zaterdag 16 februari 2013

Een mooi klein krootje ....

 Het paard is de laatste weken ineens hot-news geworden – hot-horse, zou ik het bijna willen noemen.  Niet omdat het dier iets fout gedaan of gezegd heeft, maar louter omdat op profijt beluste vleeshandelaren paardenvlees als rundvlees verhandeld hebben. Nu is er helemaal niets mis met paardenvlees, al zou je dat wel denken - we eten het alleen niet ……… okay, paardenrookvlees leggen we nog wel eens op onze boterham, maar in het ragdunne donkerrode sniespul herkennen we geen zwaar stoer Zeeuws trekpaard; evenmin een fraai gevormde warmbloedige arabier in het vlees van een frikandel. Grasbuikjes. zo komen gebakken pony's in Vlaanderen op het menu, maar in Nederland niet. 

We eten geen paard – net zomin als hond of zwaan of reiger, alhoewel de twee laatstgenoemde diersoorten in de middeleeuwen een delicatesse waren; voor hond moet je naar het andere eind van de wereld. We zijn vaak echter wel erg naïef en laten ons gemakkelijk beetnemen, door vegetarische hamburgers te kopen, vleestomaten mee te nemen uit het schap of onszelf lasagna met paardenrundvlees in de maag te laten splitsen. Kortom - de mensheid is soms erg hypocriet ... Willen we graag beduveld worden? 
 Zo hoort het: een ongezadeld, versierd paard, een (nog) witte broek, zwart jasje en Zeeuwse bolhoed. Om de nek, als leider van de meute, de koperen hoorn - alleen waren straoriers vroeger altijd boerenknechts. (foto: Hans Koert)
 Ik moest heel even aan de paardenvlees-gekte denken, toen de eerste ruiters het strand bij Renesse opreden - heel even maar! In Renesse wordt de eerste straô van het jaar gereden …. die traditiegetrouw in de weken voorafgaand aan het paasfeest op de Kop van Schouwen georganiseerd wordt. De kop is er dus af, zou je kunnen zeggen, als Renesse geweest is, traditioneel het dorp dat als eerste de benen wast.
 Mannen worden zeldzaam in de straô. Een kwestie van voortschrijdende emancipatie of hebben die andere prioriteiten? (foto: Hans Koert)
De straô is op sterven na dood geweest ……….. Het is zo’n traditie die zijn hoogte- en dieptepunten kent en blijft leven door een groep enthousiaste vrijwilligers. 
In de Zierikzeesche Nieuwsbode van 13 maart 1881 lees ik dat de schrijver bang is dat de straô zal verdwijnen, vanwege …. het geringer aantal “riejers”, ….. dat de stroô als zóódanig spoedig nog slechts in de herinnering zal bestaan, maar, wordt er aan toegevoegd, wie .. enigszins bekend is met de gehechtheid der levenslustige Zeeuwen aan hunne “hoogdagen”, dan mag men gerust gelooven, dat de “strao” als “hoogdag” zal blijven bestaan, totdat de Schelde opgehouden zal hebben hare golfjes voort te stuwen op het strand van Wester-Schouwen. Ook toen al was het aantal paarden dat zich de voeten liet wassen, dalende … Met “Wa’n klein krootje” hoorde ik een oud vrouwtje zeggen, ’t binnen d’r maer vuuve … ’t Is zonde, mien eugt ’t nog goed, dat er over de onderd kwaeme, noe is ’t niks, niemendalle; ’t za’ gauw eelemaele klaer weze oak, dienk ik  laat de schrijver een plaatselijke zwartkieker aan't woord.
 Meer dan alleen een traditie - een ode aan het paard. (foto: Hans Koert)
Na de Tweede Wereldoorlog was de traditie weer bijna helemaal verdwenen, niet alleen doordat de oorlog nogal wat paarden gekost had, maar ook omdat de tractor in versneld tempo het paard ging vervangen  en …. luxe-paarden  waren in die eerste wederopbouwjaren geen primaire levensbehoeften.  Ook de ramp van 1953, waarbij Schouwen – Duiveland extreem getroffen werd, deed geen goed aan de paardenpopulatie.  In 1988 wordt door een groep vrijwilligers het straô-rieen in Renesse weer nieuw leven ingeblazen en met 36 paarden, die zich, net als nu, verzamelden bij manege Grol aan het begin van het dorp, was dat geen slechte start.
 Dominee Piter Goodijk wast de voeten ( foto: Hans Koert)
In 2013 is de traditie nog steeds springlevend.  Ook nu ruim dertig paarden en meer dan honderd nieuwsgierigen, die naar het strand gekomen waren …... Niet de meer dan honderd paarden die de straô van bijv. Noordwelle trekt, met paarden uit heel Nederland ...... Nee, gewoon een mooi klein krootje ..... zeggen ze hier op Schouwen ..... Er werden, behalve de paardenvoeten, ook mensenvoeten gewassen van een groep dapperen, o.l.v. dominee Piter Goodijk, die op ludieke wijze de Bijbelse voetwassing verbeeldde, door de zeegoden op zijn manier te tarten  - een traditie die alleen in Renesse in ere gehouden wordt..
 Strand met vroege kijkers ( foto: Hans Koert)
In het dorp Renesse werd ’s middags, traditiegetrouw, riengsteekwedstrijden georganiseerd voor kinderen ( op pony’s, die, blijkbaar speciaal in de kruipstand gezet waren) en volwassen riejers …. Het aantal gestoken ringen maakte bij beide groepen weinig uit - er waren heel wat bekers te vergeven …..
 Publieke belangstelling voor het paard (foto: Hans Koert)
Het straôfeest van Renesse is nog 'n echt dorpsfeest, waarbij het lijkt alsof de bewoners van dit, in de zomer door jongeren overspoelde vakantieoord, genieten van dit intieme, kleinschalige dorpse gebeuren …..  Het hoeft, wat hen betreft, niet groter te worden … De mensen op het strand, die allen kwamen ter ere van de straôriejers en hun rosinanten, leken de dieren een hart onder de riem te willen steken … een soort stilzwijgende demonstratie tegen alle commotie, die momenteel rond het paard hangt ……

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl

Slik op de Weg is de 1200ste blog gepasseerd ...... 1200 keer een opvallende Zeeuwse kijk op de Schelderegio en haar bewoners - verhalen die alle kanten op kunnen gaan, relativeren, beschouwen, je bezig houden, zoals Slik op de Weg je in Zeeland vaak kan verrassen .....  Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Al 1200 keer de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners - een mooie manier om je dag te beginnen.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen