dinsdag 2 juli 2013

Sale

Sale …… Seel  hoor je te zeggen.  Lopend door Middelburg verbaasde het me, dat winkel na winkel zijn spullen in de uitverkoop lijkt te hebben …..  Het lijkt wel of je nergens meer het volle pond mag betalen ..... Het lijkt wel alsof ze met schreeuwende kreten op de etalageruiten elke potentiële klant naar binnen willen trekken ….. Vooral kledingzaken zetten hun rekken vol zomergoed opvallend in de weg .......  Je kunt er voor een appel en een ei terecht – voor wat kraaltjes en schelpjes – zo lijkt het!……….
  • Sale:  Sail Den Helder kopt: Laat de tijdens van de VOC herleven - Dat las ik in een schreeuwende advertentiekop. Moet je dat willen?  Dacht ik toen ik dat las …. 

Sale …..  Je kunt het ook uitspreken met de nadruk op de é': …. Salé  ….. Dan denk ik aan de zeventiende en achttiende eeuw, toen Zeeuwse koopvaarders vol waardeloze kraaltjes, spiegeltjes en schelpjes langs de Afrikaanse kust richting Slavenkust voeren …… ter hoogte van de Marokaanse kust lagen de zgn. Barbarijnse zeerovers op de loer om elk koopvaardijschip dat iets te ver uit koers liep of door averij de rest van de vaak in konvooi varende schepen niet kon volgen, als een groep leeuwen, die een kudde Wildebeesten langs ziet trekken ....., te enteren en de bemanning op te pakken en tot slaaf te maken ……  Hun vrijheid moest teruggekocht worden – tegen losgeld werden ze dan vaak na jaren gevangenschap weer overgedragen aan de onderhandelaren van  bijv. de Middelburgse Commercie compagnie. Wat gij niet wilt ....... Salé was zo'n roversnest in wat nu Marokko heet, weliswaar gericht op de handel in de Middellandse zee, maar toch een naam die me nog steeds schrik aanjaagt. Heb ik wellicht de angst voor die naam in mijn genen geërfd?
Middelburgs kraaltje (foto: Hans Koert)
De handelaren kochten met hun spiegeltjes,  kraaltjes (in Middelburg is zelfs een werkplaats gevonden waar die glaskralen in grote hoeveelheden geproduceerd werden) en kaurischelpjes, keutjes, door lokale krijgsheren aangeboden tot slaaf gemaakte bewoners, uit het donkere achterland.
Keutje - een op het strand bij Zoutelande gevonden kaurischelp, aangespoeld slavengeld na een schipbreuk. (foto: Hans Koert)

Van de op de snikhete stinkende tussendekken als lading gestouwde slaven overleefde een deel de reis niet – Ondernemersrisico heet dat tegenwoordig. Na een kort all-inclusive verblijf op Curacao werden de tot slaaf gemaakte Afrikanen aan de meest biedende te gelde gemaakt ………… en de opbrengst werd weer omgezet in duurzame luxegoederen ….. koffie, suiker en katoenGeld moet immers rollen!
Als de schepen na een lange reis eindelijk weer de contouren van de Sardijntoren of de uitkijktoren van 't Arsenaal aan de kim zagen verschijnen en de windmolens boven 't Sloegebied hun rondjes draaiden als ze Fort Rammekens rondden, dan was de van stinkende mensen bezwangerde lucht op de tussendekken al door de geschutsgaten verwaaid en vervangen door de geur van jute zakken vol katoen, koffie en suiker ….
De dekken waren geschuurd en eenmaal weer langs de Loskaai werden in de kroegen de kelen gesmeerd en de verhalen breed uitgemeten - de daden  aangezet  – verhalen over successen en triomfen … en natuurlijk werd er gezwegen over de rouwrandjes rond de tocht - over de slaag die ze hadden moeten geven, over de vernedering en de ellende op het tussendek ….
  • Op de kansel van de Nieuwe Kerk werd opzij gekeken als de reders vooraan met uitgestreken profane gezichten met hun vinger op de juiste bladzij van hun psalmenbundel ….. een nieuw lied inzetten … en hun dikke beurs te voorschijn trokken, terwijl de zwarte fluwelen offerzak hun richting werd doorgegeven.
De gewone man op straat, de sjouwers, de kuipers en de weesjongens van het Molenwater, die hoopten op een stage plek als assistent derde scheepsjongen voor de mast, hadden waarschijnlijk weinig idee wat hem op zo’n reis te wachten stonden ….. Avontuur werd er beloofd en wie wil dan niet als opgroeiende puber die saaie provinciehoofdstad verlaten ..... Wie eens weggeweest was lalde in een dronken bui nog, weinig overtuigend, dat hij nooit meer het zeegat zou kiezen, maar zette wel  in benevelde toestand een kruisje op de aangewezen plek, die hem onvoorwaardelijk het recht gaf op een *-sterren Cruise all-inclusive richting de Caraïben ……  zodat hij de volgende dag met een kop van beton wakker werd op een licht deinend zeilschip op de Rede van Rammekens …….  Dan was je pas echt in De Aap gelogeerd ….. dan was je echt op weg naar de Barbiesjes. 
  • Op het rek in de Lange Delft hangen T-shirts die me met vrolijke prints  verleidelijk toelachen - SEAPORT 56N3E of NORTH DISCOVERY & EXPLORE  WILD GETAWAY Ecological Reserve WILD CAT MOUNTAIN ... en  voor een prijs waar je zulke teksten zelf niet voor kunt verzinnen, wat zeg ik, voor kunt maken …… drie voor een tientje …..  Dat ze daar nog iets aan kunnen verdienen?  Zal ik ze kopen?  Tot wel 70% korting schreeuwt het rek. Dat scheelt dus mer dan de helft met de gewone prijs
..... dan kan ik van het geld dat ik bespaar misschien wel een mooie ketting met kraaltjes kopen voor mijn nichtje bij die man met die bontmuts in het stalletje op de hoek van de Middelburgse Markt ……. 
 
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl


Slik op de Weg, de Zeeuwse blog voor de Scheldregio en haar bewoners relativeert dagelijks het leven in de mooiste regio van onze aardglobe - met recht de navel van de wereld!- elke blog is een ontspannen begin van de dag, soms belerend, soms relativerend, maar altijd verrassend, zoals ook "slik op de weg", een typisch Zeeuws fenomeen, je in het najaar altijd weer onaangenaam kan verrassen ..... Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Stuur de link (http://slikopdeweg.blogspot.nl )  door aan een ieder die de stikken op de juiste plek heeft zitten ...... Is er een mooie manier om je dag te beginnen.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen