vrijdag 17 mei 2013

Stromenland

Stromenland: De Wereld Rond De Westerschelde - Hans Schoots
Een rivier die zich steeds aanpast .....
Hans Koert

De storm rond het al dan niet ontpolderen van de Hedwigepolder lijkt een beetje te zijn geluwd - de emoties, de frustraties nog niet. De publieke discussie, die in Zeeland ( en met name Zeeuws-Vlaanderen) hoog opliep, bereikte ook de ivoren torentjes van de bewindslieden in Den Haag, ver weg achter de horizon,  en ik kan me voorstellen hoe dat daar zo in het torentje moet zijn toegegaan …….  Een minister-president, die op Google Earth probeert om de Hedwigepolder te vinden en ambtenaren, die op het matje moeten komen, om hun lunchdeclaraties ( erwtensoep en papkoeken) uit te leggen of een onduidelijke  reiskostenvergoeding ( een wegenvignet en tolkosten voor de Westerscheldetunnel)  moeten verantwoorden.  Wie herinnert zich minister Bleker niet, in het hol van de leeuw, in het  café van  Emmadorp, die zich, waarschijnlijk met een vreemdelingentolk en de nodige preventieve inentingen tegen de Zeeuwse koorts in de voormalige Generaliteitslanden had gewaagd? Als een pony in een rundveeslachthuis .....
In Zeeland was het vooral een discussie die vol emoties zat ……  Geen land, ooit met bloed zweet en tranen ontworsteld aan het water, teruggegeven aan de zee ……………….. Uiteindelijk heeft het recht gezegevierd, al zal lang niet iedereen het daar mee eens zijn – het Verdrag met Vlaanderen, waarbij de Schelde wordt uitgediept, maar waarbij de natuur die verloren gaat gecompenseerd moet worden met o.a. de ontpoldering van de Hedwigepolder (slechts één van de compensatiemaatregelen, uitvergroot tot kolosale afmetingen) wordt uitgevoerd.  Een project met louter verliezers ... zo lijkt het.
Wie het verhaal probeerde te volgen in de pers, via de media, die hier in Zeeland voldoende spreekbuizen vond, die allen vanuit hun eigen visie, hun eigen gezichtspunt, hun mening mochten ventileren, maakte grote kans weg te zakken in het drijfzand, zoals dat in sommige kreken op het Verdronken Land van Saeftinge in de geulen te vinden is ….. De Zeeuwse klapbanke van vroeger ...... Het Zeg't U't Maar van nu.  
Onlangs verscheen bij Balans (Amsterdam) het boek Stromenland van Hans Schoots, dat als bijschrift kreeg: De Wereld Rond De Westerschelde kreeg.  Hans Schoots, oorspronkelijk afkomstig uit Axel, is historicus en onderzoeker en schreef een boek over de Westerschelde regio, het afgelegen krimpgebied ergens op de rand van Nederland, verstopt achter verre einders, gezien van uit het  centrum van de macht, de Randstad, terwijl het in werkelijkheid, vanuit mijn optiek, en dat van tienduizenden Zeeuws-Vlamingen, in werkelijkheid, in het centrum van de wereld  ligt,  als de navel van onze aardbol …... 
   Het boek boeit, leest vlot en geeft genoeg stof om te overdenken en te relativeren ……  Na een schets over het verdwenen Zeeuws-Vlaanderen uit zijn jeugd rond Axel, in een tijd dat tijd economisch nog geen hot item was, waarbij  de boot ( of liever gezegd het wachten op de boot)  het tempo bepaalde, legt Schoots uit waar al die commotie over ontpoldering ontstaan is. 
De Westerschelde is een levende rivier, een rivier, die tweemaal per etmaal , haar water tot ver voorbij Antwerpen, stuwt ….  Als er door mensen ingegrepen wordt in die Schelde, hetzij door verdieping of door in- of ontpoldering of door zandplaten op te spuiten, zand te winnen of alleen maar een blote voet, die in het zoute water bij het Baarlandse strandje gestoken wordt ..... alles zal altijd voor een verandering zorgen – slikken langs de dijken kunnen bijvoorbeeld, doordat de stroomsnelheid verandert, “opgegeten” worden door de getijdenstromen en foerageer- of rustgebieden zullen mogelijk verdwijnen. De wetenschap, dat door ingrijpen van de mens, de natuur aangetast wordt, zal niemand kunnen ontkennen en dat leidde in de jaren negentig tot de zgn. Habitatrichtlijn, samengesteld door de Europese Unie, waarin werd vastgelegd dat we zuinig met de natuur moeten omgaan en die moeten beschermen door bijv. bepaalde gebieden tot beschermd natuurgebied aan te wijzen.  De Schelderegio werd als zodanig aangemerkt in het kader van  Natura 2000.   
Toen in 2005 werd afgesproken met Vlaanderen dat de Westerschelde zou worden uitgediept om Antwerpen beter bereikbaar te maken / te houden voor de allergrootste schepen, die er op dat moment rondvoeren, werd er meteen geregeld, dat de schade, die daardoor, de natuurgebieden zouden oplopen, gecompenseerd moest worden. Zeeland en de Zeeuwen kwamen in dit verhaal zo goed als niet aan het woord – de beslissingen werden op een ander, hoger niveau genomen, hetgeen leidde, toen de plannen concreet werden en de plekken waar die compensatie uitgevoerd moest worden, een naam kregen,  tot grote emotionele onrust. 
Verhelderend, maar vooral ook relativerend  is het betoog van historisch geograaf Adrie de Kraker ( komt oorspronkelijk uit Zaamslag) door Hans Schoots aangehaald, die zich afvraagt wat  nou eigenlijk ons doel is van natuurherstel.  Hoezo herstel?  Wat willen we dan? Wat is ons doel? Wat hebben we voor ogen? Herstel van karrenveldjes achter de zeedijk, waar de autochtonen zeekraal mogen snijden of wurmen steken? Of willen we de natuur terug zoals die zich rond de Westerschelde manifesteerde in de jaren zestig? Toen ik als jongetje opgroeide aan de boorden van de Schelde, had ik echt nog nooit één zeehond erin zien rondzwemmen, maar wel de tankauto herinnerend, die vanaf de zeedijk bij Hoedekenskerke zijn inhoud in de river liet stromen? Of willen we nog verder terug! De natuur zoals die er hier uitzag rond het jaar nul? Toen dit gebied één groot schorrengebied was met wat duinen, waar handelaren met kleine scheepjes vanuit Domburg de grote zee op voeren en verdwaalde herders op hogere delen hun schapen hoedden? Waar toeristen, zo die Zeeland nog steeds zouden willen bezoeken, malariatabletten moeten slikken vanwege de vele muggen in het gebied?  Allemaal een inenting tegen de Zeeuwse Koorts? De tijd, toen er nog geen Westerschelde bestond en de Schelde uitwaterde via geulen, die later de Oosterschelde vormden? De Westerschelde, de op sommige plaatsen vijf kilometer brede zeearm die we nu kennen dateert pas van de laatste 500 jaar, waarbij de stroming en door mensen verzwakte djkjes (moernering)  leidden tot een periode van grote overstromingen, de uiteindelijk loop van de rivier bepaalde. Pantha Rei - alles stroomt zeiden de filosofen vroeger al.

  • Stromenland .. De wereld Rond De Westerschelde - Hans Schoots ..... Een boek dat de rivier belicht in al haar facetten, ontdoet van emotie en waar de bemoeienissen van de mens gerelativeerd worden binnen de natuurlijke kracht van een steeds veranderende rivier ...... 

Een boek waarvan elke Zeeuw kennis zou moeten nemen.

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl


Slik op de Weg is de 1200ste blog al lang gepasseerd ...... 1200 keer een opvallende Zeeuwse kijk op de Schelderegio en haar bewoners - verhalen die alle kanten op kunnen gaan, relativeren, beschouwen, je bezig houden, zoals Slik op de Weg je in Zeeland vaak kan verrassen .....  Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Al 1200 keer de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners - een mooie manier om je dag te beginnen.

1 opmerking:

  1. Wie verkwanselde de Hedwigepolder? Hoort bij ons... BLIJFT bij ons!

    BeantwoordenVerwijderen