lp's, sieraden, bakproducten en rommel, rommel, rommel bewegen, haast onopgemerkt, de meest bizarre figuren rond .......... onderdeel van het straatfestival. Levende karikaturen, die me deden denken aan de jaarmarkt, zoals die vroeger in elk zichzelf respecterend stadje gehouden werd.
 
Jaarmarkten waren vanouds gesitueerd in de steden, en dienden in de eerste plaats om allerlei goederen en dieren te verhandelen. Ook kwam er allerlei gespuis op af, handelaren zonder vaste woon of verblijfplaats, acrobaten, goochelaars, aflaatverkopers, kwakzalvers,  kiezen- en andere steuntrekkers, met in hun kielzog hoeren, klaplopers en beurzensnijders. De jaarmarkt werkte als een magneet op dit soort schorriemorrie, maar het publiek, dat uit de regio naar de stad getrokken was, omdat er eindelijk eens iets gebeurde, vond het schitterend. Vaak werden zulke bijeenkomsten ingezegend, ingeluid zo je wilt, in de kerk, met een kerkmis, voordat de jaarmarkt, de kermis, van start mocht gaan.
Anno 2012 is er in Ovezande in facto weinig veranderd - het publiek geniet nog steeds ........ 't Is een plek geworden waar je moet zijn, zien en gezien worden - mensen ontmoeten die je anders niet zo vaak ziet. 't Wit Adriaentje, de voormalige Hervormde Kerk, nu privébezit, zit tjokvol met mensen, die even willen genieten van muziek en willen uitrusten van het gesjok en gesjouw; een steltloopster doet het publiek versteld staan ( aôhe é?) en twee roze geverfde figuren brouwen als alchemisten uit vroeger tijd, één of ander rozig kleverig draderig goedje, dat er bij de jeugd als suikerspin wel in gaat.

Maar de echte acteurs houden het publiek gewoon een spiegel voor en ik moet toegeven verschillende keren gedacht te hebben een act te ontwaren, dat gewoon iemand uit het publiek was .... ... Toegegeven - de twee middelbare mannen met groente op hun hoofd vielen natuurlijk zo door de mand ...... Kijk, van iemand met boter op het hoofd kijken we ook hier in Zeeland niet meer op, maar koolblaren en een bos wortelen op je hoofd en twee tomaatjes achter je brillenglazen ....... Doe nie zo nochter:  noemen ze dat hier in de Zak.
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl

Twitter: #slikopdeweg Feesboekgroep

Slikopdeweg: De Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners.

zaterdag 19 mei 2012

"'t Kan vriezen, 't kan dooien" heilige ......

 Ik heb de bloemetjes buiten gezet .......... Begrijp me goed - ik heb de blóemetjes buiten gezet - geen kater die me voor de voeten liep, of een onzekere gang of bonkend hoofd dat het denken belemmerde. In de bloemenzaak op't dorp heb ik een serie fraaie fuchsia's gekocht en rode hanggeraniums. Ook pronkt een jonge bosrank, een clematis klinkt meteen zo duur, sinds gisteren tegen de muur van de schuur, aangezien de passiebloem afgelopen winter de pijp aan Maarten gegeven heeft.

 Ik moet me altijd inhouden - als in het voorjaar de eerste zonnestralen voelbaar warmte geven en de krokussen schuchter kleur bekennen, dan krijg ik al de kriebels. Soms vind je half april al geraniums of ander perkgoed bij de tuincentra, die suggereren dat ze hoognodig buiten in de tuin gepland moeten worden, maar ik kan me inhouden - ik weet beter.  Zelfs als Jos Broeke uitroept dat de thermometer wel eens boven de 20º C. kan aangeven, dan nog loop ik met een leeg mandje langs de kassa.
 Maar nu mag het weer - officieel - vanaf afgelopen week, zo ongeveer, want toen waren de IJsheiligen en elke tuinliefhebber weet, of hoort te weten, dat deze heiligen van oudsher de vorst voorgoed uit ons land verbannen.
 In West-Europa behoren drie tot vijf heiligen tot deze selectieve groep heiligen - het ligt er maar net aan hoe veel waarde je aan dit (bij)geloof hecht  en hoeveel risico je wilt nemen ....... In Italië, bijvoorbeeld, kennen ze de Santi di ghiaccio wel, maar ze liggen er niet wakker van -  In Nederland wel - hier zitten we aan de voorzichtige kant en rekenen we vier ( soms vijf) heiligen tot deze groep, waarschijnlijk omdat we, net als de weerman, graag een slag om de arm houden; Jos Broeke voorspelt toch ook niet meer dan drie dagen vooruit? En in deze streken spotten we niet graag met de grillen van de natuur. Voor je 't weet zet een geïrriteerde  Aeolus, de god van de wind, de bloemetjes buiten als de maan vol en de vloed spring is en dan heb je de poppen aan't dansen

De vier heiligen, die afgelopen week hun verjaardag - naamdag is het goede woord - heiligen worden op hun naamdag geëerd ( Sinterklaas is ook niet op 6 december geboren, toch?) - vierden, zijn San Mamerto (= Mamertus) (11 mei) - San Pancrazio (= Pancratius) (12 mei) - San Servazio ( = Servatius van Maastricht) (13 mei) en San Bonifacio di Tarso ( = Bonifatius van Tarsus) (14 mei).  Sophia van Rome hangt er een beetje bij - zie haar als een soort extra garantie; een 't kan vriezen, 't kan dooien heilige.
Dat was even schrikken toen afgelopen week de weerman heldere nachten voorspelde en temperaturen, op één meter hoogte, van net boven't vriespunt beloofde?  Dan weet je als Zeeuw, opgegroeid met beide benen in de klei, dat er 's ochtends wel eens brêêm an de takk'n kan ang'n ..... of een flinterdun laagje ijs op de plassen ........ Geen ideale omstandigheid voor die bloemetjes, die vader voor moederdag gekocht heeft - Vergeet je Nietjes maar. .  Was ik even blij dat mijn bloemetjes nog veilig warm in de kas van de tuinder stonden!

De volgende hobbel is d'n langsten dag ........ daarna zul je mij geen rabarber meer zien eten, asperges zien steken of witlof stoven. Een Zeeuw weet, dat met de natuur nu eenmaal niet te spotten valt.

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg Feesboek

SlikopdeWeg: De Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners

vrijdag 18 mei 2012

't Stremien

Het mooie van mensen is dat ze kunnen vergeten ..... en vergeven, zeggen we er dan meestal achteraan. Dat het tweede woord rechtstreeks voortvloeit uit het eerste, realiseren we ons meestal niet - het is in ieder geval geen vergeven, ingegeven vanuit diepere motieven. Het collectief (lange termijn) geheugen m.b.t. gebeurtenissen uit het verleden is net zo'n zeef als ons dagelijks kort geheugen - vraag iemand maar eens wat hij vorige week precies een week geleden gegeten heeft en tien tegen één krijg je geen antwoord. Zo is het ook met gebeurtenissen uit het verleden - sommige herinneringen blijven in het vergiet liggen en andere sijpelen er langzaam door weg ..... om nooit meer terug te keren in de pan ...... onze hersenpan!
 Middelburg en Arnemuiden ca. 440 jaar geleden
Vierhonderd veertig jaar geleden, op 18 mei 1572, lag Middelburg in belegering. De stad was in - en op handen van de Spanjaarden. De stad was afgesloten van de buitenwereld. De troepen van de Prins hielden de monding van de Schelde en het Sloe nauwkeurig in de gaten met een vloot onderleiding van Ewout Pietersz. Worst en Jan de Moor; alleen Fort Rammekens, was nog even in handen van de Spaanse troepen, maar dat zou niet lang duren. Het was de Spanjaarden desondanks gelukt om begin mei de blokkades bij Arnemuiden te omzeilen door onverwacht aan land te gaan in de duinen bij Vrouwenpolder. Het verhaal is al eens eerder gedaan, hoe de kletsnatte Spaanse soldaten uiteindelijk de poorten van Middelburg konden bereiken en deels doorstootten naar Arnemuiden.
 Spanjaarden en Geuzen in gevecht (1573)
De geuzen waren heer en meester op het platteland van Walcheren en probeerden koste wat koste Middelburg in te nemen, dat echter zwaar verdedigd werd door de Spaanse bevelvoerder Mondragon. Geuzenkapitein Bernard Nicolaas probeerde het in juni van dat jaar nog eens met een honderdtal Geuzen, maar werd door een vendel Spaanse soldaten tot in West-Souburg teruggejaagd en bijna de pan in gehakt - Bernard kon het vege lijf redden. De Geuzen sloten daarop alle bevoorradingswegen hermetisch af, waarlangs de stad voedsel binnen kreeg, zoals de dulven en slootjes, waarlangs de schuitvlotten uit omliggende dorpen, geholpen door de duisternis, zo af en toe de stad wisten te bereiken - handel is immers handel.

 Middelburg bleef twee jaar lang belegerd en de bevolking van Middelburg moet dat hebben gemerkt doordat het voedsel opraakte. Op allerlei manieren probeerden de Spanjaarden om Middelburg te bevoorraden, door met schepen vol voedsel, begeleid door Spaanse schepen, ter orlogen bequaam, richting Walcheren te stomen, sorry zeilen, maar ze werden steeds, op ruime afstand van de stad, in de pan gehakt, zoals bij Lillo (begin 1573) en bij Reimerswaal (begin 1574). De  Spaanse aanvoerder kolonel Julian Romero, de wrede veroveraar van Naarden, waar hij dood en verderf had gezaaid - gepokt en gemazeld in gevechten op het land - was geen zeeman en had nooit langer op't water gezeten dan, laten we zeggen, een tochtje met de pont van Vlissingen naar Breskens. Hij kon zich wadend door het water van de Oosterschelde bij de Schakerloose dijk het vege lijf redden, toen zijn schip aan de grond liep, maar haalde daarmee de hoon en de spot van Don Luis de Requesens, gouverneur en Kapitein-Generaal der Nederlanden, op de hals. Uiteindelijk werd de Spaanse vloot de zandbanken in geboord - veel Spaanse soldaten (het getal 1000 wordt in de wandelgangen genoemd ) verdronken of kwamen om ( wat in facto op hetzelfde neerkwam) en de Geuzen namen een viertal Spaanse schepen in beslag en pimpten die om tot schepen van de prins. 
  Julian Romero de las Azanas en zijn beschermengel vastgelegd door El Greco (ca. 1597)
Alle pogingen van de Spanjaarden ten spijt, moest Middelburg begin februari 1574, de poorten open zetten voor de Geuzen, die de stad hadden omsingeld. Het jaar daarvoor, 1573, kwamen zo'n 1500 mensen van honger en uitputting om binnen de muren van de stad - de mensen leefden op lijmkoeken - bedelaars werden (letterlijk) uitgezet buiten de muren van de stad. In februari 1574 lag er nog voor een paar dagen voedsel op de plank. Een ultimatum van de Prins en onderhandelingen op fort Rammekens, voorkwamen een gewelddadige inval op Middelburg en haar totale verwoesting (Mondragon dreigde de hele binnenstad plat te branden - Heb ik dat niet al eens eerder gehoord?) .... de Spanjaarden en Spaansgezinde troepen verlieten ongewapend, met stille trom en opgerolde vaandels de stad.
 Cristonal de Mondragon (1504-1596)
Twee en zeventig jaar geleden, 18 mei 1940, rookte Middelburg opnieuw - de binnenstad lag in puin ..... Op de 17de mei rukten Duitse soldaten  op richting Walcheren en de Franse troepen moesten zich terugtrekken naar Vlissingen en het vege lijf redden door naar Zeeuws-Vlaanderen over te steken. Dit ging gepaard met hevige beschietingen en bombardementen, waarbij de binnenstad van Middelburg in vlammen opging.
Tegel - symbool van de wederopbouw
Twee gebeurtenissen, die een grote impact hebben gehad op de Zeeuwse samenleving - de belegering van Middelburg, 440 jaar geleden is totaal vergeten en weggezakt door de gaatjes in ons vergiet, ons collectief geheugen; het bombardement van Middelburg zal ooit ook wegzakken door de poriën in het stremien en in de vergetelheid geraken. Alleen door steeds opnieuw de verhalen te vertellen, kan dat vergeten uitgesteld worden.
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg Feesboek

SlikopdeWeg: De Zeeuwse blog over de Schelderegio en haar bewoners heeft onlangs haar 100.000ste hit gescoord.

donderdag 17 mei 2012

Marathon

 Het is zo'n product dat iedere buitenlander meteen associeert met Nederland, terwijl er bijna niemand ze meer gebruikt: klompen. Ooit het schoeisel voor de arme werkende klasse, is de klomp verworden tot een nostalgisch souvenir, dat alleen door een enkele fanatiekeling, nog gebruikt wordt op de volkstuin of op de boerderij. De honderden klompenmakerijen, die er vroeger geweest moeten zijn, zijn nu in ons land op de vingers van één hand te tellen ............. Eén daarvan vind je in de Zak van Zuid-Beveland,
klompenmakerij Traas in Heinkenszand.
 De klompenmakerij van Traas bevindt zich al meer dan honderd jaar aan de Westdijk bij Heinkenszand. De familie Traas, rond 1900 een geslacht van seizoensarbeiders, maakte in de slappe winterperiode met de hand klompen om toch wat inkomsten te genereren - 's Zomers was er meer werk op het land.  Er moeten in die tijd veel meer van dit soort (parttime) klompenkappers geweest zijn in de Schelderegio en de Zak van Zuid-Beveland. Zo vond je langs de Westdijk alleen al, verschillende adressen, waar men klompen maakte. Traas ging een paar jaar later professioneel klompen maken, eerst  als klompenkapper, alles met de hand, maar na de Tweede Wereldoorlog werd het werk steeds meer gemechaniseerd.
 Als er op een gegeven moment geen vraag meer is naar een product, dan verdwijnt een bedrijfstak vanzelf - zo gaan nu eenmaal de wetten van vraag en aanbod. Na de Tweede Wereldoorlog raakt het dragen van klompen uit en dus sneuvelen in de tweede helft van de vorige eeuw bijna alle klompenmakereitjes.  Klompenmaker Traas, waar sinds de oprichting in 1908 al vier generaties het wilgen- of populierenhout bewerkten tot klomp, wordt tegenwoordig gerund door de familie Kramer. Ondanks het feit dat ze tot de Laatsten der Mohikanen lijken te behoren, schijnt er nog steeds genoeg belangstelling te zijn voor hun product, al moeten ze actief zelf op zoek gaan nar kopers en nieuwe afzetmarkten genereren. 
 Het kappen van klompen ging vroeger helemaal met de hand. Het begon uiteraard met het zoeken van geschikte bomen: populieren, wilgen en voor de oorlog ook olmen, maar dat hout was eigenlijk te hard. Geschikte bomen werden met twee paarden en een mallejan naar de Westdijk gebracht, soms helemaal vanuit België en Duitsland. Het uiteindelijke kappen van de klomp uit bullen 'oud was vooral handwerk en vereiste veel vakmanschap. Het gereedschap kwam voornameliijk uit België en moest dagelijks - de boren, met name, zelfs meerdere keren per dag - geslepen worden. De klompen werden vroeger vaak niet geschilderd, maar wel met ingekraste figuurtjes versierd, geritst .... Klompen werden met dertien paar bij elkaar gebonden tot een wis of een bos.
 De fabricage van klompen is ondertussen voor een groot deel gemechaniseerd. De op maat gezaagde stukken hout worden, vanaf een voorbeeldmal in de juiste vorm en maat, gekloond tot twee klompen - een linker en een rechter uiteraard. Ondanks het feit dat de productie deels gemechaniseerd is, komt er nog veel handwerk bij kijken, onder andere tijdens het afwerkingproces ....  Wie de werkplaats bekijkt zal ervaren hoe ambachtelijk het bewerkingsproces eigenlijk nog steeds is - de fabricage van de klomp is, in feite, in honderden jaren niet veranderd - alleen heeft de klompenmaker ( - kapper is nu niet meer zo toepasselijk) nu hulp van machines gekregen - het afwerken en het schilderen ( tegenwoordig worden veel klompen in traditionele (geel) en hippe kleuren verkocht) is nog steeds handwerk.
 Wie de moeite neemt om eens een bezoek te brengen aan de winkel zal ontdekken dat het maken van de traditionele klomp, te dragen op het boerderij-erf of in de volkstuin, al lang niet meer het hoofdproduct is - veel klompen zijn nu bestemd voor de toeristenindustrie ( van piepklein tot reuzengroot - met gestileerde molen of Delftsblauwe versiering) en de familie Kramer heeft zich uiteraard al een jaar te voren voorbereid op het naderende EK - oranje klompen te kust en te keur. Klompen koop je tegenwoordig niet meer bij de venter aan de deur of bij de seizoensarbeider achterom, maar rechtstreeks vanaf internet - tijden veranderen, maar de traditie van het ambachtelijk klompen maken blijft bestaan. 
In Ovezande vindt op Hemelvaartsdag een populair muziekfestival plaats, dat al voor de 32ste keer gehouden wordt en waar o.a. 18 jaar geleden Bløf ( nummer één op de Zeeuwse top 40) zijn opwachting maakte, genaamd Klomppop. Verwacht er echter geen klompen, zoals de naam wellicht suggereert, hooguit een enkele verdwaalde tijdens het al voor de 25e keer in het weekend na Klomppop georganiseerde Straatfestival - de klomp mag  alleen haar naam geven - wie echt klompen in actie wil zien moet begin juni in Nieuwdorp zijn tijdens de jaarlijkse Klompenrace op jacht naar de felbegeerde Ko Traas troffee.


Het is een bijzonder schouwspel; een traditie met een hoog amusementsgehalte ...... laten we de buitenlandse toeristen maar gewoon in de waan laten, dat we ons zo op de marathon voorbereiden voor de komende Olympische Spelen, al moeten we ons er de klompen voor van onder het lijf rennen .....  Je kunt op je klompen aanvoelen dat Klompenmakerij Traas er garen bij spint
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg   Feesboek
 
SlikopdeWeg: De Zeeuwse weblog over de Schelderegio en haar bewoners heeft nu meer dan 100.000 hits.