zondag 8 december 2013

Nie heliek a'k weze mot .. ......


Kiek j’n  bitje uut?  J’ eit zo te pakken …… Honderden keren, wat zeg ik, duizenden keren is me dat als kind nageroepen als ik weer eens,  in een impuls, op mijn sokken, door de achterdeur van’t huis over ’t griendpad naar ’t stoepekot rende, omdat ik een aardappel nodig dacht te hebben bij’t aardappelstempelen  …… Aardappelstempelen, beste 50-minners, is een bezigheid voor kinderen in de jaren vijftig en zestig, waarbij creativiteit en fijne motoriek hand in hand gaan, een soort Nintendo 3DS XL, maar dan anders .... Ie ei’t te pakken lijkt zo op het eerste gehoor een vrij positieve gesteldheid, maar als kind wist je dat het betekende dat je wel eens flink griep zou kunnen krijgen … dat je een koutje zou kunnen pakken - koorts en dat hield weer in een paar dagen onder de wol ( in het gunstigste geval onder een deken op de bank), hoeste ... , spie:e en kwelluk weze dus …….. Je bin dan nie heliek a je weze mot.
Die goedbedoelde raadgevingen die je nageroepen werden, horen thuis in het rijtje … Kiek uut bie’t oversteken -  niet an de hlooiing komme, Hin snoepjes annéme van vreemde vreemden of vreemde bu:ren en pas op, ’t ies is nog niet dikke henoeg.  Het is eerder een ventileren van angsten van de roeper dan dat ze het gedrag van de aangesprokene sturen …. Dat was vroeger zo, dat is nog steeds zo.
Eeuwenlang wist men niet hoe en waarom mensen ziek werden.  In de middeleeuwen waren in Zeeland de onhygiënische toestanden, de open riolen en de slechte drinkwatervoorziening de oorzaak voor het uitbreken van epidemieën. Ook konden zeelieden besmettelijke ziekten overbrengen vanuit andere steden of streken, ondanks de bescherming door poorten, regels ( open vuren branden 's nachts) en andere anti-virusbeschermers.  Zo werden in Arnemuiden, in de 16de eeuw een belangrijke havenplaats,  tijdens een pestepidemie in 1563, schijnbaar besmette lieden, in quarantaine geplaatst.  
Honderd jaar later, zo tussen 1660 en 1670, midden in wat we nu de Gouden Eeuw noemen, overleden duizenden Zeeuwen aan de pest ….. …. In Sluis, zo las ik, raakte de zeis van Vader Tijd één op de tien inwoners. En het pas weer op de zee heroverde eilandje Orisant ( bij Noord Beveland) moest na een paar jaar van ploeteren rond 1600 al weer worden opgegeven, …. niet omdat de dijken verzakten, maar omdat bijna alle  pioniers het “te pakken hadden”  .. geen griepje, maar de pest. 
Quarantaine, afzondering,  was op zich een prima maatregel om besmettelijke ziekten in te dammen, maar de werkelijke oorzaak, de onhygiënische toestanden, vervuild drinkwater en het ongedierte, zoals ratten die in en rond het huis zich ongestoord kon uitbreiden, werden niet aangepakt. 
De angst voor ziekten en de onmacht die het met zich meebracht, zit diep in de Zeeuwse henen ….. Kiek uut - j'eit zo te pakke ... Nadat de pest verdreven leek, kregen we te maken met de Zeeuwse koorts, zeg maar malaria, veroorzaakt door kwade dampen, zo dachten we, maar in werkelijkheid waren het de mohhen uut de Poel die het 'm deden, dat eveneens duizenden het leven kostte ……. (al kregen we er rond 1810 wel een Engelse bezetting mee het land uit) en pokken,  mazelen, kinderverlamming (polio), kanker en Altzheimer voor terug; oude- en nieuwe varianten van "de pest" - al dan niet besmettelijk, maar alle even rigoureus .... Een onschuldig griepje of virusje werd ten allen tijde serieus genomen.
Zelf was ik de afgelopen week ... nie heliek ak weze mot ....  Geveld door, wat in medische termen gewoon een bacteriële ontsteking van de bovenste luchtwegen mag heten, mocht ik afgelopen week weer eens ervaren hoe het voelt, als je lichaam even de regie uit handen neemt en op de rem trapt ……. Je voelt je lamlendig, slap, lusteloos en vooral heel erg zielig ... Nie heliek a je weze mot
De kachel een tandje hoger en overal in bed verfrommelde ingedroogde zakdoeken, die even de aandacht ontsnapt, opdrogen in de stand waarin ze het laatst zijn volgesproeid. En net als bij een serieuze pestepidemie in de 16de eeuw lijken die kwade dampen vanuit een onplezierige kouwe natte ievallige buitenwereld zich te willen nestelen in onze woonstee.  …. De ramen dus goed dicht houden, kouwe tocht vermijdend en diep in de kraag van de jas weggedoken als de minst zieke ( Hoe voel jij je?  Ik vijf …. Ik vier,  Okay, ik snap het al ) de aardappelen uit de schuur halen, zijn maatregelen, die blijkbaar nog steeds latent ons handelen bepalen, diep geëtst in ons collectieve Zeeuwse onbewuste. Doe wat’an … Je eit zo te pakken ….. krijg ik dan ook nog regelmatig naar mijn vijftig jaar oudere hoofd geslingerd – die goedbedoelde raadgevingen hebben blijkbaar nooit vruchtbare grond gevonden. 
In het winternummer van Ziektenkostenverzekering CZ -  CENZ – lees ik over Feiten en Fabels, die er rond de ziekte Griep en Verkoudheid hangen, rond dat gevoel .. Nie helieke j' n eihen te weze.  De R zit weer in de maand … Lekker, weer mossels denk ik dan ….  Dus, ik citeer, lopen we, volgens velen, extra risico om griep te krijgen.  
Normaal verdwijnt zo’n  blad linea recta,  nog in het plastic, naar de oud-papier bak, maar wie zichzelf afgesloten heeft van de buitenwereld, het lichaam in afzondering de kans wil geven zich te herstellen ( zoals een zieke kat zich verstopt achter de petaotebenne in de schuur)  zichzelf in vrijwillige quarantaine heeft gezet, heeft tijd om zich in dat soort artikelen te verdiepen. CZ zocht wat feiten en fabels uit ….. Griep en verkoudheid hebben verschillende veroorzakers en met elke dag drie geperste sinaasappelen houd je de griep niet buiten de deur ……. Gezond eten is belangrijk, maar stress, daar en tegen, tast de weerstand aan …. En maakt je lichaam sneller vatbaar. Hier is op de werkvloer dus nog wel iets te winnen denk ik dan …..  en met natte haartjes naar buiten, ook niet zonder jas of das, vergroot uw kans op griep niet ……(Bingo!)  En hoe worden we dan besmet? Hoe krijgen we 't pakken? Gewoon door ons zelf en door de ander, die hoestend en proestend, als een middeleeuwer, de ziektekiemen overal verspreidt in zijn hermetisch afgesloten huis, katoenen zakdoeken laat slingeren, zijn handen niet wast en overal de virussen en bacteriën rond smeert ......
Soms voelt het alsof we in al die honderden jaren, waarin we ons proberen te handhaven tegen de kwaaie dampen of de vliegende tering, niets geleerd hebben ...... De ramen wagenwijd open, hoesten en proesten in je oksel, prullenbakken voor papieren zakdoekjes, deurkrukken vermijden, net als handenschudden en voor mijn part even niet knuffelen, maar gewoon naar buiten in je t-shirt, de vrieskou in, de traditionele Nieuwsjaarduik een paar weken vervroegen en met natte haartjes tien kilometer fietsen tegen de wind in ...... en een paar weken in quarantaine aan de Portugese Algarve ....  En bij wie mag mijn bed-knuffelrat een paar weken komen logeren? Heel lief en aanhankelijk, zelfs als je zielig "nie helieke je'n eihen bin.  Laat maar even weten .....   Wat kan't jou schelen .... Laat je niet pakken.  


  • Digitale fruitmanden en knuffels via slikopdeweg@live.nl - Alle mails worden gescand met anti-virus software.


Hans Koert
slikopdeweg@live.nl


Slik op de Weg, de Zeeuwse blog voor de Scheldregio en haar bewoners relativeert dagelijks het leven in de mooiste regio van ons land  - de navel van de wereld! In elke blog wordt geprobeerd de Zeeuwse henen te ontrafelen - de Zeeuwse peeën te ontdoen van loof en slik ..... vandaar ook de titel van de blog: Slik op de Weg! Zo blijkt de Zeeuw 't ni-jaer te preveleren boven de zummer ....en pruimen en peren boven kersen en appels en dromen van een "spulletje" in de Zak ..... .  Laat je elke ochtend verrassen door Volg Slik op de Weg op Facebook te vullen en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... 

Stuur de link (http://slikopdeweg.blogspot.nl )  door aan een ieder die de stikken op de juiste plek heeft zitten ...... Is er een mooie manier om je dag te beginnen.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen