donderdag 29 november 2012

Mur'ans

 We weten er van – het wordt ons elke keer weer ingewreven. Door ons overmatig consumptief gedrag en bovenmatig energieverbruik warmen we de aarde op, hetgeen leidt tot het smelten van de poolkap …….. Het ijs, dat op de noordelijke Poolzee drijft, is in het zomerhalfjaar al bijna helemaal verdwenen - Groenland ziet zijn gletsjers smelten als sneeuw voor de zon en Sluis-Brugge-Sluis kennen we straks alleen nog maar uit de stoere verhalen van een enkele bewoner uit Rozenoord, het thuis voor de oudste bewoners van Sluis, die zijn Friese Doorlopers nog trots op het dressoir heeft staan en elke bezoeker zijn medaille laat zien!
Nu zorgt het smelten van het ijs op zeeën en vaarten niet voor verhoging van de zeespiegel, al zal de koek- en zopie tent bij de brug in Damme bij de laatste schimpscheut van Koning Winter afgelopen jaar, zijn energie niet CO²-neutraal gecompenseerd hebben – anders is het met de gletsjers op Groenland, het smeltende landijs op de Zuidpool of de skihal in Terneuzen, die toch een paar maanden stil gelegen heeft …… De VN-klimaatconferentie in Qatar meldt dat de geleerden de effecten van de opwarming van de aarde onderschat hebben – geen 2 maar 3 mm. per jaar stijgt de zeespiegel gemiddeld …………. Ach …… denk ik dan in mijn naïviteitwaar hebben we’t over, maar in een mensenleven is die fout toch goed voor zo’n 8,5 cm extra water erbij.
Zeeland en met name de Schelderegio is bij uitstek een gebied waar we rekening moeten houden met deze stijging.
Ruim 25 centimeter verhoging in a lifetime is toch mooi een paar volgelopen laarzen – me dunkt en als 300.000 mensen dat overkomt heb je een probleem, want waar blijf je met al dat water in die laarzen - daar is ons rioolstelsel niet op gebouwd. Natuurlijk is zo’n extra stijging nog wel op te vangen met een dure extra verhoging tot Delta-plus hoogte ( kunnen we meteen de banen die bij Delta (what's in a name) geschrapt worden, compenseren), maar in deze crisistijd denk ik dat velen voor een  eenvoudige en goedkope oplossing willen gaan – we leven immers in een tijd van bezuinigingen, waarbij de belastingbetaler niet elke keer die extra miljarden euro’s kostende ophoging van alle dijken in de Schelderegio moet ophoesten!
Wist je dat de golf aan overstromingen die in de 15de en 16de eeuw de Scheldedelta troffen ( denk aan de St. Elizabethsvloed (1421) of de St. Felix Quade Saturdagh (1530), niets te maken hadden met een opwarmend klimaat en dus een stijging van de zeespiegel of het smelten van de ijskappen op Groenland, maar alles met ons inpolderingsgedrag?
Doordat we de Zeeuwse zeearmen beteugelden. vastpinden in hun bedding, kon het water tijdens extreme omstandigheden (storm en springvloed) niet weg en braken de dijken door. Reden genoeg wellicht om de uitspraak van de Vierschaar van Reimerswaal tegen Adriaan van Reimerswaal weer open te breken, waarin hij beticht werd van het opzettelijk in gevaar brengen van levens door het gat bij Lodijke niet te laten dichten, waardoor een groot deel van Zuid-Beveland overstroomde, het zgn. Verdronken Land van Zuid-Beveland ..... Misschien geeft dit weer eens een andere kijk op ontpolderen.
Ik heb een heel simpel idee, wat niet veel hoeft te kosten ………… Ik kwam op het idee, toen een paar huizen verderop, de buren een tuinafscheiding maakten met van die grijze betonstenen, die je zo bij een bouwmarkt kunt kopen ….. Als we nu zo’n muurtje eens boven op de dijk kunnen zetten, laten we zeggen zo’n meter hoog, dan verhogen we de zeeweringen substantieel en zitten we meteen zo’n drie-vier generaties veilig - dat noem ik vooruit kijken! 
Zelf dacht ik niet aan van die dure losse betonblokken, maar meteen aan een betonmuurtje, ter plekke in een bekisting gestort, dan kost’t de belasting betaler bijna niks en je zult zien dat, als je de zakken specie, zand en grind in grotere hoeveelheden besteld, de bezorgkosten inbegrepen zijn ……… Zelf hoef ik niet aan dit idee te verdienen, al zou ik het leuk vinden als mijn idee langere tijd herinnert zou blijven als bijv. De Muur van Hans of, kortweg, in de volksmond … het Mur'ans-muurtje zou gaan heten ………. Ik zie het helemaal voor me …. Als een soort Hansje Brinker, maar dan voor Zeeland – liggend op de dijk met volgelopen laarzen en met zo’n betonblok op mijn buik….

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl

Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Al 1100 keer de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners

dinsdag 27 november 2012

De tanden erin .....

Hoed u voor namaak .....  Beter goed gejat dan slecht bedacht ... Onze maatschappij zit vol met minder frisse types, die proberen een slaatje te slaan uit de naamsbekendheid van producten, die als merkartikelen hun prijs hebben. Wie naar zuidelijke landen afreist, of nog verder van huis en haard afzakt, zal die praktijken wel kennen - de nep Rollexen, Nikes of, gewoon thuis achter je pc, de in slecht Nederlands opgestelde vismeeltjes, zogenaamd van je bank ... Liever naakt dan namaak ... is ook zo'n kreet, waarmee merkhandelaren proberen hun image te beschermen! 
 Ook hij, die nu nog in het rustige Zeeland woont, de Schelderegio, waar de overheid zich langzaam maar zeker terugtrekt, zal ongetwijfeld steeds vaker met dit soort praktijken te maken krijgen. De rechtbank, de gevangenis, de wietpas en de meldkamer van de politie verlaten de regio en militairen, soldaten te water, een soort watergeuzen in een modern jasje, nemen de Zeeuwse wateren over. Duinkerkerkapers op de kust of moet ik schrijven: Haagse kapers op de kust? ... Er gaan namelijk geruchten dat ook het provinciebestuur ons gaat verlaten en dat we een soort Generaliteitslanden worden onder gezag van de Staten van Holland ... Wie dat verzint, kent zijn geschiedenis niet: Foei meneer Plassterk - Ga jij maar eens in de hoek.
Logisch dat in zo'n klimaat, waar orde en gezag ontbreekt, het kwaad haast ongemerkt binnen sluipt.

Zo staan de Zeeuwse tradities mogelijk als eerste onder druk ..... Wat te denken van het straoriën, waar ruiters uit heel Nederland voor naar de Schouwse kust komen met van die damespaardjes ... Dat kan toch niet? Of een spelletje ringsteken op trekkers, dat een aantal jaar geleden als "grap" geïntroduceerd werd? Of mosselen in plaats van mossels, geen Iese, maar Ierse, die geen woord Zeeuws meer verstaan .... Ooit in het pannenkoekenhuis Spek mie Stroop, de voormalige Geveltjes, in 's Heerenhoek geweest, waar de dienstertjes in een quasi nonchalante Zeeuwse outfit uw pannenkoek serveren? Over namaak gesproken? Imitatie - bedrog ...... Da's toch de draak steken met het Cultureel Zeeuws Erfgoed?

Maar toch .......
 Zelf kan ik daar de grap nog wel van inzien, maar mijn moeder, opgegroeid in het Zeeland van voor- en na de oorlog, toen de discussie over wel op z'n boers of niet op z'n boers een generatieconflict was, dat je eigen identiteit raakte .... modern versus ouderwets - dorp versus stad - arm versus rijk - knecht versus meester - vindt het drie keer niks. Ik kan me voorstellen dat ze moeite heeft als ze een jong dieng op sneakers met een soort doek en beuk aan en een katholiek bovenmutsje met stikken, haar spekpannenkoek met stroop komt serveren - dan word je toch als kriticus ter plekke vegetariër? Dan begrijp ik dat je gaat twijfelen aan de neveneffecten van de opwarming van de aarde? Zelf ben ik niet altijd even streng in de leer, al besef ik ter dege het gevaar van de glijdende schaal ...

  In november, in de donkere dagen voor Sinterklaas, zaten we als kinderen altijd in spanning over het hij komt .. hij komt .... de gestyleerde koe van speculaas waarop in sierlijke witte letters van wit fondant je eigen naam geschreven stond .... Hans .... De dinsdagen in november waren namelijk van oudsher de dagen van de zgn. tôôndagen .... de najaarsveemarkt in Goes, die traditioneel op de marktdagen in november gehouden werd.
Behalve vee, dat te koop was, was het vooral een plek - een social media - een soort levend Facebook za'k maar zeggen, waar je als herenboer ( een hroate boerderie mie oahe mendeuren) of keuterboertje ( spulletje zonder oahe mendeuren en een paer hemete hront) vage vrienden ontmoette - in De Landbouw bijvoorbeeld, the place to be. Natuurlijk werden er dieren verhandeld, maar het sociale aspect was het belangrijkst en als je dan naar huis ging met de bus, misschien wat onvast ter been door het veelvuldig aanhalen van contacten, dan nam je voor de huus een tôôndagkoeie mee. Die lagen rond deze dagen uitnodigend in de etalage van bijv. Den Soeten Inval aan de Opril ..... Als we in Goes waren keken we door de etalageruit vol begeerte naar de dieren ... of we d'r bijzaten ..... Als je naam er niet tussen lag, kon opa die altijd bestellen en dan had hij meteen een goede reden om de week er op weer naar Hoes af te reizen ... vermoed ik.
Afgelopen weekend kregen we twee tôôndagkoeien, gemaakt door zwager Jaap, amateur op dit vlak, maar wel met Zeeuwse bakkersgenen uitgerust, die geprobeerd had om de originele tôôndagkoe opnieuw tot leven te wekken - duidelijk een gevalletje van Hoed U Voor Namaak - da's duidelijk ....... maar nietemin een leuke gêste ...  Kijk en dan ben ik toch weer niet zo zuiver op de graat - zo recht in de leer - oude tradities moet je koesteren, vind ik - da's waar, maar je moet het niet overdrijven. Zo'n duidelijk geval van plagiaat, schaamteloos gekopieerd in het Brabantse of zo'n pannenkoek met spek en gember, geserveerd door een slechte kloon van mijn opoe in jonger jaren ... Ik zet er gewoon mijn tanden in ....

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl

Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Al 1100 keer de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners

zondag 25 november 2012

Sarophagi pondus

 Er zijn van die mensen ........ Je kent ze wel ...... die zou je achter't behang willen plakken. ........ Dat gevoel is van alle tijden, vermoed ik, al vraag ik me in alle eerlijkheid af hoe men dat vroeger oploste - toen behang alleen nog maar in oude kastelen sporadisch als tapijt aan de muur hing .... Voor de gewone burger viel er weinig te plakken ......

 Zo rond het jaar 1300 werden er overal op Zuid-Beveland kerken gebouwd – vaak door lokale ambachtsheren, die zich liever niet bonden aan een klooster of moederkerk. Ze kregen hierdoor het recht om recht te spreken. Die kerken werden gebouwd van grote bakstenen, kloostermoppen, vaak in de buurt gewonnen, in een stijl, die we nu de Scheldegotiek noemen.
Deze kerkje, vaak eenbeukig, kregen, samen met de houten huisjes er omheen, vaak de naam van de stichter, de ambachtsheer ….. Bekend zijn de kerk van Odekin (= Hoedekenskerke), van (Ambachts-)Heer Arend (= ’s Heer Arendskerke), Sinout ( = Sinoutskerke), Wisse ( = Wissekerke) of Hendrik – alleen die zal hoogstwaarschijnlijk de bouw niet meer meegemaakt hebben en voortijdig gestorven zijn – zijn kinderen maakten de klus af ( = ’s Heer Hendrikskinderen). De kerk van Wissekerke (op Zuid-Beveland) en Sinoutskerke zul je heden ten dage niet meer vinden ..... 
De Heerlykheid Wissenkerk lag vlakbij de Sluis Ter Lugt.  (1751) 
De kerk van Wissekerke en de huisjes er om heen lag eertijds vlak bij de dijk, die het eiland Zuid-Beveland in het noorden beschermde tegen het water van de Schenge, waar de hoofdgeul De Puye of het Goesse Diep genoemd werd. Er lag een uitwateringssluis bij Ter Lugt en in 1747 woonden er slechts 15 gezinnen - net zoveel als nu ongeveer. De kerk werd  toen nog omschreven als aanzienlyk .. met een zwaren en hoogen toren, .... en de predikant moesten ze delen met 's Heer Hendrikskinderen.
Oosterschenge nu ( foto: Hans Koert) 
De kerk van Wissekerke is nu echter verdwenen. Het enige wat nog goed herkenbaar is is de plek, aangezien het kerkhof van dit gehucht nog steeds in gebruik is en met wat fantasie kun je de "ring" om de kerk nog herkennen. De kerk werd in 1807 afgebroken, aangezien het toen al een bouwval was – de toren mocht blijven staan, maar werd rond 1870 ook afgebroken.
  
Graf van Cornelis Wissezoon ( 1480) (foto: Hans Koert)
Wel kun je op het kerkhof nog een paar oude grafstenen vinden, die afkomstig zijn uit de kerk. Zo ligt er een steen van een priester, genaamd Cornelis Wissezoon. Hij was hier priester rond 1500  en werd binnen de kerk gedragen en begraven in 1513.  Op de zerk vind je een gestileerde afbeelding van hem. Blijkbaar lagen die stenen gewoon in het schap bij de Boerenbond, aangezien dezelfde soort afbeeldingen om meer plaatsen op Zuid-Beveland te vinden zijn – In ’s Heer Arendskerke bijvoorbeeld of in Hoedekenskerke. Of, en dat lijkt meer voor de hand te liggen, de steenhouwer, die hier in de buurt (Goes?) een bestaan probeerde bij elkaar te hakken,  is in zijn tekenontwikkeling blijven hangen in de cartoonfase. 
 Detail van het graf van Cornelis Kaene ( (foto: Hans Koert)
 Een andere pastoor, Cornelis Kaene, die een kleine dertig jaar later de grote reis aanvaarde ( 1544), wilde blijkbaar geen afbeelding op de zerk, zeg maar het Facebook uit vroegertijd -  ook toen al maakte men zich blijkbaar zorgen over zijn privacy, dus is het gebleven bij een miskelk met hostie.  
Sarophagi pondus parochi tegis ossa Johannis Backli qui extrenum clauserat ille diem ano do MDLII die XII dec. ( = De parochie heeft met deze zware steen de botten van Johannes Back bedekt, overleden op 12 december 1552) (foto: Hans Koert)
Wat we van Johannes Back moeten denken, weet ik niet. Waarschijnlijk was ook hij een priester – de tekst op zijn steen suggereert in ieder geval dat zijn parochianen blij waren dat ze hem kwijt waren – Wilden ze hem al bij leven achter het behang plakken? We weten het niet - dat blijft gissen!  Er werd, na zijn overlijden gekozen voor een extra kwaliteit steen - het mocht wat kosten - die zijn knekels voorgoed moest bedekken: Sarophagi pondus ( = Een zware steen) ...   Soms kun je beter geen risico nemen ........!

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl

Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Al 1100 keer de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners

donderdag 22 november 2012

Bordeel

 Toegegeven ….. de naam deed me opveren - trok mijn belangstelling - maakte me extra nieuwsgierig – een tijdje geleden las ik ergens, dat de plek ontdekt was – kijk en dan zit ik op het puntje van mijn stoel - dan wil ik er alles van weten.  Onlangs is de plek gerestaureerd en afgelopen week heb ik de stoute schoenen aangetrokken, haartjes gekamd en me aan de poort gemeld …… een bezoekje dat zeker de moeite waard was.
 Het is één van de vele schansen die ten tijde van de Tachtigjarige Oorlog in het grensgebied tussen Zeeland en Vlaanderen aangelegd werden. De Olieschans bij Aardenburg had al eens mijn aandacht getrokken evenals de Kruisdijkschans tussen Aardenburg en Sluis. Andere namen als de Elderschans, de Krabbeschans en, ongetwijfeld het buurtschap Ronduit hebben alle met de strijd tussen de Staatse- en Spaanse troepen te maken.
De Olijschans is een aantal jaren geleden in oude glorie hersteld en onlangs werd de Bordeelschans, anderhalve kilometer meer noordelijk, opnieuw opgeworpen.
De Bordeelschans was één van de militaire wachtposten, die dienden om het scheepvaartverkeer dat naar de haven van Aardenburg leidde te controleren. Een schans is een eenvoudige stervormig fort met aarden wallen en een gracht omgeven. Je vindt ze soms nog in hun karakteristieke vorm terug in het landschap of op oude tekeningen.  Die haventoegang, was niet meer dan een smalle geul, waar eb en vloed vrij toegang hadden en kleine bootjes, niet veel groter dan een flinke sloep, zich richting Aardenburg lieten drijven met stroom mee ..... en als het eb was weer terug. Die haven kwam uit in het Zwin iets ten noorden van Sluis. Het werd in 1604 door Maurits aangelegd. Die voormalige havengeul is nog steeds in het landschap als zodanig herkenbaar.  Waar de schans gelegen moet hebben, loopt nu de rondweg rond Draaibrug, dus heeft men, vlak bij de rotonde op de weg van Sluis naar Oostburg, ter hoogte van de afslag naar Aardenburg, bij Draaibrug, de schans opnieuw opgeworpen – historisch geografisch dus niet op de precieze plek, maar, feitelijk, midden in de voormalige havengeul. Wie ter plekke bekend is zal kunnen ontdekken dat oorspronkelijk een hele serie schansen een soort linie vormden: De Krabbeschans – De Buyckschans (een redoute of ronduit) en de Bordeelschans. Andere schansen in de buurt waren de Schans van Slepeldamme en van Heinekenswerve, waar vroeger het dorpje Hannekenswerve lag, dat bij de inundaties in 1604 overstroomde ... Het fort kwam daarvoor in de plaats  ….. Verder lagen er nog verschillende rounduiten – Een streek vol historie dus ….
 Wat ze er precies uitspookten kom je niet te weten als je een bezoek aan de schans brengt. Je verwacht stukken geschut, vaandels of houten soldatenbarakken, maar niets van dat alles.  Binnen in de schans is een ijzeren bank geplaatst, niet erg comfortabel zo bruin geroest, maar wie in de Spaanse tijd in harnas rondliep zal dat niet gemerkt hebben. Je wilt niet weten wat hier, als de zon, onderging en haar rode licht hier op de wallen (!) liet schijnen, zo allemaal gebeurde …. Het was de ideale plek om je te ontspannen; met een kroes bier in een rauwe ham te bijten....
 Wie nu de Bordeelschans bezoekt zal daar niet om malen ……. Het is nu nog wat kaal, maar over een jaar lopen hier waarschijnlijk koeien of schapen en kan de op historie beluste belangstellende langs de opnieuw opgeworpen wallen (what’s in a name) lopen. Op de kaart van de streek heb ik de plek waar de Bordeelschans opnieuw opgeworpen is gemarkeerd ……. Ik had geen tekeningetje dat de karakteristieke schansvorm verbeelde voorhanden, dus heb ik me wat moeten behelpen ….. Als we’t maar snappen …..
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Tekening: Zeeland van Nehalenia tot Westerscheldetunnel - Danker Jan Oreel

Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Al 1100 keer de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners

zondag 18 november 2012

Op je boers of burgers

 Toen ze tachtig jaar oud was deed ze, wat eigenlijk iedereen zou moeten doen die op jaren is ….. opschrijven wat je je nog herinnert van vroeger.  Niet alleen voor je nageslacht maar ook voor jezelf …… als geheugensteuntje of ankerplek als met het ouder worden bepaalde geheugenfuncties, sleetse plekken gaan vertonen - vergeetachtigheid - om nog maar niet te spreken van aandoeningen als de ziekte van Alzheimer, waarbij elke herinnering compleet gewist wordt, control – alt – delete.
 Annie M.G. Schmidt, geboren in 1911, schreef in 1992 autobiografische stukjes, die gebundeld werden in een alleraardigst boekje Wat Ik Nog Weet.  Ze beschrijft hierin haar jongste jeugd in het gezin van Ds. Schmidt, haar kinderjaren in Kapelle als de dochter van de predikant, als au-pair in nazi-Duitsland tot aan de oorlogsjaren, waarbij ze als jonge vrouw bibliothecaresse was van de Bibliotheek van Vlissingen was.
Detail Schilderij Kerkgang Kapelle van J.C. Klinkenberg ( Historisch Museum De Bevelanden - Goes)
De meeste verhalen spelen zich af in Kapelle, in de pastorie tegenover de kerk. Ons huis, de pastorie, stond tegenover de kerk. De straat was geplaveid met grote keien waarover de boerenkarren ratelden, altijd enkele dampende verse paardenvijgen achter zich latend. Het was de tijd van paard en wagen. Geen auto's, geen radio, geen televisie. 
Als Annie door het raam naar buiten keek, zag ze ’s zondags het kerkvolk lopen - mooi opgedoft in hun traditionele Zuid-Bevelandse dracht: Over de kerkpaden kwamen de boeren met hun ronde hoeden en boerinnen met hun witkanten kappen, hun zwart lustren schorten, hun bloedkoralen en gouden stukken, hun omslagdoeken met zwarte franje, hun kerkboeken met gouden slot, hun eau-de-colognezakdoeken, hun zwarte kousen, hun zorgelijkheid en plechtigheid en hun Zeeuwse argwaan tegen alles wat niet witte kappen en zwarte schorten droeg. Haar vader, die als een soort Ds. Hendrikse avant la lettre, twijfelde aan het bestaan van God, kon vanaf thuis zien wanneer het tijd was om het laatste stuk krentenbrood naar binnen te duwen ... Ze lopen als kiekebossen, zei haar moeder dan ....  en dan rende hij met zijn hoge hoed, zijn zwarte handschoenen en zijn geklede jas achter de koster met het koffertje aan, waarin de toga en de bef zaten, richting consistoriekamer ... Zeven minuten later stond hij op de kansel en sprak de vrome kudde toe. (Citaten uit Het Dorp - Annie M.G. Schmidt)
Pop met de daagse Zuid-Bevelandse protestantse dracht (Historisch Museum De Bevelanden - Goes)

Zowel Annie als haar moeder waren niet erg gelukkig in het, volgens hen, bekrompen Zuid-Bevelandse dorp .... Moeder was meer een stadsmens ....  Moeder verveelde zich te pletter en hoopte dat haar man ergens beroepen zou worden .... al was't Wladiwostok (uit Eenden) - Annie was geen buitenkind - ze zat het liefste binnen - lezend .... Op het dorp had ze geen vriendinnen. De herinneringen, die Annie beschrijft, zijn zeer herkenbaar …… de schoonmaak, die elk voor- en najaar het vrouwelijk deel van Kapelle (e.o.) als een soort virus aangewaaid kwam (uit Schoonmaak).
Het café, de zonde, dat voor de diep-gelovigen zoiets was als het Sodom en Gomora (uit Max) – het diepgewortelde gevoel, dat de aanschaf van de dagelijkse boodschappen zo over de winkels verdeeld moest worden, dat je geen enkel trouwe lidmaat van de kerkgemeenschap tegen het hoofd zou stoten .... al had de bakkersvrouw schurft danwel eczeem aan haar handen ... - (uit Schuldenaren) – de epidemische plagen van luis, die geen onderscheid maakte tussen rangen en standen (uit Uitgelachen), maar ook hoe en de eerste tekenen van vrouwenemancipatie, die Annie’s moeder ( uit Onderjurk), maar ook Annie, ten tijde van de eerste seksuele revolutie, bereikten …. Begin jaren twintig als er meisjes zijn die hun haren kort knippen, de traditionele klederdracht afzweren en in korte rokken, rokend, de oudere Kapellenaren schokten …. Het was alsof de duivel in een walm van zwavel- en salpeterstank het dorp binnenstoof en met zijn bokkenpoten de foxtrot dansten op het kerkplantsoen. (uit Linda)

 Pop met een vrouw op d'r burgers (Historisch Museum De Bevelanden - Goes)
  Na de Tweede Wereldoorlog besloten veel jonge vrouwen om niet langer de traditionele Zeeuwse klederdracht te dragen – Zo ook mijn moeder, die opgroeide in Hoedekenskerke in een traditioneel boeren gezin, waar haar moeder de protestantse Zeeuwse klederdracht droeg, maar die nooit klederdracht gedragen heeft – Als kind fascineerde me die dracht – die grote muts van opoe op zondag als we naar de kerk gingen – die gouden stikken en dikke glanzende bloedkralen – de nette, waar ze warm onder bleef en die hand, die diep onder haar keuzen een rol pepermunt te voorschijn toverde vlak voor de preek.
Een dillema verbeeld: Boers of burgers (Historisch Museum De Bevelanden - Goes)
  Wat me als kind het meest fascineerde was het ritueel dat gepaard ging met het aankleden ’s morgens – de bles, die om het muusje gedraaid werd, de jakken en schorten, de doeken en beuken, de daagse- of de zondagse musse en al die spelden, die mijn opoe bij elkaar hielden - als een voodoo-pop uit donker Afrika ….. Opoe – Mijn andere grootmoeder was gewoon een oma – zij was altijd op haar burgers geweest – dochter van een herenboer uit de Westpolder bij 't Ouweland (= Oud Sabbinge) - verschil van standverschil moet er zijn.

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl

Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Al 1100 keer de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners

donderdag 15 november 2012

Apps en napps

 De kranten staan er vol mee – de poging om te komen tot nivellering lijkt de berichten over  massa-ontslagen bij Zalco, Scheldoradio en Neckermann weg te duwen van de voorpagina’s. Van de week trouwens even niet – nu de poort van Thermphos waarschijnlijk ook definitief gaat sluiten

De crisis gaat ook Zeeland niet ongemerkt voorbij – het ene persoonlijke drama na het andere voltrekt zich …….. Daartussen lijkt het berichtje dat het stationsloket in Goes nu echt definitief dicht gaat, slechts een rimpeling in het water in vergelijking tot de sunami van massa-ontslagen, die Zeeland nu treft.
 (PZC 12 november 2012)

Ach – wanneer stond u er voor’t laatst? In de rijBij zo’n stationsloket?  De rij voor de bemande loketten in onze Zeeuwse stationsgebouwen was de laatste decennia zelden langer dan vier personen en die vier giechelende vijftigers, op weg voor een gezellig dagje uit naar de Huishoudbeurs,  kwamen alleen maar even bevestiging vragen van iets wat hun man al tien keer uitgelegd had  ….. Dan oevun wu nie op te lettu ..... ? Kunne me dus hewoon bluven zitten? …………

 Wachtkamer RTM - Zierikzee
Het loket gaat op korte termijn dicht - logisch: de trekschuit houden we ook niet in ere omdat het paard beweging nodig heeft ...... Daarna verdwijnen ook de kaartjes automaten van het perron en moet iedereen gebruik gaan maken van de OV-chipkaart, een onooglijk stuk plastic, dat je tegen een paaltje moet houden en dan blijkbaar weet waar je heen wilt ........ of niet dus …..  zelfs de conducteur, als die ondertussen ook niet wegbezuinigd is, zal je niet ongevraagd vertellen of je eigenlijk wel in de goede trein zit - of je niet had moeten overstappen - of je nog wel op tijd thuiskomt.
 Een treinkaartje anno 2004

Toen mijn opa, ruim in de tachtig, enkele tientallen jaren geleden overleed, verbaasde hij zich al over de dingen die veranderd waren – hij had, als kind van zijn tijd, de eerste auto’s zijn dorp zien binnenkomen; de Zeppelin nog gezien boven Zeeland; de tractor het paard zien verdringen en een koutje gepakt als hij in de onverwarmde gang op de tocht gestaan had om nicht Siene te bellen. De aanschaf van zijn eerste zwart-wit televisie was wel zijn grootste sprong voorwaarts in de evolutie …..
Natuurlijk merkte hij ook veranderingen op, die hij eigenlijk niet goed vond, maar waarvan de eerste symptonen, na zijn overlijden, pas echt werkelijkheid werden ….. de Boerenleenbank op het dorp verdween, het postkantoor (je kon nog gewoon Alhier als bestemming op je briefkaart schrijven), de wijkverpleegster, elke maandag de man-van-het-ziekenfonds, het gemeentehuis, de veldwachter en de huisarts waar-je-in-het-kastje--buiten-aan-de-muur-van-het-doktershuis-je-pillen-van-het-plankje-kon-pakken (Arjaen ei wé last van zun dermen ....) verdwenen uit het dorp, de winkels hielden één voor één op te bestaan, de busdienst werd gedevalueerd tot een beltaxi, de telefooncel verdween geruisloos voordat hij het dorp gevonden had en de tunnel nam de plaats in van de bootverbinding; de postbode werd een anonieme flexwerker. die de mensen niet meer kende …...
   
Station Goes
Daarvoor in de plaats kwam het internet en e-mail en werden diensten gedigitaliseerd – Geld uit de muur en binnenkort kun je aan de deur chippen als de Brandwondenstichting collecteert. Voor veel ouderen gaan die veranderingen veel te snel ..... Zij kunnen niet meer, zoals mijn opa, langzaam wennen aan veranderingen, ze haken al snel af … de dingen veranderen snel – veel te snel. Evolutie versus Revolutie - Slow cooking versus fast food
 Station Goes.
Gelukkig is er de trein nog – die negentiende eeuwse machine, die over twee ijzeren profielen gespoord wordt en met hoge snelheid grote hoeveelheden mensen van A naar B kan brengen .....  Comfortabel, als kun je er geen kopje koffie meer krijgen en moet je hopen niet naar achter te moeten .... Het is één van die ankerpunten in onze maatschappij.Maar ..... gewoon naar het station lopen - kaartje kopen aan het loket - het weer en de dienstregeling even verifiëren met de lokettist en dan in de trein een praatje maken met de conducteur, die je, ongevraagd meldt, dat je in het goede treinstel zit en in Roosendaal moet overstappen … gewoon even het perron oversteken – uw trein staat al te wachten …. is er niet meer bij!
De trein bij het station van Goes
Over nivellering gesproken – Ik ben een groot voorstander, maar dan bedoel ik niet zo zeer het slechten van barrières tussen haves and haves-nots, maar het voorkomen van een tweedeling in de maatschappij, die als de vliegende tering om ons heen grijpt en waarvan de gevolgen dramatisch zullen zijn: de groeiende kloof tussen apps en napps ….
Ik weet het – de problemen lossen zichzelf ter zijner tijd vanzelf op … Over vijf jaar besluit de regering de projecten om automaatbegeleiders aan te stellen, ruimhartig te subsidiëren door werkloze jongeren aan een baan te helpen om ouderen te assisteren bij pinautomaten, ov-chipkaartpaaltjes, het digitaal bestellen van diepvriesmaaltijden, het instellen van de timer op de DVD-harddiskrecorder en het helpen sturen van een digitale groet aan je kleindochter in 'Olland .... Gewoon een kwestie van tijd …. en voortschrijdend inzicht - gewoon even wachten totdat ze in Den Haag doorkrijgen dat je dan meteen een goedkope dagbesteding voor ouderen hebt gecreëerd ... snijdt het mes aan twee kanten; de jeugdwerkloosheid opgelost en de ouderen missende trein niet ..... . 

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl

Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Al 1100 keer de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners