donderdag 31 januari 2013

Nameloze verschrikking ...

 Rond deze tijd van het jaar staan de media, met name in Zeeland, vol met verhalen over De RampOmroep Zeeland zendt oude beelden uit – documentaires van ooggetuigen en de PZC kopt op een verder geheel zwarte bladzijde met 9 cm grote letters DE RAMP …..

  • Een verschrikkelijke ramp: in de nacht van 31 januari op 1 februari 1953  gebeurt het meest gevreesde. Dijken breken door en het zeewater stroomt zuidwest-Nederland binnen. Een combinatie van storm en springtij is de motor achter deze gebeurtenissen. Misschien wel eens gedacht, maar nooit zo verwacht. Niet op deze schaal: vat de website http://geschiedeniszeeland.nl die dagen samen ….. ruim 1800 mensen verdrinken -  100.000 mensen dakloos. Verder een grote schade aan veestapel en infrastructuur.

 Op 1 februari 2013, zestig jaar geleden, wordt de ramp opnieuw uitgebreid herdacht …… de bewoners boven de vijfenzestig uit de zwaar getroffen gebieden zullen de gebeurtenis opnieuw beleven, maar hopelijk er over blijven vertellen. 
Krantenkop (2 februari 1953)(krantenbankzeeland.nl)
Maar hoe zit het met de jeugd? De oudere jeugd? Voor hen is het iets ongrijpbaar,  ontastbaar,  verhalen van lang geleden, herleefd in oude zwart-wit films met de ietwat bekakte stem van Philip Bloemendal, iets uit en ver verleden,  net zoiets als de Tweede Wereldoorlog is voor mensen die nog geen zeventig jaar oud zijn ……
 Zelf heb ik de watersnood meegemaakt – het is de enige Ramp (met een hoofdletter) die in mijn leven plaatsvond, behalve dan misschien een paar kleinere rampjes op persoonlijk vlak, maar daar is niemand in geïnteresseerd. Nine-eleven en de Tsunami zijn Rampen, die ook binnen mijn levensspanne plaatsvonden, maar die gebeurden ver weg, in een ander werelddeel, die beleefde met chips op de bank ...... De ontreddering was er niet minder om.
 In 1953 was ik anderhalf jaar oud …. Ik ben op zoek gegaan naar een fotootje uit die tijd … Lekker spelen in de tuin, met mijn moeder op de achtergrond of samen met opoe bij de drinkbak voor het paard. 
In Hoedekenskerke stond geen water, behalve in de drinkbak voor het paard, althans niet in het dorp. Toch las ik in een krantenartikel, die al de volgende dag over een tiental doden sprak (!) en veel vermisten, dat daar ook iemand uit Hoedekenskerke bij was ….  Mijn opoe is op de foto in de rouw, te zien aan haar zwarte beuk. Het zuiden van de Zak van Zuid-Beveland, rond Baarland en Ellewoutsdijk stond onder water …. Het water kwam tot aan de Viesodiek, de Vijfzodendijk ….. een middeleeuwse “slaper” uit de 14de eeuw, aan de bovenkant vijf zoden breed ( 5 x 30 cm) speciaal aangelegd om bij een dijkdoorbraak Hoedekenskerke droog te houden ….. In 1953 werkte het!  Ik zal ongetwijfeld met mijn vader en moeder naar De Val geweest zijn om vanaf de zeedijk het water te bekijken …… Geen kolkende watermassa, heb ik begrepen, eerder een nat, moerassig, drassig geheel - ik heb er geen herinnering aan.
Detail lijst van overledenen ( bron: PZC)
 De jeugd heeft er (ook) geen herinnering aan – de verhalen en sombere zwart-wit foto’s maken waarschijnlijk geen indruk meer - vervelen snel …. ’t Gaat weer leven als je bijvoorbeeld in de bijlage van de PZC de lijst met namen ziet ……. Twee handenvol (verre) familieleden kom ik tegen, uit Goeree Overvlakkee, Nieuwe- en Oude Tonge, plaatsen waar ons geslacht in de 18de eeuw woonde …… Kijk ... en dan krijgt De Ramp ook voor mij een gezicht, al kende ik de mensen niet. Onze directe familie is groot verdriet bespaard. Mijn opa in Wolphaartsdijk, heeft midden in de nacht mijn overgrootouders van't bed gelicht en samen met mijn oma in een bootje richting 's Heer Arendskerke gebracht - veilig naar de boerderij van een oom ..... Geen doden of gewonden - we een actie een grote impact.  Een verhaal dat ik afgelopen weekend voor het eerst hoorde ...... 60 jaar verzwegen ... Zulke traumatische ervaringen deel je niet snel met je kleinkinderen ..... Die bespaar je je nageslacht.
 De boeierd bij Hoedekenskerke, waar het dorp Vinninhe lag 
De Ramp, 60 jaar geleden, is geen uniek natuur verschijnsel geweest – stormvloeden kwamen vroeger in deze streken veel voor, met name in de 10de en 11de eeuw en in de 15de en 16 de eeuw. Waren we in het begin nog niet beschermd tegen extreem hoogwater, de overstromingen in 1421 ( Sint Elizabetsvloed) en de St. Felixvloed ( 1530 en 1532) waren te danken aan menselijke activiteiten, vlak achter de zeeweringen: de moernering en het uitgraven van klei om de dijken te verstevigen. In Hoedekenskerke heten dat soort karrenvelden Boeierds. Deze stormvloeden, de Elizabethsvloed en de St. Felixvloed, horen qua omvang en verwoesting in het rijtje Rampen met een hoofdletter, zoals ook de Februarivloed van 1953.
Fragment van en artikel februari 1953 ( bron: krantenbankzeeland.nl) De bevolking van Hoedekenskerke kwam er in februari 1953 relatief goed vanaf …. De Veerdienst Hoedekenskerke – Terneuzen werd al werd na een paar dagen hervat en kreeg het drukker dan ooit, door het wegvallen van de veerdienst tussen Kruiningen – Perkpolder. Eén van de eerste personen die de ovetocht maakte was Prinses Wilhelmina die vanuit Terneuzen in Hoedekenskerke de overstromingen op Zuid-Beveland en Walcheren kwam bekijken om later dor te reizen naar Noord-Beveland en Schouwen-Duiveland, twee eilanden waar Neptunus genadeloos had toegeslagen ..... een Naamloze verschrikking .... . 
  In de 16de eeuw werd het gebied wel voortdurend bedreigd door het water ….. Het dorp Oostende, dat ter hoogte van de Biezelingseham lag, werd in de winter van 1520-1521 volledig verwoest en verlaten ….. aldair den inlage en de kercke van Oistende alsdoen uytgeslaegen was …. Ook Vinninghe, dat ten noorden van de vroegere Ee lag, ruwweg het gebied ten noorden van de Havenstraat en ten oosten van de Wayweg (Wouwweg), de huidige Boeierds, moest er in de 16de eeuw aan geloven en rond 1600 besloot men om het dorp te verlaten en vertrokken de laatste bewoners naar Hoedekenskerke.  De kerk van Vinninghe was toen al een bouwval ….


 Eén van die mensen, die het dorp moesten verlaten was ene Frans Maurits, getrouwd met Jan Vhuelensdochter …. Hij kon het niet over zijn hart krijgen dat zijn schoonmoeder Janneke meester Gillis van Alphinsdochter, die in 1561 overleden en begraven was in de kerk van Vinninghe, in het water moest achterlaten ….. Het graf werd opgegraven en met steen en al opnieuw bijgezet in de kerk van Hoedekenskerke ….   We weten dit, omdat Frans Maurits deze verplaatsing in de rand van de oorspronkelijke steen heeft bijgeschreven …. De steen is, na de Tweede Wereldoorlog onder de trap in de muur gemetseld  Lang geleden, maar daarom niet minder dramatisch, al kun je stellen dat voor wijlen Janneke meester Gillis van Alphinsdochter de Ramp goed afliep …. En dankzij Frans Maurits niet tot een nameloze verschrikking, een vergeten familiedrama geworden, uitgewist door de tijd ……… 
  
Ao 1608 is dese serck ghaelt ut de kerk van Vininghe by Frans Maurits in huwelck ebbend Jan Vhuelensdochter.  (foto gekanteld)
De Ramp van 1953 ….. voor de generatie die er getuige van geweest is, nog vers in het geheugen – voor de jongere generatie een beangstigend verhaal, naar weggedrongen door het leven van alledag … en dat is maar goed ook ……
Gisteravond gaf de weerman van dienst een stormwaarschuwing uit voor het noorden  van Nederland. Een storm op de Wadden in combinatie met springvloed ....... De vloeddeuren werden gesloten  ...... Hoeveel mensen zullen er angstig naar elkaar en naar de kalender gekeken hebben? We zijn nu beschermd tegen rampen als 1953, wordt ons voorgespiegeld - beschermd tegen een Nameloze verschrikking die slecht éénmaal in de zoveel duizend jaar voorkomt ......  Dat kan vandaag zijn ...... 
Hoeveel jaar zal het nog duren dat de stormramp van 1953 niet langer de februariramp zal heten, maar., gewoon volgens de traditie, de Sint-Ignatiusvloed?   Misschien moet de herinnering daaraan eerst door een nieuwe ramp overschreven worden 

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl


Slik op de Weg is op weg om de 1200 blogs vol te maken ...... 1200 keer een opvallende Zeeuwse kijk op de Schelderegio en haar bewoners - verhalen die alle kanten op kunnen gaan, relativeren, beschouwen, je bezig houden, zoals Slik op de Weg je in Zeeland vaak kan verrassen .....  Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Al 1200 keer de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners - een mooie manier om je dag te beginnen.

2 opmerkingen:

  1. Geweldig om weer eens met de neus op de feiten gedrukt te worden, maar vergeten doen we het NOOIT!!!

    BeantwoordenVerwijderen