vrijdag 7 juni 2013

Achter den Oorlog ...

 Twee eenzame figuren staan te midden van de puinhopen. Handen op de rug, in't pak met hoed ....  Op een plek waar eens een straat was ....  met huizen ... Nu totaal verwoest en ingestort. De ruïne van een groot gebouw, volgens opgave de voormalige overdekte markt en een kapotgeschoten wachttoren  - een relikt direkt relateerbaar aan de strijd tussen Duitsers en Engelsen ..... Geen kleding, die past bij hulpverleners of oorlogscorrespondenten, eerder de out-fit van ramptoeristen. Een oude, ietwat sinistere foto in vergeelde sepiakleuren ….. Het verhaal van een stad ... achter den oorlog.
  • In de zomer van 2006 maakten we een onvergetelijke rondreis door Syrië. De bruisende Arabische stad Damascus, het meer westers georiënteerde Aleppo met haar fraaie citadel, het stadje Hamas, waar de namen van duizenden bewoners met rood geschreven staan en de tientallen antieke gebouwen en ruïnes, die aardbevingen en onlusten overleefd hebben ..... van Mari (3000 v. Chr) tot het Romeinse Palmyra en de Kruisvaardersburcht van Krak des Chevaliers. En vooral .......... veel aardige mensen!  Op het nieuws van acht uur – totale verwoesting en ontreddering – Aleppo in puin – mensen op de vlucht. Niemand die nog een creatieve oplossing weet hoe dit te stoppen, behalve dan het opheffen van het wapenembargo …!   Van achter ons kopje koffie met bolus, zouden we’t wel weten!

Een klein koperen melkkannetje: souvenir uit 1914-1918 ( Hans Koert archief)
Mijn opa Hans moet een jaar of 23 geweest zijn. Geboren en getogen in Wolphaartsdijk maakt hij de Eerste Wereldoorlog als tiener mee …… vanuit het neutrale Nederland. Zeeland blijft gespaard voor direct oorlogsgeweld, al staan de kranten vol met verhalen over het front. 
Indirect beheerst de oorlog het gesprek van de dag. Het regionieuws brengt gruwelijke berichten over vluchtelingen die ten slachtoffer vallen aan het “IJzeren gordijn”, het Grenzhochspannuingshindernis ( 5 x woordwaarde), door de Duitse bezetter opgesteld langs de grens van Zeeuws-Vlaanderen om de stroom vluchtelingen in te dammen. Zeeland krijgt desondanks veel Belgische vluchtelingen binnen zijn grenzen, die moeten worden opgevangen. Bij mijn familie van moeders kant komen er vluchtelingen uit Antwerpen in huis – een klein koperen melkbusje (met deuk) herinnert nog aan hun afscheid in 1918 ….. Een geschenk voor de maanden onderdak.
Les Ruines de / The Ruins of Dixmude (1914-1918) Carters-Vues Detachables (Hans Koert archief)

 Mijn grootvader heeft die verhalen over de totale vernietiging van de streek rond de IJzer ongetwijfeld gehoord en in de krant de verhalen over het voormalig front gelezen .....
Stuk uit de Vlissingsche courant van januari 1919 (bron: Krantenbank Zeeland)

Zo bericht de Vlissingse Courant in januari 1919 over een bezoek aan het front ... Uren en uren kunt ge hier dwalen door de woestenij, het braakliggend land, tusschen graven en prikkeldraadversperringen. Zoo zag ik de doodsvallei langs Nieuwpoort, Dixmude, Ieperen. Een vervolg verhaal Naar en Van de Slagvelden van België in Onze Eilanden moet mijn opa gespeld hebben. In september 1919 had hij kunnen lezen: .... We zijn zojuist een Belgisch militair tegengekomen, die .... eerst nu de gelegenheid had om zijn broer, die in Nieuwpoort woonde, te gaan wederzien ... de arme, hij denkt waarlijk, dat er nog een Nieuwpoort is, terwijl het in waarheid gansch van den aardbodem is verdwenen .....
Wat heeft mijn opa ingegeven om "het front" te gaan bezoeken? Nieuwsgierigheid of ... ramptoerisme? Vergeet niet dat wij dagelijks rechtstreeks indringende beelden krijgen van oorlog elders op de wereld - Wie opgroeide honderd jaar geleden en besloot om "... naar het front te gaan", kon zich alleen een beeld vormen door er heen te gaan .... en eenmaal weer thuis, kwamen de indringende verhalen en, ter illustratie .. een mapje met Douze Cartes-Vues als Historische Bewystukken (sic).  Zelf foto's maken of filmen met je mobieltje, zat er in die dagen nog niet in .......   
Dixmude - Ruines - Grand'Place (foto mapje: Les Ruines de Dixmude (1914-1918) (Hans Koert archief)
Opa, toen nog niet natuurlijk, bezocht het voormalig front. Over zijn bezoek weet ik weinig tot niets, behalve dan dat hij twee dagen …. Aan het front was, 23 en 24 oktober 1919. Dat weet ik omdat hij een tweetal kaartenmapjes, “12 Cartes-vues choisies a déplier” met foto’s van de steden Nieuwpoort en Diksmuide meebracht ….. althans dat wat er van over was ………… Puinhopen, lege straten, kapotte bruggen, allemaal in vergeelde sepiakleuren .....- Nieuwpoort ..... Achter den Oorlog.
Nieuport-Ville: Apres la Guerre ... ( 1918) Mapje met 12 kaarten (Hans Koert archief) 



Over hun reis weet ik niks. Dat wordt gissen.  Reisde hij alleen of had hij een vriend meegenomen .Of misschien wel mijn oma, waarmee hij verloofd was, maar dat zal, de heersende mores in acht genomen, wel niet het geval geweest zijn. Ging de reis op de fiets of had hij al een auto ter beschikking? 
Of reden er al weer mondjesmaat treinen richting Ieper en Diksmuide - we spreken immers over een tijd toen het woord Fyra nog geen heftige emoties opriep? Waar heeft hij geslapen?  In hotels, in een pension of bij mensen thuis? In een Bed and Breakfast met lampetkan, lunchpakket en poepdoos buiten?  Een "luxe-kamer" naar de eisen van de tijd!  

 Nieuport-Ville: Achter den Oorlog - De Marktplaats en de Wachttoren (foto mapje: Les Ruines de Dixmude (1914-1918) (Hans Koert archief)
Twee mannen, het zou mijn opa kunnen zijn met een vriend, staan, met de handen op de rug, te kijken naar de restanten van de Marktplaats en de Wachttoren van Nieuwpoort …… De spoorlijn, die schijnbaar achteloos lijkt neergesmeten, ligt daar waarschijnlijk om puin af te voeren, als een reliek uit vroeger tijd, slingerend naar de horizon ……………….. Op de kaart wordt in drie talen verklaard wat er te zien valt…… Nieuport-Ville – Apres la Guerre – Achter den Oorlog ……………..
 Nieuport-Ville: Achter den Oorlog - Biblioteek (sic) Langestraat (foto mapje: Les Ruines de Dixmude (1914-1918) (Hans Koert archief)

 De mens is van nature nieuwsgierig: we willen het gevaar zien - we willen het lijden van anderen ondergaan …………. Als we de brandweerauto met gillende sirence door het dorp horen snellen, pakken we de fiets en willen we niets missen …………….. iemand die te water is geraakt en vecht voor zijn leven heeft meestal over kijkers niet te klagen …………… We voelen verwantschap met de ellende die Duitse steden langs de Donou natte voeten geeft en we schenken nog een keer in als de verslaggever waarschuwt voor schokkende beelden uit Syrië. 
Ter herinnering aan eeen reis naar het front - 23 en 24 Oct. 1919  J.C. Koert ( uit:  Les Ruines de / The Ruins of Dixmude (1914-1918) Carters-Vues Detachables (Hans Koert archief)
De reis naar Diksmuide en Nieuwpoort moet veel indruk gemaakt hebben …………anders zouden die vergeelde aanzichten ter herinnering na 100 jaar al lang weggegooid zijn  ……………
  • Wie nu, anno 2013, de streek rond Ieper bezoekt en de restanten van de loopgraven en versterkingen bezoekt en de gruwelverhalen beleeft in het Ieperse museum In Flanders Fields, raakt nog steeds diep onder de indruk ...... 

Een klein jaar later, september 1920,  trouwt J.C. met mijn latere oma en da's maar goed ook want naar wie zou ik anders genoemd moeten worden? 

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl


Slik op de Weg is de 1200ste blog al lang gepasseerd ...... Dagelijks, als je Keep (it) Swinging ook op Facebook volgt, een opvallende Zeeuwse kijk op de Schelderegio en haar bewoners - verhalen die alle kanten op kunnen gaan, relativeren, beschouwen, je bezig houden, zoals Slik op de Weg je in Zeeland vaak kan verrassen .....  Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Al bijna 1300 keer de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners - Is er een mooie manier om je dag te beginnen.

1 opmerking:

  1. En nog zijn we niet van oorlogen af... wanneer leert men het in vrede "samen" te leven?

    BeantwoordenVerwijderen