dinsdag 13 augustus 2013

Soepketel

De soep wordt zelden zo heet gegeten, als hij wordt opgediend …… Vraag er de Lilloërs maar eens naar!
Trouwens, als iemand je vraagt, of je van Lillo komt, ga er dan niet al te serieus op in ….. Waarschijnlijk heb je net iets doms gezegd, of althans iets doms in de oren van de ander … want, ik heb het nog eens opgezocht in het Zeeuwse Woordenboek en het staat er echt in …. Je kiekt of-á jae  van Lillo komt wordt omschreven als Je kijkt of dat je geen tien kunt tellen en de zegswijze Ie is nie van Lillo, is zeker niet complimenteus gebruikt voor de Lilloënaren …. Of Lilloërs  - de bewoners van fort Lillo.
Inderdaad – Fort Lilo heet het helemaal door de Antwerpse havens opgeslokte gehucht, want het dorp Lillo is meer dan vijftig jaar geleden, net als nu het dorp Doel, dat schuin tegenover Lillo lag, doelloos, volledig door Goliath Antwerpen opgeslokt ….. 
Wat een geluk dat het Fort een historisch monument is – een door wallen omgeven versterking, die al in 1579 door Willem van Oranje als schans werd aangelegd, recht tegenover het fort Liefkenshoek,  genoemd naar de tunnel die daar onder water verdwijnt. ….. Het doel was om Antwerpen tegen Spaanse aanvallen te beschermen.   
Zeeland koestert in het Zeeuws Museum een serie wandtapijten, waarvan er één de Slag bij Lillo genoemd wordt. Het tapijt refereert aan de blokkade die de schepen van de Prins hadden opgeworpen in de Schelde, waardoor Antwerpse kooplieden niet uit konden varen omdat de schepen van de watergeuzen o.l.v. Ewout Worst in de buurt van Den Doel (nu Doel) Spaanse schepen tegen hielden. De Spaanse commandant, Sancho d’ Avila wilde namelijk dolgraag voedsel en munitie gaan brengen naar de stad Middelburg, die door de prinsgezinden was afgesloten van de  buitenwereld. 
De toestand in Middelburg werd nijpend en dus moest er zo snel mogelijk voedsel gebracht worden.  In Antwerpen werden meer dan 100 schepen klaar gemaakt om Middelburg te gaan ontzetten en bevoorraden, maar steeds stuitten ze op de Zeeuwse vloot bij Den Doel of werden “verraden” door de getijden, die zomaar ineens schijnbaar bevaarbaar water tot ondiepten en zandbanken liet verworden.
 Eb en vloed noemen de Zeeuwen dat, maar leg dat maar eens een Spanjaard uit de hoogvlakte van Castilië uit. Zeeuwse schepen wisten zelfs in een donkere januarinacht van 1573 tot in de stad te komen en gijzelaars mee te nemen ….. en werden Spaanse schepen belet Bergen op Zoom te gaan helpen tegen de aanvallen van de prins. In februari van dat jaar wisten de Zeeuwen een serie schepen af te zinken, zodat de toegang tot Antwerpen ter hoogte van Lillo bijna helemaal afgesloten werd. Zeeuwse schepen voeren ’s nachts tot voor Antwerpen, maar richtten daar weinig schade aan.
Toch vertrok een paar dagen later een Armade van 50 schepen (waarvan 30 met geschut) vanuit de haven van Antwerpen in de hoop Middelburg te kunnen bereiken.  De Zeeuwen wachtten hen bij de blokkade bij Lillo op, maar toch lukte het eind februari om met een groot aantal Spaanse schepen door het gat in de blokkade te varen, maar moesten ze zich verstoppen voor de rede van Saeftinghe waar ze beschermd werden door geschut vanaf het Fort van Saeftinghe. Als ze zich buiten de bescherming van het fort zouden begeven, dan konden de Zeeuwen toeslaan en dat gebeurde ook, op het moment dat niet langer gewacht kon worden. Veel schepen werden op 7 maart 1573 doerboort en gescoten ….
Het kostte honderden Spaanse soldaten het leven....... . Dit drama werd vastgelegd op één van de tapijten in de Tapijtenzaal van het Zeeuws Museum.
Antwerpen werd een paar jaar afgesloten en gaf zich in 1585 over aan de Prinsgezinden …..
Onlangs vierden de bewoners van Fort Lillo feest – 150 jaar geleden namelijk, op 1863, werd tussen Holland en het nieuwe koninkrijk België afgesproken dat de Zeeuwen niet langer tol zouden heffen .. De tol werd afgekocht ….. Zeeland verloor toen de zeggenschap over de Schelde ...... waardoor de Schelde als het ware vrijelijk door schepen die van en naar Antwerpen voeren, gebruikt kon worden. 
De voor de Zeeuwen zo succesvol gewonnen slag om Antwerpen, bekend als De slag bij Lillo werd niet herdacht, al is 440 jaar natuurlijk ook best een mooi rond getal, … nee – wel werd de korte Keteloorlog herdacht en nagespeeld, een historisch gebeuren in 1784, waarbij de Zeeuwse schoener, Den Dolphyn met een gericht schot een gat in de soepketel ( je leest het goed - ik schrijf het nog een keer op - soepketel) van een oorlogsschip schoot, gestuurd door de Duitse keizer Joseph II,  dat luisterde naar de naam  Le Louis.  De soep verspreidde zich over het dek en maakte dat spiegelglad, zodat effectief terugslaan onmogelijk werd, maar het kan natuurlijk ook zijn dat de manschappen zo baalden van de gemorste soepmaaltijd die hen door de neus geschoten werd, dat ze massaal gingen muiten ........ Dit incident, in Vlaanderen gekend als De Keteloorlog, duurde dus nog korter dan de Tiendaagse Veldtocht, een paar jaar eerder uitgevochten tussen Nederland en België. De soepketel besliste deze korte en totaal vergeten oorlog … Bij de Vrede van Munster in 1648, het eind van de Tachtigjarige Oorlog werd de Schelde afgesloten voor de scheepvaart vanuit Antwerpen en dat wilde Jozef II met zijn actie doorbreken – tevergeefs dus .. 

Met de slierten vermicelli nog in zijn haar moest hij zijn verlies nemen ….. en hiermee was het incident afgerond. De soep wordt immers zelden zo heet gegeten als hij wordt opgediend. Het is me niet duidelijk waarom deze Zeeuwse heldendaad bij geen enkele Zeeuw bekend is ….. 
Nergens in Zeeland een standbeeld of plaquette, die herinnert aan dit glorieus schot vanaf De Dolfyn ..... Deze heldendaad met de soepketel zou toch in de Zeeuwse Canon thuis horen of, al was het een replica, met gat,  tentoongesteld in het Zeeuws Museum ... inclusief aangekoekte soepresten en beschimmelde ballen. En anders op zijn minst, in het stripverhaal van Danker Jan Oreel …. Zeeland: 2000 jaar geschiedenis in Strip – van Nehalennia tot Westerscheldetunnel.

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl


Slik op de Weg, de Zeeuwse blog voor de Scheldregio en haar bewoners relativeert dagelijks het leven in de mooiste regio van onze aardglobe - met recht de navel van de wereld!- elke blog is een ontspannen begin van de dag, soms belerend, soms relativerend, maar altijd verrassend, zoals ook "slik op de weg", een typisch Zeeuws fenomeen, je in het najaar altijd weer onaangenaam kan verrassen ..... Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Stuur de link (http://slikopdeweg.blogspot.nl )  door aan een ieder die de stikken op de juiste plek heeft zitten ...... Is er een mooie manier om je dag te beginnen.

1 opmerking:

  1. Hier hebben wij toch weinig of niets over geleerd... jammer, maar daar help jij ons weer mee... BEDANKT

    BeantwoordenVerwijderen