vrijdag 22 november 2013

Een verdronken dorp herrijst

Als kind heb ik heel wat uren doorgebracht bij’t Hoge Licht …. Speurend over de Boeierd en het land van mijn opa ….. Daar moest het liggen - elke oneffenheid in het land, elke rimpeling in het water van een dulve zou een muurrestant verraden .... Later zat ik gebogen over oude landkaarten en over luchtfoto’s, toen nog in zwart-wit, in de hoop een lichte verkleuring in het landschap te vinden, een cirkel of misschien wel de kenmerkende contouren van een kerk of een kasteel ….. Niks nog geen Google Earth, maar oude luchtfoto's ... grijs en somber. 
Bekijk maar eens minutieus bovenstaande foto en beleef diezelfde sensatie door plotseling de contouren van een kasteel te herkennen ..... De funderingen van kasteel Hellenburg bij Baarland als een ultiem bewijsstuk voor buitenaardse wezens dat er op de aarde leven geweest moet zijn ...... Op zo'n "teken" hoopte ik als ik over luchtfoto's van de Biezelingse Ham gebogen zat .... 

In het gebied tussen het Hoge Licht, een iets groter uitgevallen kustlicht dan het Kleine Licht, waardoor de naam verklaarbaar is, net ten zuiden van de Biezelingse Ham, moest het dorp Oostende gelegen hebben, een dorp dat, gelet op oude geschriften een kerk of kapel en een kasteel gehad moet hebben waar Willem de Vrieze van Oostende de scepter zwaaide. Deze Willem, begraven  in 1462 in de kerk van Hoedekenskerke, fascineerde me al als kind – met dat harnas, die helm, die handschoenen, dat zwaard en, aan zijn voeten, zijn hond …………..
Ik had al ontdekt, dat ik, in feite, geboren was in het dorp Vininghe,  en dus eigenlijk niet in Hoedekenskerke, toen eind vorige eeuw het kerkhof van Vininghe en haar fundamenten gevonden werden, toen er bij Hoekman een nieuwe schuur gebouwd werd. Maar het dorp Oostende – met het kasteel … dat was nog zoek …. En bleef zoek ….

Nu zit ik wel eens aan de andere kant van de dijk, zo ongeveer waar het Hoge Licht was ( schepen varen nu met radar en hoeven geen visueel lichtend herkenningspunt meer ’s nachts) en kijk uit over de Biezelingse Ham …. Zeg maar “de monding” van het voormalige  Zwake, hoewel monding niet het goede woord is omdat er geen sprake is van een rivier, maar van een getijde geul, die eertijds zelfs een waterweg geweest was, belangrijker dan de Honte, de oude naam voor de Westerschelde. Je kijkt dan uit, bij laagwater, over eindeloze slikken. Langs de zeedijk ligt hier en daar puin, wellicht achteloos weggegooid, maar misschien ook bewust ter verdediging van de voet van de dijk, die, vooral in de middeleeuwen, vaak geplaagd werd door dijkvallen en doorbraken, vanwege het feit dat in de “boeierds” erachter darick gedolven werd om zout te winnen en, als het zout er uitgekookt was, tot brandstof verworden was …..  Waren het verweerde kloostermoppen van het kasteel van Oostende of gewoon puin van Gamma steentjes -  over van een verbouwinkje waarmee een klusser in zijn maag zat?
Nu weet ik, anno 2013, dat de oneffenheden en puinsporen op de slikken geen restanten zullen zijn van mijn verdwenen dorp ….. mijn verdronken dorp. In het boek Valkenisse, waarin uitvoerig verslag gedaan wordt van de opgravingen en studie in de archieven  op de buitendijkse slikken bij Waarde, hemelsbreed zo’n vier kilometer oostwaarts, lees ik dat de schurende werking van de eb- en vloedstroom van de Schelde elk spoor van het buitendijkse land, waar Oostende moet gelegen hebben, heeft weggevaagd. 
De archeologen en historici beschrijven in hun studie hoe het dorp Valkenisse er uitgezien moet hebben, met een kerkhof en een kerk, die qua plattegrond een kopie moet zijn geweest van die van ’s Heer Abtskerke, een kasteel, een herberg, hoeven, huisjes, een molen, redouten ( een soort militaire posten)   en een fort ’t Keysershooft, maar dan zitten we al in de 17de eeuw, de tijd van de Tachtigjarige oorlog. Een haast “virtuele” wandeling door het dorp, tijdens zijn laatste dagen eind 17de eeuw, beschreven door Dicky de Koning-Kastelijn, puttend uit oude archief stukken, waarbij je bijna aan tafel kunt aanschuiven … om de dag door te nemen …. vind ik indrukwekkend.

Een Zeeuw dorp vijfhonderd jaar geleden, met gewone mensen, een kroeg waar zo af en toe iemand te veel op had en de  boel op stelten zette; waar fruitbomen stonden, een vaete was, een molen; een pinautomaat; een dorp waar een paar mensen wegtrokken om buiten Zeeland te studeren, maar nog veel meer Arjaen's mie z'n boenker voortgebracht heeft die leefden van wat akkerbouw, visvangst of het terugbrengen van op de schorren weggelopen schapen en waar, zo gaat het verhaal, een mirakel ridder Falco de plek aanwees waar de kerk gebouwd moest worden  Een gewoon Zeeuws dorp dus, net als al die andere dorpjes in de buurt als Biezelinghe, Eversdijck, Vininghe, Odekinskercke en ..... mijn Oestende.  Zo’n minutieuze beschrijving van een Zeeuws dorp doet voor mij het vier kilometer westelijk gelegen Oostende herrijzen uit het slik, herleven in de herinnering ..  waar een kapel, een motte en vast en zeker een herberg en hoeven en huisjes gestaan moeten hebben – houten keten waar de darinckdelvers woonden en hun grote pannen met zout-veen verhitten om het zout er uit te krijgen …… en waar benden, die rondzwierven door de regio en over de Schelde en blijkbaar de politiecontroles bij Rilland "omzeild" hadden, speurend naar elk scheepje als  Somalische piraten avant la lettre, scheepjes, die in het donker een veilige vluchthaven hadden genegeerd.
Zo'n haventje was dat bij Vininghe ....  bij de "monding" van d’Ee, die daar in de Honte kwam, de tegenwoordige Landbouwhaven van Hoedekenskerke. Of het haventje van Bakendrop, verder zuidelijk. 
Dit was een veilige plek om ongezien te blijven voor zeerovers en piraten, die hun slag probeerden te slaan in de randen van de nacht ..... Want wie zich niets aantrok van de waarschuwingen en doorvoer langs de kust kon  wel eens te maken krijgen met onguur volk, dat haar schamele inkomen verdiend uit zout en schaap probeerden aan te vullen met oneerlijke praktijken ...... en ook dat is van alle tijden ...... Dankzij de herrijzenis van het dorp Valkenisse heb ik mijn dorp Oostende gevonden …..  herrezen als een feniks uit de slik .... als een Atlantis opdiept uit de tijd.

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl


Slik op de Weg, de Zeeuwse blog voor de Scheldregio en haar bewoners relativeert dagelijks het leven in de mooiste regio van ons land  - de navel van de wereld! Slik op de Weg droomt graag weg in het verleden en kijkt graag terug op zijn eigen jeugd en belevingswereld ...... ... .  Laat je elke ochtend verrassen door Volg Slik op de Weg op Facebook te vullen en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... 

Stuur de link (http://slikopdeweg.blogspot.nl )  door aan een ieder die de stikken op de juiste plek heeft zitten ...... Is er een mooie manier om je dag te beginnen.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen