donderdag 27 juni 2013

Uitgerangeerd

Het zijn  populaire tv-programma’s ….. Je zit voor in de cabine van een voortrazende trein, op de stoel naast de machinist, en je beleeft, vastgelegd op film, de mooiste Europese spoortrajecten “live” vanuit je luie stoel ….  Omroep Zeeland had jaren geleden ook zo’n programma, de bus, en eigenlijk is Zeeland in Vogelvlucht een hier van afgeleid stuk  tijdsopvulling ….. Helaas …..
De trein heeft Omroep Zeeland als onderwerp nog niet ontdekt, want dat zouden ook fraaie opnamen kunnen worden …… de lijn Bergen op Zoom – Vlissingen is al gauw goed voor een uur lang schitterend vergezichten met imposante wolkenluchten en rijen bomen op dieken .... .Ook de lijn Goes – Hoedekenskerke, waar heuse stoomlocomotieven historisch materiaal vol toeristen vervoeren, zorgen voor een ontspannen ritje door het schitterende Zuid-Bevelandse landschap - Zelfs een ritje per miniloc op de Pluimweide in Hoedekenskerke zou uitgebuit kunnen worden. 
Helaas kan een meeliften op het traject over het voormalige Sloelijntje, het bietenlijntje, van Eindewege tot Vlissingen-Oost niet meer – een paar jaar geleden werden de rails en de bielzen weggehaald.  Sinds een maand is het nu een voet - annex fietspad geworden.
Ooit las ik ergens dat een machinist, die regelmatig het Sloelijntje bereed, zich het kleine kerkhofje onder ’s Heerenhoek herinnerde als een ankerpunt ….. Kerkhofje? Vroegen we ons toen af. Kerkhofje bij 's Heerenhoek? Een oude kaart uit 1912 bood opheldering ……………
Iets ten noorden van de het buurtschap Rijkebuurt (zeg nooit Rijkebuurt, want je valt zo door de mand .... Riekebuurte),  aan de andere kant van de “Vierde Dwarsweg” (nu de Heinkenszandse weg) is een klein kerkhof getekend, zo klein, dat het op de kaart niet verder komt dan de vermelding Begraafpl.   Het kerkhofje is gesitueerd aan wat we nu de Molendijk noemen en toen, vermoed ik, de Borsselsche dijk heette …………
Nu het Sloelijntje omgevormd is tot een wandel- annex fietspad stond niets ons meer in de weg om in de railsporen van de machinist op zoek te gaan naar het geheimzinnige hofje ...... Het zgn. Sloepad, dat loopt vanaf Eindewege in de gemeente Goes tot bijna bij de Molendijk ( na de Nassauweg was het geld op en moet je door het gras) is verhard met schelpengrit tot wandelpad. Wandel- en fietspad heet het officieel, maar dat laatste is nog niet echt mogelijk -  wellicht moet de schelpenlaag eerst uitharden. 
Het Sloepad tussen ’t Ouweland richting ’s Heerenhoek is nu vooral nog erg recht en kaal ……………. Kilometers lang rechtdoor en verstand op nul – als een hogesnelheidslijn, die met meer dan 300 km. per uur geen bochten kan verdragen, zo is dit deel van het traject met lineaal getrokken.
Je beleeft het lege polderland intens – de leegte, de stilte, de rechtlijnigheidJe wordt één met je diepste gedachten. Nu maar hopen dat er snel spontaan braamstruiken gaan groeien ……. Of vlier of vuilboom! Een haas heeft het niet gered – hij lijkt één van de laatste slachtoffers van het spoor  - bevangen door de hitte… …  Zijn jas ligt uitgespreid op het gritpad. 
Eenmaal vlakbij het voormalige stationnetje van 's Heerenhoek doemt een door bomen omzoomd stuk land op ter rechterzijde – de voormalige begraafplaats van de Hervormde Gemeente van ’s Heerenhoek.  Een handvol grafstenen en verder leeg – gras – madeliefjes. Een merel kwinkeleert - Een fraaie theeroos in het struweel, als laatste eerbetoon aan de overledenen. De Hervormde gemeente van ’s Heerenhoek is al decennia lang opgeheven – letterlijk .... uitgestorven - haar kerk is afgebroken, maar niet verloren ...... Het gebouwtje werd steen voor steen opnieuw opgebouwd in het Openlucht Museum in Arnhem. 
De begraafplaats was eertijds in het dorp gelegen op het kerkhof bij de kerk, maar door nieuwe regels, die in de Franse Tijd gemaakt werden m.b.t. het begraven van mensen binnen de bebouwde kom, moest uiteindelijk, zij het niet van harte, de begraafplaats naar buiten het dorp verplaatst worden. Dit gebeurde in 1876 ……….. De begraafplaats, nu helemaal vergeten, aan de nu op de N62 doodlopende Molendijk, is in gebruik gebleven tot enkele decennia geleden.  
De jongste steen dateert uit 1969 – de oudste uit ca. 1909.  Deze begraafplaats is nu gesloten – Hier geen gemeente Borsele, die een kaalslag voorbereid om de geschiedenis van een gemeenschap voorgoed te wissen door de grafstenen te slechten waarvoor niet betaald wordt. Dit is nog een plek waar de doden regeren. 
Een vergeten stukje Zuid-Beveland …. waar, als de grasmaaier van de gemeente en de snoeischaren van de werklui, die wellicht eens per jaar hier heen op expeditie gestuurd worden,  de oprit niet meer kunnen vinden, als de natuur langzaam het beheer  in eigen hand neemt, dan is de plek wellicht gered. De natuur als beheerder en zo hoort het ook op een begraafplaats – een vergeten plek langs het spoor waar de doden uitgerangeerd zijn –  een eindstation.

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl


Slik op de Weg, de Zeeuwse blog voor de Scheldregio en haar bewoners relativeert dagelijks het leven in de mooiste regio van onze aardglobe - met recht de navel van de wereld!- elke blog is een ontspannen begin van de dag, soms belerend, soms relativerend, maar altijd verrassend, zoals ook "slik op de weg", een typisch Zeeuws fenomeen, je in het najaar altijd weer onaangenaam kan verrassen ..... Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Stuur de link (http://slikopdeweg.blogspot.nl )  door aan een ieder die de stikken op de juiste plek heeft zitten ...... Is er een mooie manier om je dag te beginnen.

zondag 23 juni 2013

Appelmoes

We onthouden vaak flarden van teksten ……. Kijk maar eens naar TV kwissen, waarbij iemand gevraagd wordt, om bij een bekende melodie, de woorden te zingen …. Dat wordt al gauw ….. la la la la la la ……het fuc fuc fuc-si-a …. principe, zak'k maar zeggen. Een regel, een paar woorden, een klank, hebben we onthouden, de rest lijkt verstopt in een laatje ergens diep in ons geheugen, dat we naar niet open krijgen, inderdaad een la la la laatje.
Stadhuis Goes (foto: Hans Koert)
Zo kent iedereen wel het zinnetje ….. .. want de Heren van Ter Goes, zijn zo zacht als appelmoes? Maar wie kent de oorsprong? Wie kent het verhaal er achter?
Beurzensnijder
Tijdens het Pinkpop 2013 werden, zo las ik in de PZC, een paar honderd mobiele telefoons gestolen – of beter gezegd, gerold, gezakkenrold …… Een bende had zich, te midden van de hossende en dansende menigte, overgegeven aan wat ze in de middeleeuwen het beurzensnijden genoemd zouden hebben ……  het zich ordinair spullen toe-eigenen uit iemands broekzakken of tassen.
Skyline Goes (foto: Hans Koert)
Om slachtoffer te worden van zakkenrollerij behoef je niet specifiek naïef te zijn of grote publiektrekkers op te zoeken – een middagje winkelen in bijvoorbeeld Goes kan je eveneens je portemonee of telefoon kosten.  Goes heeft er relatief veel last van. In 2012 werd bijna 100 keer aangifte gedaan, terwijl het jaar daarvoor de teller bij “slechts” 80 "rollen" bleef steken. …… Een Goes’ probleem, blijkbaar, terwijl de bevolking van die stad toch niet explicitet bekend staat als een Volk van Zakkenvullers. Reden om de bestrijding van het zakkenrollen in Goes prioriteit te geven … Geef ‘m van katoen, heren magistraten,  zou’k zeggen!
"Hoese Markt" (foto:Hans Koert)
Ook vroeger al was zakkenrollen de Goesenaar niet vreemd. Zo rond 1800, tijdens een toondag, werd een toen ca. 35 jaar jonge man aangehouden, die tijdens de drukte op de markt een aantal mensen gerold had …… waarschijnlijk niet van hun eipot, maar misschien wel van de pot met de opbrengst van de zorgvuldig gegaarde eieren ..... De dienders grepen hem in de kraag en zullen hem, ongetwijfeld aangehouden hebben en in het stadhuis ondervraagd. 
Stadhuistrap Goes (foto: Hans Koert)
De verdachte,  ene Jan C. werd, naar de aard der tijd, subtiel ondervraagd en zal ongetwijfeld zijn kansen gewikt en gewogen hebben ………… Plotseling, zo gaat het verhaal, werd hij … niet ho:et; …zeggen ze dan hier.  Hij viel neer en sloeg, schuimbekkend, met zijn armen naar alles om hem heen ….  Toeval? dachten de dienders?  Ja en nee ….. Ja, omdat het, zoals dat toen heette, op een spontane aanval van de zgn. Vallende Ziekte leek – of, zoals we tegenwoordig zouden zeggen, een eleptisch insult …... Een toeval dus, maar aangezien Jan C. nooit last gehad had van enige spontane uitval, zoals gesuggereerd werd, kon je hier niet spreken van toeval, maar eerder van opzet - van voorbedachte rade …… 
Detail van de Goese gevangenis op het stadhuis (foto: Hans Koert)
De dienders schrokken zich een ongeluk …………… Toevallen kwamen in die tijd regelmatig voor en werden vaak aan duivelse krachten toegeschreven ..... ze konden nog niet, net als nu, door medicatie “onderdrukt” worden …..  Ze besloten om de verdachte, zo stel ik me voor, maar niet in de hermetisch afgesloten, ietwat Spartaanse gevangeniscel in het stadhuis op te sluiten, waar slechts een houten bank met een strozak voor wat nachtrust garant moest staan, maar een kamertje, afgesloten met een eenvoudig Hema-slotje, waarin een beklede bank, een kroes slap bier, een hompe brood en een nachtspiegel, de patiënt wat comfort zou kunnen bieden ….. Helaas ….. voor de Heren van Ter Goes ......  Jan C. wist ’s nachts de nauwelijks afgesloten kamer te ontvluchten en onder te duiken ……
Gevangenisdeur in Goese stadhuis (foto: Hans Koert)
 Een paar jaar later, in september 1802, werd een overval op de boerderij Tekelenburg bij Kapelle hem noodlottig.  Een Bijbeltje dat hij wist te ontvreemden en in Zierikzee verpatste, wees hem aan als één van de overvallers.  Jan C., z’n eigenlijke naam Jan Catoen, een naam die na meer dan 200 jaar nog steeds onrustgevoelens oproept in Zuid-Beveland en blijkbaar latent in het collectieve onderbewuste is opgeslagen, woonde als Jan Coenraads aan het Lange Weegje onder Kwadendamme en werkte “undercover” als landarbeider bij een boer, waarschijnlijk in de Rijke Buurt, de rieke buurte,  onder Hoedekenskerke .
Schorren bij de Biezelingsche Ham (foto: Hans Koert)
 Terwijl hij bezig was met de oogst van meekrapwortels, ziet hij de gendarmen, die hem willen arresteren ……… Hij vluchtte d’n diek op en probeert zich uit de voeten te maken op de schorren van de Biezelingsche Ham ….. in de hoop dat hij, al zwemmend, op een langsvarend vissersbootje zou kunnen klimmen, edoch …. Geen schip te zien, wel het opkomend water, waardoor hij gedwongen werd terug te keren naar de dijk …. waar de gendarmerie met getrokken geweren hem opwachtten ……     Uiteindelijk vond hij zijn dood aan de galg die opgesteld was voor het Middelburgse stadhuis.
Stenen Brug van Goes, waar de Ganzenpoort stond (foto: Hans Koert) 
Toen Jan Catoen zijn luxe-cel ontvlucht was, vond hij waarschijnlijk in zijn buis nog een viltstift, die hij bij de Koperen Tuin geritseld had. Op de Stenen Brug, waar toen de Ganzenpoort was, voorzag hij het wegdek van de volgende graffiti avant la lettre: 
Die wil stelen en niet wil hangen,
Ga naar Goes en laat zich vangen;
Want de Heren van Ter Goes,
Zijn zo zacht als appelmoes.
Een verhaal dat Staatssecretaris Teeven te denken zou moeten geven …………  Geen bezuinigingen op onze gevangenissen en zeker geen luxe-cellen ……  Gewoon een cel met een harde houten bank – toeval of geen toeval …… En veelplegers, gewoon in de ketenen in een kale cel op water en brood en als ze even naar buiten mogen dan als enkelband een zware ketting met ijzeren bal. En af en toe, als plaagstoot, of gewoon om te pesten, een pot appelmoes aan een katoenen draad net boven het bereik van de recidivist ophangen ….

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl


Slik op de Weg, de Zeeuwse blog voor de Scheldregio en haar bewoners relativeert dagelijks het leven in de mooiste regio van onze aardglobe - met recht de navel van de wereld!- elke blog is een ontspannen begin van de dag, soms belerend, soms relativerend, maar altijd verrassend, zoals ook "slik op de weg", een typisch Zeeuws fenomeen, je in het najaar altijd weer onaangenaam kan verrassen ..... Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Stuur de link (http://slikopdeweg.blogspot.nl )  door aan een ieder die de stikken op de juiste plek heeft zitten ...... Is er een mooie manier om je dag te beginnen.

maandag 17 juni 2013

Duif

 Het is even een kwestie van achterom lopen .....door het poortje en dan stop je hem gewoon in het open vogelhuisje ..... ooit aangeschaft in een impuls op een markt waar mensen met een zorgbehoefte hun in elkaar getimmerde vogelhuisjes sleten ...... Ik heb geen idee voor welke vogel het geschikt is: de schijtlijster of de boerenkoolmees? Geen één vogel laat zich er zien. Feit is dat het al jaren leeg en onbewoond aan de garagemuur hangt ..... Tot nu toe dan!  Eindelijk krijgt het een functie ..... Een kwestie van tijd dus!
Ik geef toe dat ik in sommige gevallen nog van de oude stempel ben ………….. zo print ik mijn e-mailtjes nog steeds liever uit dan ze online te lezen – Gek eigenlijk ..... als je d'r over nadenkt.  Is het omdat ik de boodschap zwart op wit wil lezen? Bang dat het niet blijft hangen? Schrief 't maor op ’n papiertje want’s waait zo …. zei mijn opa te pas en te onpas als iemand hem iets tussen neus en lippen wilde vertellen, bang dat hij het zou vergeten. Komt daar mijn fascinatie voor het gedrukte woord voor? Ik vermoed het .....……
Uitgelikt (foto: Hans Koert)

  E-mailtjes druk ik af …… en vaak gebruik ik het papier waarop ik wil afdrukken ook twee keer …….  De achterkant blijft bij mij nooit leeg ……. Zou dit nog steeds de invloed zijn van de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw?  De tijd van de wederopbouw, de tijd waarin we de suikerzakjes, die we op de boot naar Terneuzen of bij De Tol ( in Kloetinge) bij de koffie kregen, "stiekem" mee naar huis namen om ze hier door de rabarer te roeren? De tijd van een schepje Buisman, zodat je met minder koffie toe kon? Speculaas op je brood, kaaskorstjes op de kachel of gebakken knolselderij als vleesvervanger? Of postzegels, die nog niet gestempeld waren, afweken en opnieuw gebruiken met een likje Gluton? Dat laatste, overigens, doe ik nog wel eens, al kun je die vermaledijde stickertjes moeilijk van een brief af krijgen.


Brief
Het gaat  trouwens niet goed met de post. Het aantal brieven en kaartjes die we sturen vermindert snel en de postzegels worden elke drie maanden duurder.  Zou daarom het systeem van waarde-aanduiding een paar jaar geleden veranderd zijn? Zodat je niet meer kunt zien hoe duur een zegel eigenlijk is?  Hoe lang zullen we nog postzegels kunnen kopen? In 1834 bedacht een Schot, James Schalmers, de eerste plakzegeltjes, dus wordt het tijd voor iets anders, denk ik dan maar ..... Er varen nu toch ook geen schuitvlotten meer op het Walcherse platteland? 


Ouderwets (foto: Hans Koert)
Ook, las ik in de krant, wil de post af van de maandag als bezorgdag en moet hat aantal  brievenbussen danig ingekrompen worden …………….. Wat betekent dat voor mij?  Dat ik mijn brief straks helemaal naar de andere kant van het dorp moet brengen? Kan ik hem net zo goed zelf gaan brengen .....
Ik heb er een zwaar hoofd in ….. in het voortbestaan van de fysieke brievenbezorging.  De postbode die je kende en die gewoon op “naam” bezorgde en niet op postcode en huisnummer ………  hij bestaat al bijna niet meer. Merkt u trouwens ook, dat u eigenlijk al lang op e-mails bent overgestapt en dat een groot deel van de jeugd zelfs dat al lang niet meer gebruikt?  Die SMS-en,  What’s app'n geloof ik of skypen …… Zelfs gewoon bellen doe je niet meer met je smartphone, lijkt het wel .....!


In afwachting (foto: Hans Koert)

  Ik heb mijn maatregelen genomen ………… Ik heb uitgerekend dat ik er met een stuk of tien een heel eind kom ……….. Vraag is natuurlijk of die tien wel welkom zijn op de adressen die ik geselecteerd heb. Daar moet ik nog even contact over opnemen. Van sommige weet ik dat ze een tuintje hebben of een balkon – dat hoeft dus geen bezwaar te zijn, mits ze natuurlijk geen katten in de buurt hebben …………… Buiten aan mijn garage hangen al sinds een paar jaar een aantal vogelhuisjes, die,  ik zei het al, maar niet bevogeld willen worden …………… één keer heeft een koolmeespaartje er een paar jongen grootgebracht, maar sindsdien wil geen enkel pril paar er meer nestelen ………………… Ligt het aan de buurt of aan onze tuin? Feit is dat ze leeg staan, dus een eerste aanzet is er. We denken dat we met drie vogelhuisjes in eerste instantie al een eind komen …………

proefvlucht (foto: Hans Koert)

 We zijn nu bezig met proefvluchten en als die lukken dan horen jullie nader van mij …….. Tien willen we er uitzetten … We krijgen zelden meer dan één brief of kaart per week, dus denken we dat het moet gaan lukken.


Probleem is nog …. Hoe krijgt u mijn vogel weer terug ...... ?  Per reguliere post in een pakje? Met luchtgaatjes en bubbeltjesplastic? Dat is natuurlijk maar een tijdelijke oplossing in een krimpende postmarkt.  Het schijnt, overigens, dat er wel eens pakjes of brieven blijven liggen – dat willen we zo’n beest (en de ontvanger) niet aandoen. Wellicht moeten we wachten tot de 3D-printer, die nu ontwikkeld wordt om in o.a. het ruimteschip van de ISS moeilijk te vervangen onderdelen te kopiëren, zo goed ontwikkeld is, dat we de dieren kunnen scannen en als digitaal bestand per e-mail kunnen terugsturen ……  of what's app' n - misschien moet ik er dan ook wel aan geloven ……

Onbezorgbaar? (foto: Hans Koert)
Wil je overigens, als je zelf een kaartje voor je verjaardag wilt, of een kerstwens eind december, zelf even je duif in het eerder genoemde vogelhuisje stoppen? Er is ruimte voor één dier, twee als je een beetje propt, en als het huisje echt helemaal vol is en we zijn thuis, dan mag je hem / haar ook gewoon even afgeven .....  

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl

Slik op de Weg is de 1200ste blog al lang gepasseerd ...... Dagelijks, als je Keep (it) Swinging ook op Facebook volgt, een opvallende Zeeuwse kijk op de Schelderegio en haar bewoners - verhalen die alle kanten op kunnen gaan, relativeren, beschouwen, je bezig houden, zoals Slik op de Weg je in Zeeland vaak kan verrassen .....  Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Al bijna 1300 keer de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners - Is er een mooie manier om je dag te beginnen.

vrijdag 14 juni 2013

Te huur .....

 Vorige week is een reconstructie geplaatst op het strand bij het voormalige dorp Nieuwvliet, waarvan een half jaar geleden delen van de resten bloot gespoeld waren. Dankzij de super-storm, die in 2113  de Noordzeekust teisterde, werd een groot stuk van de duinen weggeslagen, waarbij een aantal houtenstaanders op betonnen voeten, bloot kwam te liggen, dat door archeologen herkend werd als de grondvorm van een eind 20ste of begin 21st eeuws zgn. strandhuisje, waar bewoners of gasten van deze streken tijdelijk plachten te overnachten ............ Het gereconstrueerde huisje is vanaf deze week opnieuw op het strand te bewonderen, geschilderd in de oorspronkelijke kleuren, zoals verfrestanten op de dragers lieten zien. Een aantal archeologische vondsten, zoals een plastieken blad van een schopje, een fles waar waarschijnlijk zonwerende olieën in gezeten hebben en een houten haring zullen later tentoongesteld worden in het digitale streekmuseum van Brugge.
Soms moet je eerst iets groots ondernemen, aanpakken, om iets dat nauwelijks zichtbaar is, aan het oppervlak te krijgen …………..
Ik weet het – ik spreek in raadsels. Toen rond de laatste eeuwwisseling de plannen om tot een tunnel te komen die Zuid-Beveland met Zeeuws-Vlaanderen zou verbinden, vastere vorm kregen, werd het gebied rond Ellewoutsdijk en bij de zuidelijke toegang tot Zeeuws-Vlaanderen, danig verstoord ………….  Op Zuid-Beveland, in de buurt van het Sloegebied en het gebied tussen het dorp Borssele en Ellewoutsdijk, was het tolplein gepland en de toegangsweg naar de tunnel ………… Gevolg: een groot gebied moest op de schop, hetgeen betekende dat de tot nu toe redelijk ongeschonden ondergrond, danig verminkt zou worden. Wettelijk zijn er afspraken gemaakt die eisen dat een archeologische dienst eerst de tijd krijgt om te bekijken of het gebied archeologische interessant zou kunnen zijn. En dat  is maar goed geweest ook, want er werden verrassende vondsten gedaan.

 We komen er graag …………… Een nat natuurgebied, ingeklemd tussen de tunnelweg en de zeedijk – eigenlijk een plek van niks om een natuurgebied te maken ….
Inderdaad, te maken, want deze plek, deze inlage, is een tiental jaar geleden “heringericht” nadat de tunnel geboord en in gebruik genomen was ……………  Het moet een stuk natuur worden, een zgn. karrenveld, waar veel watervogels zich thuis zullen voelen – een rustgebied – een plek om aan voortplanting te werken – voor vogels betekent dat ….. eieren leggen dus. en uitbroeden. In mei en juni is het gebied een kraamkamer vol jonge gansjes, Brand- en Canadese ganzen brengen er hun kroost groot - Veel mensen kunnen de verschillende soorten ganzen echter slecht uit elkaar houden en noemen elke gans daarom maar een Rot Gans
 Wie binnenlangs de zeedijk rijdt, heeft een fraai zicht op het gebied – een wetland, zoals grote delen van Zeeland er rond die andere eeuwwisseling er uit gezien moet hebben - zo rond het jaar nul dus. Toen lag de Honte- of Westerschelde nog niet vlak achter de dijk – sterker nog, wellicht konden de eerste mensen die hier leefden, de Menapiërs, oer-Zeeuwen,  te voet, zo ze dat gewild zouden hebben, naar het gebied dat nu Zeeuws-Vlaanderen heet, gelopen hebben - met recht een echt Voetveer dus ..... 
Nou weten we dat bij Aardenburg een Romeins fort gelegen moet hebben, maar dat werd pas opgeworpen toen rond 175 Germaanse stammen de kustgebieden onveilig maakten.  Het is ook de tijd dat er een zekere welvaart kwam in onze streken, vooral langs de kust, waar handel gedreven werd …  op bijv. Engeland. Denk aan Domburg en bij Colijnsplaat, waar we de grote Nehelennia votiefstenen gevonden hebben. De Menapiërs, die bij Ellewoutsdijk woonden, leefden in de eeuwen daarvoor …………  Archeologen vonden de restanten van een aantal boerderijen,   althans dat wat er van over was ….. een aantal rijen palen, die ingegraven in het veen, de eeuwen doorstaan hebben.
 Die palen vormen voor de archeologen een dankbare puntjespuzzel, want zo lukt het om de loop van de wanden van de boerderijen te reconstrueren …..  Gewoon de paaltjes met elkaar verbinden, zoals je vroeger de genummerde puntjes in een puzzel met elkaar verbond, waarna er een, meestal knullige, tekening ontstond. Ze vonden twee plattegronden van huizen – één vrij klein ( 13 bij 6 meter) en een ander, waarbij ook een stal aangebouwd geweest moet zijn …. Samen onder één dak ….. Je vraagt je dan af ….. de Zeeuwen kennende - Zou het kleine woninkje toen al gebruikt zijn geweest om vakantiegangers te  ontvangen en het grote met stal gebruikt zijn als caravanstalling?
De dieren moesten wel door de woonkamer naar de stal, ontdekten de archeologen, want er was nog geen deur in de schuur. Wat zou het leuk geweest zijn als men hier een restant van een oud klinket gevonden zou hebben ..... dan waren het echt oer-Zeeuwen geweest .... Al die schapen en geiten door de kamer; dan lijkt me dat je beter geen hoogpolig tapijt in  d'n  'usen moet leggen ….
Ze moeten geleefd hebben van hun schapen en van de planten die hier groeiden, zoals lamsoor en zeekraal. Er werden ook scherven gevonden, die te reconstrueren vielen tot voorraadpotten, zgn. dolias, amforen voor bier (ongetwijfeld Trappist) of briquetage aardewerk voor zout die typerend waren  voor de Belgische kuststreek ….  Bijna geen Romeins aardewerk, hetgeen er op wijst dat er weinig contact was met de uiteindelijke “machthebbers” in dit gebied, noch restanten uit andere, verder weg gelegen gebieden (zoals bijv. het Zweedse Dinera of Färgrik aardewerk uit Ikea). De huizen waren gebouwd van verschillende soorten hout, zoals Eik, Beuk, Wilg, Els, Berk, Esdoorn of Den – Geen meubelplaat of spaanplaat, wat logisch is want daar blijft in de loop de tijd geen spaan van heel …………..
De site is nu “gereconstrueerd” – palenrijen geven de grootte van de boerderij weer of van het teruggevonden huisje …..  Voor de geïnteresseerde leek zijn de koppen van de palen  vrolijk gekleurd, als ware ze op rij gezet voor een lesje serieel ordenen van een kleutergroepje … Wie ziet er een rode paal? En welke kleur komt daarna?  Nee, die kleuren doen weinig recht aan het gemiddelde niveau van de achteloze voorbijganger ....  Doe het dan goed – Bouw het huis opnieuw op …. en buit het commercieel uit.  Ik weet zeker dat daar belangstelling voor is … reconstrueer het zoals het was rond het jaar nul, maar wel met alle gemakken van nu uiteraard: elektriciteit, stromend water, gas, plasma-sateliet-tv  en wi-fi .. en laat de mensen er dik voor betalen als ze er een nachtje willen slapen …… Het eerste B en B karreveldhuisje van Nederland …. Die "rot"ganzen en schapen die elke avond over je hoogpoligtapijt naar binnen willen, krijg je er gratis bij ……

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl

Slik op de Weg is de 1200ste blog al lang gepasseerd ...... Dagelijks, als je Keep (it) Swinging ook op Facebook volgt, een opvallende Zeeuwse kijk op de Schelderegio en haar bewoners - verhalen die alle kanten op kunnen gaan, relativeren, beschouwen, je bezig houden, zoals Slik op de Weg je in Zeeland vaak kan verrassen .....  Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Al bijna 1300 keer de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners - Is er een mooie manier om je dag te beginnen.

maandag 10 juni 2013

Traditie

Het leek alsof men er op gewacht had .... of was het gewoon een geste van onze lieve Heer zelf.... van boven!  De hele dag was het zwaar bewolkt geweest en de wind was haast snijdend koud en dat in juni  - zondag 9 juni 2013 – 't Leek wel of de ijsheiligen na een paar heerlijke dagen nog even hun gram wilden halen, maar de bisschop en de pastoor namen hun tijd, zodat de daadwerkelijke processie vanuit de St. Bonifaciuskerk van Kwadendamme een half uurtje later dan gepland in de zon aan haar ronde rond de kerk begon. 
Want kijk ... een wonder geschiede ... om half vier brak de hemel open en de zon scheen ……… De St. Bonifaciuskerk van Kwadendamme stroomde leeg en de gelovigen stelden zich, achter de muziek, in een lange stoet op voor de zgn. Sacramentsprocessie.

Processies zijn katholieke tradities, die teruggaan tot in de middeleeuwen.  Bij een sacramentsprocessie wordt het allerheiligste van de kerk, het Heilig Sacrament, in een processie door dorp of stad rondgedragen in een monstrans, zeg maar een mooi versierd gouden of verguld doosje, dat aan den volke getoond wordt. ....  Een eeuwenoude traditie ..... Zo niet in Kwadendamme ….. althans, van dat eeuwenoude .... de sacramentsprocessie, zoals hij hier jaarlijks wordt georganiseerd, is nog maar de zesde …….. Een vergeten traditie, die een aantal jaar geleden door pastoor Verbeek nieuw leven in werd geblazen. 
Nadat in 1572 de Geuzen op Zuid-Beveland huisgehouden hadden en de kapel, die bij Kwadendamme stond, verwoest hadden, was het over en uit met het katholieke geloof rond de Quadendam, een dorpje, een gehucht haast, rond een dam in het Zwake. De bewoners van Holland en Zeeland hadden zich losgemaakt van Spanje en de Spaanse koning, die, halstarrig als een heuse tiran, geen geloofsvrijheid toestond ....  Het gevolg was dat de kerken ontdaan werden van alles wat herinnerde aan het oude geloof en de priesters, in het gunstigste geval, van hun functie ontheven of verjaagd werden; kerken en kapellen werden verwoest of door de gereformeerden overgenomen. Zij predikten vooral soberheid en eenvoud ....
Het katholieke geloof werd eind 16de eeuw officieel verboden, ook in Zeeland, ook op Zuid-Beveland, maar …… zoals dat zo vaak gaat, de soep werd niet zo heet gegeten als hij werd opgediend. De katholieke gelovigen, die rond Kwadendamme woonden, maar ook in bijv. ’s Heerenhoek, Ovezande en Heinkenszand, konden oogluikend hun geloof blijven belijden …..
Pas toen Napoleon het hier voor het zeggen kreeg, werd de macht van kerk en staat definitief gescheiden en kon men weer een eigen, zij het bescheiden, kerk in Kwadendamme bouwen, een kerk, opgetrokken als een Zeeuwse schuur ......  uit praktisch oogpunt; mocht de opleving van de geloofsvrijheid slechts tijdelijk zijn, dan kon de kerk gemakkelijk als schuur dienst doen ..... een multi functioneel gebouw avant la lettre dus.   Maar dat bleek niet nodig ... De katholieke gemeenschap rond Kwadendamme groeide en dit leidde uiteindelijk tot een katholieke school en, ruim honderd jaar geleden, tot de bouw van de huidige St. Bonifaciuskerk.

De Sacramentsprocessie van 2013 kreeg een speciaal tintje omdat de nieuwe bisschop van Breda, Mgr. J. Liessen, de dienst leidde en mee liep in de processie.  De route was deze keer anders en korter dan de vorige keren ..... Vertrek en eindpunt waren dit jaar beide bij de St. Bonifaciuskerk. Geen dienst, zoals in voorgaande jaren, in de kerkhoeve in de Kaneelpolder, waarna de processie in een lange stoet over de kleurrijke bloemdijken richting dorp trok ……. Helaas .....

 
Een geweldig kleurrijk geheel. Dit jaar was er gekozen voor een veel kortere tocht, langs de voetbalvelden het dorp uit en dan weer richting de kerk – feitelijk een rondje om de kerk. 
Een kleurrijke stoet, voorafgegaan door de plaatselijke harmonie Con Affezione met verschillende afvaardigingen van andere parochies, bedevaartsgroepen, Zoeaven uit Oudenbosch, misdienaars, communicanten en de leden van de klederdrachtgroep Mooi Zeeland, met als hoogtepunt het beeld van Maria, dat rondgedragen werd en, onder het baldakijn, het Heilig Sacrament, dat, beurtelings, door de bisschop en pastoor Verbeek getoond werd.
De kleurrijke vaandels, de pracht en praal vol symboliek, de verklede groepen, maar ook de klederdracht van Mooi Zeeland, maken deze processie tot een uniek gebeuren .... al blijft het voor een echte Zuud-Bevelander een anachronisme om tussen de "katholieke" Zuid-Bevelandse dracht een "Hervormde" mee te zien lopen .....  Dat kan natuurlijk niet ...  Alsof je als hervormde boer je boerenschuur zwart laat teren ..... in plaats van groen; bijna vergeten symboliek, immaterieel cultureel historisch erfgoed te grabbel; symboliek voor insiders, die we moeten koesteren!  Of zullen we 't maar oecumenisch zien?
 Oude tradities, zoals deze sacramentsprocessie, opnieuw tot leven gewekt, geven een dorp of een streek iets eigens - iets specifieks in steeds meer  vervlakkende eenvormigheid,.... iets dat behouden moet blijven, maar dan wel graag, in de toekomst, weer over de met fluitenkruid omzoomde bloemdijken ..... met de Kaneelhoeve als startpunt.  Kan het Zuud-Bevelandser? Hoewel je in de tijd gezien, nog niet van een “eeuwenoude” traditie kunt spreken, refereert het aan een gebruik, dat terug gaat naar de tijd van de middeleeuwen, toen met dit soort processies, de geestelijkheid het volk het meeste heilige wat hen bindt, buiten de kerk te zien kreeg ……………..
Uiteraard kan zo’n dag niet eindigen in plechtigheid alleen, maar vindt de afsluiting van de dag plaats op het pleintje naast de kerk waar voor iedereen wel iets te drinken is, waar de Bonifaciuskoek en de dagelijkse beslommeringen aangesneden zullen worden; waar misschien wel het Bonifaciusbier ontkroonkurkt wordt en de friteskar goede zaken zal doen …. En voor de kinderen zag ik zelfs een springkussen ……… volgens mij zit het met die prille traditie in Kwadendamme wel goed!

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl


Slik op de Weg is de 1200ste blog al lang gepasseerd ...... Dagelijks, als je Keep (it) Swinging ook op Facebook volgt, een opvallende Zeeuwse kijk op de Schelderegio en haar bewoners - verhalen die alle kanten op kunnen gaan, relativeren, beschouwen, je bezig houden, zoals Slik op de Weg je in Zeeland vaak kan verrassen .....  Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Al bijna 1300 keer de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners - Is er een mooie manier om je dag te beginnen.