zondag 17 november 2013

Piene .......

Heeft u ook vorige week de hele lijst minutieus doorlopen? Met je vinger langs alle namen glijdend? ...... Onderaan beginnend natuurlijk en dan steeds verder omhoog ..... Om eerlijk te zijn ... vroeger begon ik altijd helemaal bovenaan, zoals ik ook eerst mijn nummer met de hoge prijzen van de Staatsloterij vergeleek - nu begin ik bij wijze van spreke bij het .. "eigen geldje": Een soort gepaste bescheidenheid. Nee in de laatste lijst, die onlangs verscheen, toon ik mezelf wat bescheidener door gewoon onderaan bij 500 te beginnen en dan rustig controlerend tot aan, laten we zeggen, de vierhonderd te controleren. Wat daarna komt geloof ik wel - daar vind ik niet wat ik zoek. Maar helaas – de laatste decennia vind ik het niet - glijdt mijn vinger vruchteloos langs de lijst ... ……. Noch m'n eigen naam, noch die van naaste - of verre verwanten vind ik er in terug .. en da's bale dus - dat doet piene in de portemenee ...
(foto: Hans Koert)
Sinds de Quote-500 bende is opgerold durf ik weer vrijuit over dit onderwerp te schrijven. Je weet immers maar nooit wie er meeleest? Toch hoorde ik uit betrouwbare bron dat tijdens de eerder deze week gehouden controle van verdachte voertuigen op de A58 tussen de afslag naar Antwerpen en Rilland, je al uit de rij geplukt werd als je op de achterbank een “opgerolde” Quote had liggen; dat was voor de politie al genoeg hint ..... 't Moe nie hekker worre ...
Gezin van J.A. Koert te Wolphaartsdijk ( ca. 1920) (foto: familiearchief)
Er zullen best mensen zijn die het leuk vinden om in zo’n lijst genoemd te worden - als bevestiging van wat iedereen al lang weet, namelijk dat je bij de rijken der regio hoort - dat je legitiem in een Toyota Land Cruiser 200 mag rijden. Maar ik kan me ook voorstellen dat, als je daar minder van gecharmeerd bent, je hemel en aarde zult bewegen om niet op die lijst genoemd te hoeven worden. Het schijnt dat je dan met zwartgeld in de weer moet om automatisch lager “geranked” te worden, maar dan moet je niet met een zwarte BMW Coupe 600 vol contanten op de A58 er uitgepikt worden .... Dat dat doet piene in de portemenee.  Toch nog maar eens kijken of het zin heeft om het geld dat ik in 1966 met bei:ersplukken verdiende, zal opgeven aan de fiscus .... Dat is er tot nu toe bij ingeschoten. 
Afschrift van het Kohier van den Hoofdelijken Omslag der Gemeente Wolphaartsdijk 1915 ( blz.8) (foto: familiearchief)
Het vaststellen van de gemeentelijke belastingen was eind negentiende eeuw – begin twintigste eeuw ( tussen 1851 en 1922)  geregeld via de zgn. Hoofdelijken Omslag … Hiermee werd de gemeentelijke belasting zo eerlijk mogelijk omgeslagen per hoofd van de bevolking en wel zo, dat de rijken meer betaalden dan de minder rijken. Om het proces zo transparant mogelijk te laten verlopen, werd er elk jaar een Kohier van den Hoofdelijken Omslag gedrukt en verspreid, zodat iedereen kon lezen voor hoeveel zijn buurman werd aangeslagen ….. Hoezo privacy? Niks privacy! 
Hof Weltevreden (Wolphaartsdijk) (foto: familiearchief)
Zo ook in de Gemeente Wolphaartsdijk. In het familiearchief bevinden zich nog een viertal van die “Kohiers” waarvan de oudste dateert uit 1915. Alle huishoudens van de gemeente Wolphaartsdijk worden daar met naam genoemd en ingedeeld in 40 klassen. Wie in klasse 1 genoemd wordt, verdiende ƒ 50 of minder en werd aangeslagen voor ƒ 0,15  - Dat waren nog eens tijden. Wie in klasse 40 zat verdiende tussen de ƒ 4600 en ƒ 4800 ……. Een bruto tweemaal modaal inkomen, als dit elke maand in het loonzakje gezeten zou hebben ...... Helaas, 't Is net zo frustrerend als het bedrag op je jaarlijkse pensioenoverzicht .... Dit is een jaarinkomen .... en schrijven we 1915! 
't "Kapitaal" van Hof Weltevreden (Wolphaartsdijk) (foto: familiearchief)
Ik zie voor me hoe mijn overgrootvader Johannes Anthoni Koert, die een grote boerderij bezat in de Zuidlandpolder onder Wolphaartsdijk met rode konen de lijst doorspitte ….. uiteraard beginnend bij klasse 1 om dan de 8 pagina’s naam voor naam te spellen ( oans kent oans in zo'n kleine gemeenschap)  tot aan de laatste bladzij waar hij in klasse 33 zijn broer Kees tegenkwam en in de 39ste klasse broer Jan. ……
De hoogste klassen: Afschrift van het Kohier van den Hoofdelijken Omslag der Gemeente Wolphaartsdijk 1915 ( blz.8) (foto: familiearchief)
Natuurlijk had J.A., zoals ik hem even zal noemen, al lang achterin gespiekt en zichzelf aangetroffen …… helemaal in zijn eentje .... helemaal alleen op het podium ...... eenzaam alleen in de hoogste klasse … klasse 40, waarin hij hoofdelijk omgeslagen werd voor ƒ 173, 25 en een halve cent …………., maar daar maak je je niet druk over als je helemaal bovenaan staat …. Als je de grootste boer uit Wolphaatsdijk en de rest van je wereld bent?
De "laagste" klasse: Afschrift van het Kohier van den Hoofdelijken Omslag der Gemeente Wolphaartsdijk 1915 ( blz.1) (foto: familiearchief)
Ik zie voor me, hoe hij in 1917 de Wolfersdiekse Kwoot 500 avant la lettre openslaat en ontdekt dat hij en zijn gezinnetje de eerste plaats kwijt zijn, niet tegenstaande het feit dat zijn vermogen flink gegroeid is van ƒ 4800 tot ƒ 14.100 ……Nie hek heboerd noemen ze dat in hier in Zeeland ....  Hij moet Joh. Lindenbergh, de man die later de schoonvader van zijn dochters zou worden ( één van die dochters is mijn oma) vóór laten gaan en ook ene Laurus de Jager ……  Kijk ... en dat doet pijn .... Piene ... piene in de portemenee

't "Werkvolk" van Hof Weltevreden (Wolphaartsdijk) (foto: familiearchief)
Van het jaar daarop, 1918, heb ik ook gegevens - weer moet J.A. genoegen nemen met een derde plaats terwijl zijn vermogen toch weer met zo'n ƒ 2000 per jaar gestegen is. De gegevens kennen we tot 1921, omdat daarna het Kohier landelijk afgeschaft werd ....  Ook al is zijn vermogen weer gestegen tot zo’n ƒ 21.500, toch moet hij een vijftal mensen voor laten gaan, waaronder broer Jan  …. Kijk en dat doet pijn natuurlijk - Piene an je ziele.

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl

Slik op de Weg, de Zeeuwse blog voor de Scheldregio en haar bewoners relativeert dagelijks het leven in de mooiste regio van ons land  - de navel van de wereld! In elke blog wordt geprobeerd de Zeeuwse henen te ontrafelen - de Zeeuwse peeën te ontdoen van loof en slik ..... vandaar ook de titel van de blog: Slik op de Weg! Laat je elke ochtend verrassen door Volg Slik op de Weg op Facebook te vullen en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... 

Stuur de link (http://slikopdeweg.blogspot.nl )  door aan een ieder die de stikken op de juiste plek heeft zitten ...... Is er een Zeeuwsere manier om je dag te beginnen.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen