zaterdag 19 januari 2013

't Fier in j'n 'emde

 Zeeland heeft koorts - De Zeeuwse Koorts - het schijnt rond te waren - Steeds meer mensen worden er door aangestoken – het gaat als een lopend vuurtje rond – je ontkomt er niet aan, al zou je willen - Gisteren was het voorpagina nieuws: de PZC kopte: Kans op Elfstedentocht steeds groter -  Voorbereidingen Sluis-Brugge-Sluis ( "het draaiboek ligt klaar – de medailles en lintjes zijn binnen - de verkoop van stekelbeiers is opgeschort - watervogels worden met brood weggelokt om wakken op het parkoers te voorkomen" (vrij naar de PZC)), maar de meest pakkende titel was: Glibberen en bibberen. De thermometer wordt nauwkeurig in de gaten gehouden; een paar graden te warm is niet fijn en zelfs onwenselijk - als de temperatuur ongewild oploopt nemen we maatregelen .... we proberen de natuur naar de hand te zetten .... we kwakzalven wat af!
 Glibberen en bibberen. Vooral dat laatste woord vat de koorts kernachtig samen: Bibberen: Veel mensen liggen momenteel met koorts in bed – bibberend onder een dik dekbed. De thermometer wordt nauwkeurig in de gaten gehouden; een paar graden te warm is niet fijn en zelfs onwenselijk - als de temperatuur ongewild oploopt nemen we maatregelen .... we proberen de natuur naar de hand te zetten .... we kwakzalven wat af! Vaak wordt de dokter niet eens geroepen, omdat de patiënt of zijn omgeving het “recept” kent …. uit ervaring of gegoogled met de wrijftelefoon; een potentiële bron van besmetting overigens. ... In je bed blijven en uitzieken is meestal de enige remedie.
Het (voormalige) doktershuis in Hoedekenskerke
In onze moderne tijd hebben we een haast ongelimiteerd vertrouwen in de medische wetenschap – op elk pijntje of ongemak verwacht men een afdoend antwoord en worden specialisten geraadpleegd. We vragen eerder aan iemand of 'tie de hriepprik ehad eit dan dat we naar de staat van zijn stoelgang informeren. We willen een ziekenhuis in de achtertuin ( van de buren ), waar we dag en nacht kunnen binnenlopen met onze problemen. 
Vroeger ging je pas naar de huisarts, als ’t echt niet meer ging. Die woonde gewoon in de “villa”, was 24 uur per dag bereikbaar op loopafstand – niet in een vreemd dorp of stad in een brede school of multifunctioneelgebouw. En in het weekend zat’tie misschien áán, en zeker niet in de (warme) HAP. Als de mensen op het dorp over je gingen fluisteren dat je erg slecht lag - ie ei de leste weeken ok êêl wat of-ezien – dan had de dorpsdokter ook niet veel meer voor je kunnen doen. Ie eit ’t fier in z’n emde zijn mijn opa wel eens te pas en te onpas en we begrepen dan dat  ie nie was zo at’n weze most …..
 ’t Fier in j’n emde ……  buikkrampen - diarree – uitdroging ….. zoiets heerst ... als een bovenmenselijke macht, die schijnbaar willekeurig rondmept ... Een kruisje in de kerkvloer kan helpen! Tegenwoordig lees je in de kranten, dat er een milde griepepidemie dreigt als meer dan 51 mensen (jij en nog vijfig anderen)  per 100.000 te bed liggen – cijfers waar je niets aan hebt, als je zelf geveld bent, behalve dan dat je je “geregistreerd” voelt. Hoe voelde men zich in de middeleeuwen als de Zeeuwse Koorts of de pest met zijn zeis rondmaaide  á most 't kant'ooi e sneë worre ...? Als de lymfeklieren van je huisgenoot gingen opzetten, de koorts omhoog schoot, overal ontstekingen ontstonden, om tenslotte volledig in een coma te geraken, dan voelde elk pijntje bij jezelf als een Godsoordeel?  't Fier in j'n emde. Rond 1600 heerste er zo’n epidemie op het eilandje Orisant bij Noord-Beveland en stonden, zoals in menig Zeeuws dorp vandaag de dag, na de uitbraak wel zes van de acht huizen leeg ….
In 1666 werd Sluis getroffen door zo’n pestepidemie ……….. Er kwamen quarantainemaatregelen – wie ziek was, werd buiten de stad gedropt in zgn. pesthuizen ... plekken, die elke Godvrezende sterveling mijdde als ... inderdaad; er werden ’s avonds vuren gestookt bij de huizen, om de lucht te zuiveren (!); honden en kippen (vanwege ’t ploffen?) mochten niet meer los op straat lopen en de verkoop van kersen, pruimen en stekelbeiers … (kruisbessen voor de butendiekers) werd verboden …. 
De potentiële bron van besmetting, de rat, werd gewoon gedoogd en nestelde zich in het beddestro.  De functie van pestmeester moest in Sluis tot drie keer toe opnieuw ingevuld worden. Zinloze maatregelen ….. lijken het nu, maar de mensen geloofden er in – wat dat betreft is er nog niets veranderd …. We vertrouwen bij een griepje niet meer op het zelfherstellende vermogen van ons eigen lichaam, maar googlen op internet naar vage digitale pestmeesters, die ons dubieuze middeltjes (……..nu slechts € 19,95) aansmeren. En nou snap ik ook waarom ze in Sluis de vogels weglokken bij de wakken en er geen stekelbeiers in de supermarkt liggen ... een epidemie dreigt ... een milde, dat wel!. En 't fier in j'n emde moet je gewoon laten uitbranden ....

  Hans Koert
slikopdeweg@live.nl

Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Al 1100 keer (op naar de 1200!) de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen