donderdag 31 januari 2013

Nameloze verschrikking ...

 Rond deze tijd van het jaar staan de media, met name in Zeeland, vol met verhalen over De RampOmroep Zeeland zendt oude beelden uit – documentaires van ooggetuigen en de PZC kopt op een verder geheel zwarte bladzijde met 9 cm grote letters DE RAMP …..

  • Een verschrikkelijke ramp: in de nacht van 31 januari op 1 februari 1953  gebeurt het meest gevreesde. Dijken breken door en het zeewater stroomt zuidwest-Nederland binnen. Een combinatie van storm en springtij is de motor achter deze gebeurtenissen. Misschien wel eens gedacht, maar nooit zo verwacht. Niet op deze schaal: vat de website http://geschiedeniszeeland.nl die dagen samen ….. ruim 1800 mensen verdrinken -  100.000 mensen dakloos. Verder een grote schade aan veestapel en infrastructuur.

 Op 1 februari 2013, zestig jaar geleden, wordt de ramp opnieuw uitgebreid herdacht …… de bewoners boven de vijfenzestig uit de zwaar getroffen gebieden zullen de gebeurtenis opnieuw beleven, maar hopelijk er over blijven vertellen. 
Krantenkop (2 februari 1953)(krantenbankzeeland.nl)
Maar hoe zit het met de jeugd? De oudere jeugd? Voor hen is het iets ongrijpbaar,  ontastbaar,  verhalen van lang geleden, herleefd in oude zwart-wit films met de ietwat bekakte stem van Philip Bloemendal, iets uit en ver verleden,  net zoiets als de Tweede Wereldoorlog is voor mensen die nog geen zeventig jaar oud zijn ……
 Zelf heb ik de watersnood meegemaakt – het is de enige Ramp (met een hoofdletter) die in mijn leven plaatsvond, behalve dan misschien een paar kleinere rampjes op persoonlijk vlak, maar daar is niemand in geïnteresseerd. Nine-eleven en de Tsunami zijn Rampen, die ook binnen mijn levensspanne plaatsvonden, maar die gebeurden ver weg, in een ander werelddeel, die beleefde met chips op de bank ...... De ontreddering was er niet minder om.
 In 1953 was ik anderhalf jaar oud …. Ik ben op zoek gegaan naar een fotootje uit die tijd … Lekker spelen in de tuin, met mijn moeder op de achtergrond of samen met opoe bij de drinkbak voor het paard. 
In Hoedekenskerke stond geen water, behalve in de drinkbak voor het paard, althans niet in het dorp. Toch las ik in een krantenartikel, die al de volgende dag over een tiental doden sprak (!) en veel vermisten, dat daar ook iemand uit Hoedekenskerke bij was ….  Mijn opoe is op de foto in de rouw, te zien aan haar zwarte beuk. Het zuiden van de Zak van Zuid-Beveland, rond Baarland en Ellewoutsdijk stond onder water …. Het water kwam tot aan de Viesodiek, de Vijfzodendijk ….. een middeleeuwse “slaper” uit de 14de eeuw, aan de bovenkant vijf zoden breed ( 5 x 30 cm) speciaal aangelegd om bij een dijkdoorbraak Hoedekenskerke droog te houden ….. In 1953 werkte het!  Ik zal ongetwijfeld met mijn vader en moeder naar De Val geweest zijn om vanaf de zeedijk het water te bekijken …… Geen kolkende watermassa, heb ik begrepen, eerder een nat, moerassig, drassig geheel - ik heb er geen herinnering aan.
Detail lijst van overledenen ( bron: PZC)
 De jeugd heeft er (ook) geen herinnering aan – de verhalen en sombere zwart-wit foto’s maken waarschijnlijk geen indruk meer - vervelen snel …. ’t Gaat weer leven als je bijvoorbeeld in de bijlage van de PZC de lijst met namen ziet ……. Twee handenvol (verre) familieleden kom ik tegen, uit Goeree Overvlakkee, Nieuwe- en Oude Tonge, plaatsen waar ons geslacht in de 18de eeuw woonde …… Kijk ... en dan krijgt De Ramp ook voor mij een gezicht, al kende ik de mensen niet. Onze directe familie is groot verdriet bespaard. Mijn opa in Wolphaartsdijk, heeft midden in de nacht mijn overgrootouders van't bed gelicht en samen met mijn oma in een bootje richting 's Heer Arendskerke gebracht - veilig naar de boerderij van een oom ..... Geen doden of gewonden - we een actie een grote impact.  Een verhaal dat ik afgelopen weekend voor het eerst hoorde ...... 60 jaar verzwegen ... Zulke traumatische ervaringen deel je niet snel met je kleinkinderen ..... Die bespaar je je nageslacht.
 De boeierd bij Hoedekenskerke, waar het dorp Vinninhe lag 
De Ramp, 60 jaar geleden, is geen uniek natuur verschijnsel geweest – stormvloeden kwamen vroeger in deze streken veel voor, met name in de 10de en 11de eeuw en in de 15de en 16 de eeuw. Waren we in het begin nog niet beschermd tegen extreem hoogwater, de overstromingen in 1421 ( Sint Elizabetsvloed) en de St. Felixvloed ( 1530 en 1532) waren te danken aan menselijke activiteiten, vlak achter de zeeweringen: de moernering en het uitgraven van klei om de dijken te verstevigen. In Hoedekenskerke heten dat soort karrenvelden Boeierds. Deze stormvloeden, de Elizabethsvloed en de St. Felixvloed, horen qua omvang en verwoesting in het rijtje Rampen met een hoofdletter, zoals ook de Februarivloed van 1953.
Fragment van en artikel februari 1953 ( bron: krantenbankzeeland.nl) De bevolking van Hoedekenskerke kwam er in februari 1953 relatief goed vanaf …. De Veerdienst Hoedekenskerke – Terneuzen werd al werd na een paar dagen hervat en kreeg het drukker dan ooit, door het wegvallen van de veerdienst tussen Kruiningen – Perkpolder. Eén van de eerste personen die de ovetocht maakte was Prinses Wilhelmina die vanuit Terneuzen in Hoedekenskerke de overstromingen op Zuid-Beveland en Walcheren kwam bekijken om later dor te reizen naar Noord-Beveland en Schouwen-Duiveland, twee eilanden waar Neptunus genadeloos had toegeslagen ..... een Naamloze verschrikking .... . 
  In de 16de eeuw werd het gebied wel voortdurend bedreigd door het water ….. Het dorp Oostende, dat ter hoogte van de Biezelingseham lag, werd in de winter van 1520-1521 volledig verwoest en verlaten ….. aldair den inlage en de kercke van Oistende alsdoen uytgeslaegen was …. Ook Vinninghe, dat ten noorden van de vroegere Ee lag, ruwweg het gebied ten noorden van de Havenstraat en ten oosten van de Wayweg (Wouwweg), de huidige Boeierds, moest er in de 16de eeuw aan geloven en rond 1600 besloot men om het dorp te verlaten en vertrokken de laatste bewoners naar Hoedekenskerke.  De kerk van Vinninghe was toen al een bouwval ….


 Eén van die mensen, die het dorp moesten verlaten was ene Frans Maurits, getrouwd met Jan Vhuelensdochter …. Hij kon het niet over zijn hart krijgen dat zijn schoonmoeder Janneke meester Gillis van Alphinsdochter, die in 1561 overleden en begraven was in de kerk van Vinninghe, in het water moest achterlaten ….. Het graf werd opgegraven en met steen en al opnieuw bijgezet in de kerk van Hoedekenskerke ….   We weten dit, omdat Frans Maurits deze verplaatsing in de rand van de oorspronkelijke steen heeft bijgeschreven …. De steen is, na de Tweede Wereldoorlog onder de trap in de muur gemetseld  Lang geleden, maar daarom niet minder dramatisch, al kun je stellen dat voor wijlen Janneke meester Gillis van Alphinsdochter de Ramp goed afliep …. En dankzij Frans Maurits niet tot een nameloze verschrikking, een vergeten familiedrama geworden, uitgewist door de tijd ……… 
  
Ao 1608 is dese serck ghaelt ut de kerk van Vininghe by Frans Maurits in huwelck ebbend Jan Vhuelensdochter.  (foto gekanteld)
De Ramp van 1953 ….. voor de generatie die er getuige van geweest is, nog vers in het geheugen – voor de jongere generatie een beangstigend verhaal, naar weggedrongen door het leven van alledag … en dat is maar goed ook ……
Gisteravond gaf de weerman van dienst een stormwaarschuwing uit voor het noorden  van Nederland. Een storm op de Wadden in combinatie met springvloed ....... De vloeddeuren werden gesloten  ...... Hoeveel mensen zullen er angstig naar elkaar en naar de kalender gekeken hebben? We zijn nu beschermd tegen rampen als 1953, wordt ons voorgespiegeld - beschermd tegen een Nameloze verschrikking die slecht éénmaal in de zoveel duizend jaar voorkomt ......  Dat kan vandaag zijn ...... 
Hoeveel jaar zal het nog duren dat de stormramp van 1953 niet langer de februariramp zal heten, maar., gewoon volgens de traditie, de Sint-Ignatiusvloed?   Misschien moet de herinnering daaraan eerst door een nieuwe ramp overschreven worden 

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl


Slik op de Weg is op weg om de 1200 blogs vol te maken ...... 1200 keer een opvallende Zeeuwse kijk op de Schelderegio en haar bewoners - verhalen die alle kanten op kunnen gaan, relativeren, beschouwen, je bezig houden, zoals Slik op de Weg je in Zeeland vaak kan verrassen .....  Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Al 1200 keer de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners - een mooie manier om je dag te beginnen.

maandag 28 januari 2013

Stormy Weather en High Water

 We kunnen vaak weinig begrip opbrengen voor mensen, die op de helling van de Etna wonen – die hebben blijkbaar niet goed nagedacht over de gevaren of ze willen de risico's niet onder ogen zien ….. tja, als die gaat spugen, dan moeten ze niet zeuren als hun have en goed, hun hele hebben en houwen, naar de barrebiesjes gaat ……. 
We kunnen ook weinig begrip opbrengen voor mensen, die in Bangladesh hun hutjes, tegen beter weten in, bouwen midden in de delta van de Ganges en de Brahmaputra, waar elk jaar de overvloedige moessonregens de rivieren doen zwellen en honderden mensen verdrinken .... die hebben blijkbaar niet goed nagedacht over de gevaren of ze willen de risico's niet onder ogen zien ….. tja, je weet dat het waterpeil in de rivier elk jaar het land doet overstromen, dan moeten ze niet zeuren als hun have en goed, hun hele hebben en houwen, naar de barrebiesjes gaat …….
 Westkappelse Zeewering
We zien het als een falen van de overheid  als hulpverleners en gezagsdragers waarschuwen dat ze de veiligheid van alle bewoners in de Scheldedelta niet voor de volle 100% kunnen garanderen, als een combinatie van veel wind en springvloed ons have en goed bedreigen …...... Hebben die mopperaars blijkbaar niet goed nagedacht of willen ze de gevaren niet onder ogen zien ….. tja, iedereen weet dat een te hoog waterpeil in de Delta, polders doet overstromen, daar kan geen overheid noch verzekering je voor de volle honderd procent tegen beschermen. ... Trouwens, zo'n vaart zal't niet lopen - leun maar lekker achterover met een bak chips voor de TV - de eerstvolgende tienduizend jaar zitten we goed heb ik gelezen, want pas dan  ……. gaan we met ons hele hebben en houwen naar de barrebiesjes …….
 Fort Maurits
Wie vroeger naar de Barrebiesjes ging, scheepte zich in Vlissingen in voor een ongewis avontuur in Zuid Amerika, naar een gebied rond de Berbicerivier (nu ten zuiden van Georgetown) in het oosten van Guyana. De Vlissingse koopman Abraham van Pere had hier rond 1627 een handelsnederzetting gesticht in de verwachting hier rijk te kunnen worden aan de handel in koffie, cacao, suiker, tabak, katoen en indigo
Wie weet deze palmbomen in Zeeland te staan?
In het plaatsje Waroni werd een fort gebouwd met de naam Nassau, later Nieuw Retranchement ( dat verzin je toch niet zomaar) of Nieuw Amsterdam. De familie Van Pere handelde hier tot rond het jaar 1720, toen ze hun nederzetting moesten verkopen aan Amsterdamse kooplieden. Het lijkt een heerlijke plek om oud te worden; zowat op de evenaar, in een ligstoel in de tropen, een zwoel windje vanuit zee, palmboompje, kokosnootje, maagdelijk wit zandstrand en een koele cocktail onder handbereik - het Zwitserleven Gevoel dus ..... , maar niets is minder waar. De kust was moerassig en het stikte er van de mohhen en de sterfte onder de Zeeuwen, die toch wel iets gewend zouden moeten zijn dankzij de Zeeuwse koorts, was hoog …. Wie naar Berbice ging, maakte grote kans naar de verdoemenis te gaan, naar de barrebiesjes.
Zandzakken (Dordrecht)
Minister Schultz van Haegen, met in haar kielzog magistraten als Karla Peys ( ze mag nog één keer wat zeggen) en onze eigen  "Andries Vierlingh" Poppelaars, haastten de Zeeuwen te waarschuwen voor De Ramp, de volgende ramp ………  die statistisch binnen 100.000 jaar zal plaatsvinden. Zeeland  niet klaar voor ramp, kopt de PZC.
Kop PZC ( 28 januari 2013)
Met beweegbare vangrails in de middenbermen, conferenties over't Vergroten van overstromingsbewustzijn, zandzakken, vloedplanken, een dweil, een emmer en noodpakketten kom je er niet ….. Een ontruimingsplan, zoals alle publieke ruimten moeten hebben ( en moeten oefenen) kent Zeeland niet ….. Allemaal in de auto richting Vlaketunnel …… zie je’t voor je? De A58 staat blank …. 
 
 Vloedplanken (Zierikzee)
Dan maar door de Westerscheldetunnel ……? Die ligt al sinds haar opening onder water ….. zou je dan ook door de oostbuis richting Zeeuws-Vlaanderen mogen? … of sluiten ze de opening met vloedplanken af? .... en wat als je geen kleingeld op zak hebt op het tolplein? Wat als de brug bij Sluiskil constant open staat omdat door het hoge water anders geen enkele roeiboot meer kan passeren?  Allemaal vragen, waarop ik geen antwoord weet. ……. 
Coupure (Lillo)
Zonder gekheid …. Je hoeft weinig fantasie te hebben, te bedenken, hoe 300.000 mensen in blinde paniek zullen reageren … dat gaat onherroepelijk fout, ook al staan Karla, Melanie en Toine in een oranje hesje persoonlijk als verkeersregelaar het verkeer te regelen.
Mijn noodpakket ligt klaar ….. nog wel niet in een waterdicht ton, maar wel in een kartonnen doos van de EmTé - boordevol levensmiddelen, die we goed kunnen gebruiken ( Gratis bij de zegeltjes gespaard - waarde € 50). Wel ervoor zorgen dat de doos droog blijft ..... Ik zorg ook, dat ik de aanbevelingen, die ons voorgespiegeld worden door de rampenbestrijders ken: handgel, een elfdelig (!) zakmes ( ik krijg de kurkentrekker er niet meer uit – zou dat geven?), waxinelichtjes ( we hebben er nog op batterijen van de kerst, dus die gebruiken we eerst op), een kam met spiegeltje ( als het zo waait, kom ik toch graag goed voor de dag); een dekbed, pleisters ( meer zit er niet in onze EHBO-doos) en een opwindbaar (?) zaklicht …. (Wat moet ik me hier in vredesnaam bij voorstellen? Ik word nu al opgewonden!)
We hebben de zolder al wat gezellig ingericht …: Twee luie stoelen, een bijzettafeltje, kaarsen, een tv-tje, een oude pc, een magnetron, een paar pakken Bastogne koeken voor de eerste- en een stuk leverworst voor de lekkere trek, een schoon set ondergoed ( je weet maar nooit), mijn pasje van de zorgverzekering, visnetten ( voor de gezeligheid, en wellicht ook practisch inzetbaar), nog een (gratis) boodschappendoos van de EmTé (morgen even halen - ik heb wer een kaart vol) en mijn OV-kaart. De strijkplank hebben we op de pak gezet ( kan eventueel als surfplank ingezet worden) en een paar zandzakken liggen klaar. 
En uiteraard een scheuteldoek tegen 't doorlekken ..... en een petroleumstelletje voor 't suddervlees.  
Onder het schuine dak liggen dozen vol boeken, dus hoeven we ons niet te vervelen – een kaartspel met zijn tweeën wordt niks, dus sjouwen we de sjoelbak naar boven ….. en oh ja, ik heb ook mijn oude koffergrammofoon naar boven gesleept – krijg ik eindelijk tijd om mijn oude 78-toerenplatenverzameling weer eens te draaien: High Water  of Stormy Weather met Connee Boswell - je hoort de huilende wind zo mooi als ze zingt ........

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl

Slik op de Weg is op weg om de 1200 blogs vol te maken ...... 1200 keer een opvallende Zeeuwse kijk op de Schelderegio en haar bewoners - verhalen die alle kanten op kunnen gaan, relativeren, beschouwen, je bezig houden, zoals Slik op de Weg je in Zeeland vaak kan verrassen .....  Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Al 1200 keer de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners - een mooie manier om je dag te beginnen.

zondag 27 januari 2013

Bonnetjes

A je d’r nie mo wese … dan kom je d’r nie …… is zo’n veelgehoorde dooddoener als je mensen verteld dat je, bijvoorbeeld, op Open Monumentendag een kerk in een naburig dorp bezocht hebt.  Tijdens het laatste Open Monumentenweekend ( een weekend dat in Zeeland op veel plaatsen maar één dag duurt)  bezochten we de kerk op het dorp ’s Heer Arendskerke, dat zich binnen de fraaie dorpsring bevindt. Deze kerk werd, net als tientallen andere Zeeuwse dorpskerken, gebouwd in de 14de eeuw, vaak door de plaatselijke ambachtsheer. Al in de 12de eeuw moet hier een parochie geweest zijn, gesticht door ene Arend van Schenge die het dorp zijn naam gegeven heeft.
Fraai versierde herenbanken anno 1525
 Elke dorpskerk in Zeeland heeft wel iets bijzonders, waardoor het zich onderscheidt van andere kerken. In ’s Heer Arendskerke, in de Petruskerk ( ineens mogen alle Hervormde kerken weer hun oude Katholieke doopnaam dragen) imponeren de fraaie met houtsnijwerk versierde banken uit 1525 en de overkapte banken van honderd jaar later ..... voor de ambachtsheer en de notabelen; restanten, waardevolle relieken haast, die overgebleven zijn uit een ver verleden.
Hier leg het begrave Heer Willem Wysse pastoor deser kerken was sterf a.o. XVc ende XXI den XXIIIt dach in october. Godt heb de ziele 
Het meest bijzondere zijn twee gigantische grafstenen, die zo’n 100 jaar geleden, bij een restauratie, uit de kerkvloer gehaald zijn en nu rechtop “onder de toren” staan. 
 Eerlijk gezegd, een beetje vreemde plek ….. een wat rommelige plek ook ….. omdat kerkingangen tegenwoordig schijnbaar plekken moeten zijn waar mensen zich door folders moeten informeren, waar boeken  verkocht worden ten behoeve van de kerk, informatiepanelen over een project in hongerig Afrika staan. Afrika was in de 16de eeuw ver weg en hongersnood was op Zuid Beveland door mislukte oogsten of verdronken polders, eerder regel dan uitzondering ..... Tegenwoordig moet men er ook nog zijn jas kunnen opgehangen …. Iets wat vroeger ook gewoon niet nodig was omdat kerken vaak in de winter niet verwarmd waren ….  Wie Gods woord wilde horen moest bij tijd en wijle kou lijden en dan hield je je wambuis gewoon aan.
 Willem met de wijnbeker en de hostie.
Van de drie grafstenen in de hal van de Petruskerk, zijn er twee bijna identiek,  meer dan manshoog en schijnbaar loeizwaar; ze intrigeerden me. De ene is van een pastoor genaamd Willem Wisse en de andere van zijn neef kapelaan Laureys Govaertz. Wat opvalt aan beide stenen is, dat ze blijkbaar beide bij dezelfde winkel besteld zijn ….. De gestileerde priesterafbeelding komt uit de zelfde artistieke koker ….
Heer Willem Wisse, geschreven als Wysse op de steen, wellicht mondeling gecommuniceerd met de ietwat dyslectische steenhouwer, overleed op 21 oktober 1521, vertelt de steen en daar zou het bij gebleven zijn als J. van der Maale in Sraskerkse Proat (2012) geen boekje open gedaan had over deze priester. Gekozen voor het priesterleven, waarbij toewijding aan God, het celibaat en de gelofte van armoe als vaste pijlers overeind zouden moeten staan, blijkt deze heer Wisse een vermogend man te zijn geweest - ten minste dat maak ik op uit het feit dat hij nogal wat te verdelen heeft. 
 Hij maakte een testament ..... overdenkende de broose gesteltenisse der menschelijke nature, den swakken en kranken staat desselfs ….  van 20 velletjes, waarin hij zijn aardse bezittingen opsomt en verdeeld onder zijn 70 (!) familieleden: huizen, stukken land, boeken ( die vastgelegd moesten worden  met ijzeren ketenen ten behoeve van hen die studeeren willen), pachtopbrengsten, tienden, zilveren lepels en dito kruisen en wellicht ook op Zwitserse banken geparkeerde bonussen en strijkstokken  ... wie weet. 

Een welgesteld man dus, die tot op zijn laatste dag van zijn stoffelijk bestaan, zijn aardse leven probeert te regelen – te beïnvloeden, want de dag voordat hij de grote reis aanvaardt, hopelijk met een paar stevige koffers vol aflaten en loze beloften, zet hij de laatste puntjes op de i en laat nog zaken in zijn laatste wil veranderen - Wat was dit voor man? 
Er komt een beeld naar voren van een man, rijdend in een dikke Mercedes, eerder manager dan priester, eerder dollartekens dan een kruis in de ogen, die meer aan zijn eigen zelfverrijking deed dan aan de (geestelijke -) van zijn kudde – zoveel rijkdom spaar je immers niet bij elkaar met Douwe Egbertspunten, zelfs niet in een volle kerk gespaard van de koffie na afloop van de dienst? Een beeld van iemand die het met zichzelf getroffen had, die zichzelf vooral ontzettend belangrijk vond – Iemand die peist dat den evenoar deur zinnen gat lopt….. zeggen ze in Brugge …. Iemand die herinnert wil blijven worden. Iemand die de wereld tot op de laatste dag wil besturen op zijn manier …. Een jaar eerder spijkerde (zonde van zo’n mooie kerkdeur) Luther zijn 95 stellingen op de kerkdeur van Wittenberg .. Zou hij misschien deze Willem Wisse gekend hebben, of althans dit soort priesters als voorbeeld genomen hebben? Mannen met aanzien – mannen van het grote geld?
Hier leit begraven Heer Laureys Govaertz van Duvenee capellaen van deser kerken en sterf a.o. XVc, XXI, XXII october. Godt heb de ziele
Het kan geen toeval zijn dat zijn neef, die ook priester was, kapelaan, één van de dienaars, die tot taak had voor de overleden in de kerk voorbeden te  houden op de verschillende altaren, capellerieën, in de kerk, een dag eerder overleed ….. was er sprake van een epidemie, de pest of de pokken? De Zeeuwse Koorts of had 'tie de klere (= cholera) gekregen ..... Feit is, dat áls oom Willem hem in zijn testament genoemd had, hij niet van de hem beloofde, op punten bijeengespaarde DE Cappuchinomokken, heeft kunnen genieten ..... en da's dan ronduit balen natuurlijk.  We zullen ’t nooit te weten of Heer Willem Wisse daarom nog snel op die laatste dag die DE-punten aan zijn huishoudster Maayken Jacobs schonk voordat Onze Lieve Heer zelf de lakens uitdeelde en met zijn zeis ook hem aanraakte ......
Dat heb je met mensen, die menen dat de evenaar door hun gat loopt .....
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl

Slik op de Weg is op weg om de 1200 blogs vol te maken ...... 1200 keer een opvallende Zeeuwse kijk op de Schelderegio en haar bewoners - verhalen die alle kanten op kunnen gaan, relativeren, beschouwen, je bezig houden, zoals Slik op de Weg je in Zeeland vaak kan verrassen .....  Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Al 1200 keer de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners - een mooie manier om je dag te beginnen.

vrijdag 25 januari 2013

Ban

 Van de week moest ik even hardop lachen toen ik in een krant las dat een rechter ergens in den lande een persoon had veroordeeld tot een jaar onvoorwaardelijke ontzegging van toegang tot de sociale media ( Facebook – Twitter noem maar op) op het internet ………. Een ludieke straf, opgelegd door een ietwat melige rechter na een lange werkdag, vermoedde ik, met gevoel voor humor, één, die in de jaren zestig wellicht al voorzichtig tegen de gangbare mores aanschopte door met baard en lang haar en de Hitweek of Kabouterkrant zijn pa en de buren frustreerde, maar nog steeds met enkele wilde haren op zijn verder kale hoofd, nu een dikke boterham bij elkaar rechtend.
Schandstenen uit Baarland
Maar niets was minder waar – de rechter was bloedserieus en de veroordeelde, die blijkbaar via Facebook of Twitter de fatsoensnormen zwaar had overtreden, werd, letterlijk, voor een jaar de toegang tot deze media ontzegd ….. nu maar hopen dat alles goed doorgesproken is met de verdachte ..... Ik was alleen maar aan het Whatsappen ... magdaokánie?
Straatverboden, het verbod om horecagelegenheden te betreden, het verbod om contact te zoeken met getuigen, de ontzegging van de rijbevoegdheid ….. en nu dit verbod om Sociaal Media te frequenteren …. Het lijken allemaal tekenen des tijds.
 Schandstenen in het Gravensteen in Zierikzee.
Wie in de middeleeuwen de regels der wet niet al te strikt had nageleefd, kon rekenen op forse straffen. Meestal geholpen door wat hulpmiddelen, pijngrensverleggende middelen; een volledige bekentenis was dan tamelijk gemakkelijk verkregen en niemand die zich kopzorgen maakte over het feit of bewijzen wel volgens de regels der wet verkregen waren. Mijnheer de Beul – heeft u de verdachte er op gewezen, toen u de duimschroeven aanlegde, dat hij het recht had om te zwijgen?


De straffen, in de middeleeuwen waren niet mals en zeker de mens, die het flink verbruid had, wachtte soms de hoogst denkbare straf, de doodstraf ……  De galg, de beul met de bijl of de brandstapel waren mogelijkheden waaruit een rechter kon kiezen ….. Troost je – het was niet zo, zoals in Varanasi, het vroegere Benares aan de Ganges, dat de brandstapels zowat constant brandden – nee het bleef een bijzonderheid, een diepte- zo je wilt hoogtepunt in het vaak saaie leven in een stad. Bedenk dat het voor de meesten in zo'n middeleeuwse stad een kwestie van overleven was - schnabbelen als zakkendrager of kuiper voor een bete broods en een kruik lauw bier  ………. Er gebeurde gewoon weinig en als er dan via tweets een executie gemeld werd,  betekende dat vertier in de stad.
Vaak ook bleef het bij een lichamelijke straf – Twee stenen rond je nek als de veroordeelde het niet zo nauw genomen had met de echtelijke trouw; dan wachtte de overspelige een rondgang door de stad, uitgescholden en beschimpt, bespuugd of met rotte tweets bestookt. In Baarland en Veere hangen de schandstenen nog zo voor de pak en ook in het Gravensteen van Zierikzee ligt er nog een setje z.g.a.n. gebruiksklaar …… Over overspeligheid lijkt nu wat genuanceerder gedacht te worden, maar er zijn genoeg manager die zich schuldig hebben gemaakt aan bijv. fraude of zelfverrijking – dus een beetje rechter met fantasie weet daar wel een ludieke straf mee ……….  Tja, ik was blijven zitten met een restschuld, meneer de rechter, mijn vrouw weg. mijn huis en mijn beltegoed op  ...... en dat hing als een molensteen om mijn nek ……

 Leden van de jaarlijkse processie van Kwadendamme spelen het verhaal van Damiaan uit
Gevangenisstraf, vooral een lange, werd alleen toegepast als men met een heerschap geen kant meer op kon – veel liever werden ongewenste sujetten de stad of de regio uitgestuurd; soms om op bedevaart te gaan, zeg maar een soort taakstraf  – een boetedoening, waarbij men de veroordeelde het liefst naar een ver, onbereikbaar en stik gevaarlijk oord stuurde, zodat de kans dat men ooit terug zou keren erg klein was ……. 
Ook werd je soms voor langere tijd de toegang tot een stad of gewest ontzegd – je werd dan in de ban gedaan. Een slimme oplossing, want zo’n misdadiger, in de ban gedaan, kostte het stadsbestuur geen kost en inwoning meer en het probleemgeval werd letterlijk “het bos” ingestuurd, want als banneling, kon je moeilijk in een andere stad aan het bijstandsloket je uitkering gaan halen. 
Misschien kende die rechter anno 2013, gewoon zijn klassieken – stoffige perkamenten boeken, of misschien nog wel Assyrische stenen tabletten, weggestopt in de archiefkelders van de rechtbank, als tablets avant la lettre, nog niet gedigitaliseerd, waarin honderden ludieke straffen vermeld worden, hoewel nog geen boetes of straffen voor handsfreebellen of handel-in-voorkennis, maar wel hoe je je lastposten snel de provincie uit krijgt …….
Processie bij Kwadendamme.
Je kunt uiteraard besluiten om iemand te verbannen – of op bedevaart te sturen, maar met een zak geld en een goedkope charter ben je zo weer terug .... Fysiek verbannen uit de regio lukt dus anno 2013 niet meer, aangezien de NS weer vanaf vandaag tweemaal per uur, volgens de gewone dienstregeling gaat rijden ... kortom service zoals u dat van ons gewend bent ( dat moet nog een jonge naïeve stagaire geweest zijn, die deze dubbelzinnige quote lanceerde) .... en de conducteur, als hij controleert, alleen maar kan zien waar je vandaan komt - niet waar je heen wilt. 

Misschien is het idee om alle gevangen die je kwijt wilt gewoon te verplaatsen naar een ander onderkomen buiten de provincie - kunnen ze van Torentijd studentenkamers maken ..... Maar iemand verbannen van het internet ......  iemand verbieden te Twitteren of te Faceboeken …. Dat moet je alleen in uiterste nood toen. Ik hoop het in ieder geval nooit mee te hoeven maken.  Dat lijkt me het geestelijk einde .... 
Dan nog liever op mijn knieën achterwaarts, zonder handschoenen, bij min 10 graden op bedevaart naar Aardenburg met het fiets-voet-veer om het wonderdoende Mariabeeld te aanschouwen of om bijvoorbeeld in Vrouwenpolder het schilderijtje van de Vrouwe van de Polder te kussen, als ik mijn alles, mijn identiteit, mijn profiel, mijn ík-besta, maar niet hoef af te geven ..... mijn beltegoed en mijn wrijftelefoon.

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl

Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers. .......Nog vijf blogs en dan zitten we aan de 1200 - een fraaie hoeveelheid Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners

maandag 21 januari 2013

Bio-Klompendans

De wereld verandert in rap tempo ............... Zo snel dat we ons voortdurend afvragen of we al die veranderingen wel kunnen ( of willen) bijbenen. De wrijftelefoon, de tom-tom en de ipad - 't lijkt wel of je niet meer mee telt als je die dingen niet in je bezit hebt ........... 
 Gelukkig zijn er ook een heleboel zaken die gewoon blijven - kinderen die plezier hebben in sleetje rijden ( er zal heus wel een wii - applicatie zijn waar je dit vanuit je luie stoel kunt doen - maar echt glijden over de sneeuw achter je vader aan .... ) of rode besjes met een toefje witte sneeuw. 
Ik geniet van de kale takken van een grenslinde tegen de strak blauwe winterlucht of vogels turven in de tuin (en je afvragen waarom anderen wel en jij geen kramsvogels gezien hebt). Ook minder prettige dingen zullen altijd blijven, zoals glibberige stoepen, een schrale oostenwind,
't is ievallig zeggen we dan; autoruiten schoonmaken ( Moest je vanochtend krabben? Is de meest gebruikte openingszin op het werk, alsof je de eerste de beste zwerver bent, die onder 't ongedierte zit), maar ook sneeuwruimen, omdat-dat-nu-eenmaal-moet. We mochten er dit weekend weer aan geloven. Daar sta je dan ... muts op - handschoenen aan - sneeuwschuiver op-de-pak .... Maar hoe kun je sneeuwschuiven zonder natte voeten te krijgen? Inderdaad ....   klompen aan - gewoon ouderwetse klompen - de clogs van de afgelopen eeuwen.
 Zelf heb ik nog steeds een oud paar klompen - nog niet versleten maar wel sleets uiteraard, die, vooral onder barre weersomstandigheden, nog steeds hun diensten bewijzen - ze zijn warm, stevig en laten geen water door. Maar hoe lang nog? De klompenmaker dreigt uit te sterven ....
Het product klomp lijkt dezelfde weg te gaan als de trekschuit, de houten veilingkist, de typemachine, de telefooncel, de platijn, het carbonpapier, de cd, de praatpaal van de ANWB en straks de wegenkaart, de draadjestelefoon en het koffiefilter .... ingehaald door de tijd en langzaam verdwijnend uit beeld en uit de wereld van de mensen ... En niemand die het merkt .... niet belangrijk genoeg om bewaard of beschermd te worden zoals dat wel gebeurt met de zeehond, met sinterklaas of de aohepuut.
De klomp - je zou er een lofdicht over kunnen schrijven - schoeisel voor honderden generaties, vaak eenvoudige mensen, plattelanders, maar ook stedelingen met een volkstuin, die zich met klomp aan, dichterbij de natuur voelen.
Klompenkapper Kramer van Klompenmakerij Traas uit Heinkenszand riep onlangs nog op om de klomp voor de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Unesco aan te melden, de lijst waarop tradities en cultureel erfgoed verzameld wordt dat verloren dreigt te gaan. ..........Nu is het de vraag of de politiek bereid is naar dit soort signalen te luisteren - misschien dat Klompenmakerij Traas wat extra media-aandacht krijgt als ze 150 paar klompen bij de Tweede Kamer droppen - 't Is maar een idee en dan de paren NIET met een draadje aan elkaar verbonden, zodat de journalisten mooie shots van de graaiende volksvertegenwoordigers kunnen maken. Nee beter zou zijn om bijvoorbeeld samen met het Waterschap, de Zeeuwse ROC's, de provincie en Energiemaatschappij Delta een meer gerichte promotie- en sponsoractie rond de klomp op te zetten. ....

  • De klompenmakerij van Traas bevindt zich al meer dan honderd jaar aan de Westdijk bij Heinkenszand. De familie Traas, rond 1900 een geslacht van seizoensarbeiders, maakte in de slappe winterperiode met de hand klompen om toch wat inkomsten te genereren - 's Zomers was er meer werk op het land.  Er moeten in die tijd veel meer van dit soort (parttime) klompenkappers geweest zijn in de Schelderegio en de Zak van Zuid-Beveland. Zo vond je langs de Westdijk alleen al verschillende adressen, waar men klompen maakte. Traas ging een paar jaar later professioneel klompen maken, eerst als klompenkapper, alles met de hand dus, maar na de Tweede Wereldoorlog werd het werk steeds meer gemechaniseerd.(bron: Marathon)

Wat, als Delta nou eens iedere Zeeuw een paar klompen schonk? Een paar voor elke Zeeuw; groot en klein - vanier of butendiekers; van de Kop (van Schouwen) tot de Zak (van Zuid-Beveland) ...... voor mijn part met het logo van Delta  op elke klomp gedrukt; voor wat hoort wat! De basisgrondstof hout hebben we genoeg, gewassen en geoogst in grote aantallen langs de Zuid-Bevelandse bloemdijken, duurzaam door het Waterschap Scheldestromen aangeplant, ecologisch verantwoord gekweekt inlands Europees hout! Geoogst onder toezicht van de Arbeidsinspectie, met de Arbo-richtlijnen bij de hand. Tezelfdertijd zouden er initiatieven ontwikkeld moeten worden om te komen tot een nieuwe middelbare beroepsopleiding Klompenkapper door de gezamenlijke ROC's van Zeeland, een beroepsgroep, waarvoor op termijn ruime werkgelegenheid voorzien wordt en last but not least, zou de provincie en Delta samen de promotiecampagne Zeeland Op De Klomp moeten starten. .... 
Wedden, dat de volksvertegenwoordiging gevoelig is voor de voorgespiegelde vooruitzichten, de opbrengsten? Dat al deze 600.000 uitgezette Zeeuwse klompen, straks allemaal, min of meer afgedragen, 100% milieuvriendelijk, afbreekbaar, de ideale brandstof zouden kunnen zijn voor de nieuw te bouwen Biomassacentrale, die Delta zo graag in Vlissingen-Oost wil verwezenlijken ...... Rutten zou hierdoor in één keer van al zijn zorgen rond de CO²-normen voor 2020 af zijn - Ik hoor hem al lachen ........ Wedden dat dan straks 150 volksvertegenwoordigers, althans zij die een compleet paar klompen gevonden hebben, spontaan een klompendans in de Abdij van Middelburg komen uitvoeren o.l.v. caller Han?  

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl

Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Al 1100 keer (op naar de 1200!) de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners