vrijdag 30 augustus 2013

I Had A Dream

Wie er voor mijn voeten loopt krijgt een schop … of een klap voor z’n kop …… Kent u dit kinderrijmpje nog?  Het is van alle tijden, volgens mij … Je hoort het nog steeds en degene die het rapt, zingen kunnen we immers niet meer, bedoelt ermee, dat iemand die hem in de weg loopt of in de weg staat, waarschuwt om weg te wezen …… anders worden er maatregelen genomen.
Zo'n soort verdekte boodschap moet die oude linde ook gekregen hebben – die oude grenslinde die al vele tientallen jaren, twee eeuwen wordt er gezegd, zijn wortels diep in de Oude Kamersedijk onder Heinkenszand, geboord heeft. Althans, zo stel ik me dat voor, dat drie in het donker gelede mannen: een hoge aanzegger van netbeheerder Tennet, een ambtenaar van de Buitendienst van de gemeente Borsele, die alles van bomen en de Zeeuwse tongval beheerst en een BOA ( Bijzondere Opsporingsambtenaar),  voorzien van handboeien en portofoon voor de veiligheid, de boodschap zijn wezen brengen.  Het zal toch niet zo zijn dat de bom het van derden heeft moeten horen of uit de krant heeft moeten lezen?
Wat is er aan de hand?  Volgens zeggen is er een grote behoefte aan een tweede zgn. 380 kV hoogspanningsverbinding  - een tweede bovengrondse hoogspanningslijn – aan te leggen dwars door de Zak van Zuid-Beveland ………. Het schijnt dat weliswaar een klein deel van de oude verbinding op termijn zal verdwijnen, maar een nieuwe lijn met hoogspanningsmasten zal over een aantal jaren de Zak verder ontsieren.  Helaas gaan jij of ik daar niet over (was't maar waar), en ook niet de gemeente of de provincie, maar is dit een zaak voor “het rijk”. We hebben daar weinig of niets over te vertellen en zeker de boom niet, die precies de draden al boven zijn kruin voelt hangen ….. 
Zie je’t al voor je? Een ietwat bleke, ongezond ogende, ambtenaar, met wallen onder de ogen, met aanleg voor obstipatie en aambeien,  worstelt zich door de stapel plannen, die hij m.b.t. de netuitbreidingen moet concretiseren ….. De klok gaat richting de vier uur in de middag, de tijd dat een echte ambtenaar is ingezakt en normaal gesproken begint om zijn potloden in te pakken en zijn lege beker karnemelk om te spoelen, zodat hij precies om vijf uur zijn kaart in de prikklok kan steken …..  Maar het werk moet af - de laatste strepen getrokken - de laatste lijnen gezet ... aan overwerk heeft deze man een broertje dood.
Hoewel hij probeert om huizen en waardevolle objecten in het landschap te ontzien, ontgaat hem de dikke stip, die midden op de Oude Kamersedijk aangeeft dat daar een tweehonderd jaar oude boom staat, een Grenslinde, een Historisch Monument met twee Hoofdletters van grote importantie ……. Het ontgaat hem in eerste instantie, dat het fijne potloodje een kaarsrechte streep getrokken heeft,  precies over het stipje ……  een gummetje is zo snel niet te vinden …. noch een kwastje met Typex;  het lot van de boom lijkt met één potloodstreep beslist ……  zoals Aeolus, de God van de Wind, met één ademstoot, het lot van eeuwenoude bomen kan bezegelen, zo voltrekt een suffende ambtenaar zonder stuf, het lot van een onvervangbaar historisch object …..  
 Nogmaals, ik ga er vanuit dat als allereerste de boom van zijn toekomstig lot op de hoogte gebracht is geworden …. Wie er voor mij voeten loopt krijgt een schop ……. schijnt de man van Tennet geneuried te hebben …… en dacht eerst met een kastanjebom te maken te hebben, maar goed, dat zij hem vergeven …. Wikipedia generatie ….. 
Of de Lindeboom het verhaal precies begrepen heeft, betwijfel ik – Hoe kan een boom, opgegroeid in een tijd dat het openbaar vervoer in Zeeland nog in de kinderschoenen stond; toen de spitskool nog met het schuitvlot naar de stad gebracht werd en reizigers, zo die er waren, zich met postkoets of trekschuit verplaatsten ….. naar Heinkenszand bijvoorbeeld, om daar in de Herberg bij De Pruis een voedzame maaltijd, een kroes bier en een warme bedstee te bemachtigen ……….. Toen de lokale bevolking in de jaren dertig met de stoomtrein naar de Goese Markt ging en de kachels nog gestookt werden met turf of hout en licht met kaarsen of primitieve olielantaarns werd gemaakt ….. Wat snapt zo’n boom van de noodzaak om het electriciteitsnet uit te breiden? 
En waarom precies boven zijn hoofd? Toegegeven – toen onze Linde al wat groter werd hoorde hij verhalen over spoorlijnen, die dwars door het landschap gingen en landerijen, dijken en watergangen doorsneden, waarbij de eigenaren weinig tot niets in te brengen hadden – tot ’t Nut van ’t Algemeen ……  Feit is dat de Grenslinde donders goed begrepen heeft, dat de bijl of kettingzaag, waar de ambtenaar mee dreigde, hem binnenkort zou onthechten van zijn eeuwenlange  standplaats ……. En dat zijn hout wellicht zijn weg zou vinden naar klompenkapper Traas iets verderop of, in het ergste geval, opgestookt zal worden in een  CO2 neutrale biomassa elektriciteitscentrale voorbij de horizon ………
De afgelopen weken droomde is vaak en onrustig … I had a dream ….. Rond de stam van de boom verzamelde zich een grote groep mensen, die borden en spandoeken ophingen, die pleitten voor een andere route en die het opnamen voor de oude boom.  Ik droomde van een luidruchtige menigte, die een ambtenaar van Tennet en een magere, bleke man met wallen onder de ogen, met een strop om de nek, de dijk opdreef richting boom, meppend met linialen, bekogelend met gummen en prikkend met scherp geslepen potloden …..
I had a dream ….. Aan de voet van de boom stonden een paar zielige tentjes, waarmee een aantal leden van de BZZB het uiteindelijk neerhalen van de boom probeerden te vertragen, … helaas .......... allemaal tevergeefs. 
Op een mistige vrijdagmorgen komt een man met kettingzaag het dijkje oplopen richting boom ….. de Grenslinde krijgt hem in het vizier en schiet in de stress.  Hij weet  dat zijn  lot bezegeld is ………… Net als de man de kettingzaag uit het foedraal haalt, herinnert de  boom zich het oude kinderrijmpje, dat hij ooit door kinderen hoorde opzeggen … Wie er voor mijn voeten loopt die krijgt een schop …… en een tak op zijn kop! …………
De recherche is nog weken lang bezig om de dood van de op de plaats delict onder verdachte omstandigheden gevonden Buitendienstambtenaar te bestuderen – Getroffen door een dikke tak werd hij dagen later onder aan de dijk gevonden, met naast zich de kettingzaag  .......... Bij de boom mag tot nader order niemand komen en ook het dijkje wordt afgezet voor al het verkeer …… Als na weken het dossier als onopgelost ergens in een diepe la verdwijnt wordt het vergeten – het dijkje blijft voorgoed afgesloten en de boom gered ….. en  als de ambtenaar, belast met lijntjes trekken, eindelijk zijn gummetje gevonden heeft en het tracé opnieuw tekent om de boom heen ……   breekt de zon plotseling door en wordt het toch nog een mooi najaar ......  I Had A Dream

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl


Slik op de Weg, de Zeeuwse blog voor de Scheldregio en haar bewoners relativeert dagelijks het leven in de mooiste regio van onze aardglobe - met recht de navel van de wereld!- elke blog is een ontspannen begin van de dag, soms belerend, soms relativerend, maar altijd verrassend, zoals ook "slik op de weg", een typisch Zeeuws fenomeen, je in het najaar altijd weer onaangenaam kan verrassen ..... Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Stuur de link (http://slikopdeweg.blogspot.nl )  door aan een ieder die de stikken op de juiste plek heeft zitten ...... Is er een mooie manier om je dag te beginnen.

zaterdag 24 augustus 2013

Keus of geen keus

Ze schijnen nu echt op te raken …… We zijn er bijna doorheen ...Het staat op uitsterven! Controll - alt - delete. Nog een paar handjesvol schijnen er op Walcheren rond te lopen, rond te lopen, wat zeg ik?  Het merendeel schuifelt aan de arm van een mantelzorger of behelpt zich met een ziekenfondsvergoede rollator of looprek weggestopt in een verpleegtehuis. Nee, het is een niet te stuiten ontwikkeling, tenzij de jonge Zeeuwse meiden spontaan zouden besluiten dat het kei gaaf zou zijn om de oude doek en beuk van hun overgrootmoeder aan de mottenballen te ontrukken ………… Keus of geen keus ....  Dat zou gaaf zijn?  Ik zal het niet meemaken.
Zeeuwse streekdrachten tehere in de Buffer ( Hoedekenskerke) (foto: Hans Koert)
De Zeeuwse streekdracht is uniek …… Niet alleen omdat ze nergens anders in ons land gedragen wordt, nee, ook door haar verscheidenheid. Iedere streek, ieder eiland, soms plaatsen afzonderlijk, hadden hun eigen variaties ………….. en dat was onlangs in Hoedekenskerke te zien, tijdens de zesde regionale streek drachtendag; klederdrachten van alle Zeeuwse eilanden en regio’s, soms plaatsgebonden –  van 250 jaar oud tot vijftig jaar jong. ..
T'rug ni ruus .... ( foto: Hans Koert)
In Hoedekenskerke waren zo'n 180 mensen van een zestal Zeeuwse streekdrachtgroepen ( Het Walcherse costuum, klederdrachtvereniging De Arke uit Schouwen, Ôns Boeregoed, Stichting tot behoud van de Cadzandse Dracht, Vereniging Axelse klederdracht en Mooi Zeeland ) met de stoomtrein  te gast bij Mooi Zeeland in De Buffer, waar iedereen elkaar kon bewonderen en kon bijpraten .....

Walcherse meisjes ( 19de eeuw) (foto: Hans Koert)
Het ontstaan van deze verschillende streekkostuum’s heeft zijn oorsprong in de geïsoleerde ligging van de verschillende gemeenschappen. 
Cadzandse dracht (foto: Hans Koert)
De mode, zoals die in de stad onderhevig was aan veranderingen, doordat bezoekers uit andere steden op doorreis nieuwe ideeën introduceerden, ging geheel voorbij aan de bewoners van een dorp of gemeenschap op het platteland. 
Bewoners kleedden zich naar de hewoonte, zoals iedereen zich in zo’n besloten gebied of groep kleedde ….. Zo droegen protestantse vrouwen op Zuid-Beveland een heel afwijkende muts dan de katholieke vrouwen uit de streek ………… Op Walcheren kleedden de Arnemuidense vissersvrouwen zich weer heel anders dan die uit Nieuw- en St. Joosland of Westkapelle en in Zeeuws Vlaanderen verschilde de kleding van een Axelse hemelsbreed van een Cadzandse.
 
Hoezo .... niet van deze tijd? (Hans Koert)
Al rond 1900 begon het aantal kostuumdragers te minderen.  Eerst de mannen en halverwege de Twintigste Eeuw legden ook veel vrouwen de tupmusse in't kammenet. ….. Ging je op je boers of op je burgers ….. Keus of geen keus ..... Een dilemma voor veel jonge Zeeuwse vrouwen opgegroeid rond de Tweede Wereldoorlog ….Bijna alle jonge vrouwen kozen voor op z'n burgers. In veel streken was toen de klederdracht al uit het straatbeeld verdwenen, maar ik prijs me rijk opgegroeid te zijn op Hoedekenskerke waar nog veel vrouwen op d’r boers waren …… Ik had een oma op d’r burgers en een opoe op d’r boers, ….. en die twee verschilden in meer dan alleen in hun verschijningsvorm …… 
Walcheren in al haar verscheidenheid ( foto: Hans Koert)
Het was vaak ook een kwestie van stand …… Mijn opa droeg door de week een pet en zondags een hoed. Op “boerinnen” werd geringschattend neergekeken ….. Dat was voor veel oudere vrouwen soms een overweging om de klederdracht te blijven dragen …. Een boerin kon immers niet zomaar een mevrouw worden. Zulke “opoes” stierven / sterven vaak in het harnas of … als de leeftijd en lichamelijke ongemakken het zichzelf "in elkaar spelden", moeilijk werd en na opname in een verzorgings- of verpleegtehuis het zelf aankleden niet meer lukte, dan werden ze toch nog op het eind van hun leven in een jurk gehesen en het haar dat werd gepermanent: Weg dooie muisDe schaar erin. De vrouwen die pertinent weigerden werden dan half aangekleed, zonder tupmusse of stikken, aan de tafel gezet .... Zo ga je niet met oude mensen om - at moet je niet willen.  Keus of geen keus ....
Musseplooister (Hervormde Zuid-Bevelandse (zondagse)dracht) (foto: Hans Koert)
Als kind fascineerde het aankleden van mijn opoe …..  haar lange grijze haar, dat haar tot een heel ander mens maakte, werd helemaal weggestopt onder de tupmusse en, als een Elvis Presley-kuif, werd het op het voorhoofd in een rol gedragen … Toen het haar wat dunner werd, bleek een opvulling van onbestemd materiaal (de dooie muis zeiden we daartegen) een goede opvulling. De tientallen spelden, waarmee mijn opoe in elkaar bleef hangen, fascineerden me nog het meest - zelf voelde je al prikkelbaar als het gesprongen elastiek in je onderbroek met een veilighiedspeld moesten worden vastgezet.  Ook de blote armen, zomer en winter ( in de winter soms bedekt door een grijs fluwelen nette) herinner ik me nog levendig .. Boerinne-armen noemden we zulke armen, toen nog zonder -n-, die meestal vlekkerig rood, zacht, warm en vlezig waren.
Twee Zeeuwse meisjes in de Zuid-Bevelandse dracht (foto: Hans Koert)
Het Zeeuws Meisje, het Margarinetrutje, die ooit, in een reclamespot voor een margarinemerk mocht uitroepen dat ze voor de kunstboter ( marhrita beuter van ‘outenkoeien) die ze gekocht had hin cent te vee betaald had, is nog steeds voor veel Nederlanders het symbool voor Zeeland en de Zeeuwen. Het toeristisch bureau Zeeland probeert van dit oubollige image af te komen en nu de laatste dragers uitsterven, gaan er steeds meer stemmen op om de Zeeuwse klederdracht niet langer als iets typisch Zeeuws te etaleren.  Kijk .. en daar ben ik het dus niet mee eens. 
Ook de jeugd lijkt zich te amuseren en te comformeren met de streekdracht (foto: Hans Koert)
Wie geblinddoekt in een willekeurig Nederlands dorp of stad wordt neergezet zal zich onmogelijk kunnen oriënteren …..
Elk gemiddeld Nederlands dorp of stad is volgebouwd met gelijksoortige straten, rotondes, huizen, woonblokken, industriegebieden, Marskramers en Gamma’s - Blokkers en Kruidvaten … Elke Nederlander is uniform gekleed in spijkerbroek en t-shirt, zoals C en A, H en M het bedacht hebben en ook daaraan kun je niet aflezen in welke provincie of streek je je bevindt: confectie - eenheidsworst!  ……  Zelfs het dialect of tongval lijkt te verdwijnen nu thuis elk kind wordt opgevoed in’t ABN.  
Gelukkig hebben we nog de enthousiaste groepen met streekdrachtdragers, die niet alleen in Hoedekenskerke acte de presence willen geven, maar elk Zeeuws festijn kleur willen en kunnen geven! ....
Axels echtpaar trotseert de regen (foto: Hans Koert)
Gun ons dus a.u.b. onze eigen identiteit, en laat ons onszelf op toeristische plekken presenteren in klederdracht, door ring te steken galopperend in witte broek op brede Zeeuwse knollenruggen, door op gaaien te schieten i.p.v. duiven, door in het voorjaar de paardenvoeten te wassen in het Noordzeewater,  door in het openbaar bolussen te draaien of babbelaars te bakken of te genieten van Bløf op de Brouwersdam.  ….. 
Zesde Zeeuwse streekdrachtendag in Hoedekenskerke ( augustus 2013) ( foto: Hans Koert)
De toeristen vinden het leuk en herkennen daar Zeeland in ….. ZeeuwenToch niet zo stug als we dachten - niet van die grijze muizen zoals thuis ...... Zeeuwen: koester je verleden – koester je identiteit- Voor je het weet ben je net zo'n saaie eenheidsworst als al die andere streken in ons land .. en het recept is simpel: Keus of geen keus.

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl


Slik op de Weg, de Zeeuwse blog voor de Scheldregio en haar bewoners relativeert dagelijks het leven in de mooiste regio van onze aardglobe - met recht de navel van de wereld!- elke blog is een ontspannen begin van de dag, soms belerend, soms relativerend, maar altijd verrassend, zoals ook "slik op de weg", een typisch Zeeuws fenomeen, je in het najaar altijd weer onaangenaam kan verrassen ..... Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Stuur de link (http://slikopdeweg.blogspot.nl )  door aan een ieder die de stikken op de juiste plek heeft zitten ...... Is er een mooie manier om je dag te beginnen.

donderdag 22 augustus 2013

... As aeren op'n 'ond

Zeeland wordt overspoeld met toeristen – as 'aeren op'n 'ond ....... In de zomermaanden hoor je meer Duits dan Nederlands als je door de Lange Delft in Middelburg loopt. De meeste mensen vinden dat wel gezellig, met name de middenstand en de horeca, die in deze magere tijden blij zijn met elke euro, die in het zomerseizoen  verdiend wordt.

Zeeland wordt overspoeld met jongeren …. die hier hun krantenwijk opdrinken ..... In de zomermaanden hoor je meer Achterhoeks, Twents en Brabants als je rond de kerk van Renesse loopt. dan Zeeuws……… Veel hotelgasten, die met hun gezinnetje in pension zitten bij de hotels in het centrum, vinden dat niet altijd prettig, vooral niet als op onchristelijke tijden, de aangeschoten jeugd,  de tent probeert af te breken. De middenstand en de horeca, die in deze magere tijden blij zijn met elke euro die in het zomerseizoen verdiend wordt, proberen de jongens met verhaaltjes-voe-de-vaek en zachte drang hun slaapzak in te krijgen .....  aollemille eihen pookes hezond'eid .....
Zeeland  wordt overspoeld met werkimmigranten. In de zomermaanden hoor je meer Pools dan Zeeuws, als je door de supermarkt loopt ……… Veel mensen storen zich daar niet aan, vooral omdat de mannen en vrouwen uit Oost-Europa voldoen in een behoefte en de fruit- en tomatentelers zitten te springen om betrouwbare hardwerkende plukkers, die voor relatief weinig geld willen komen werken. De middenstand en de fruittelers, die in deze magere tijden blij zijn met elke euro, die in het zomerseizoen verdiend wordt, zijn er blij mee - in de supermarkt staan producten als Winiary Jak u Mamy Zurek na wedzonce naast de erwtensoep .... met worst! - Dat moet kunnen!
De natuurliefhebber, die, gestoken in groencamouflerende rubberlaarzen, zich in de vroege ochtend langs de nieuw aangelegde “wetlands” begeeft met verrekijker en thermoskan geniet van de honderden ganzen, die er neergestreken zijn en hun kroost opvoeden tussen de pollen zeebies.  De natuurbeschermingsorganisaties zijn blij met deze wetlands, die rust en veilige fourage- en nestgelegenheid bieden aan overwinterende ganzen uit Noord Europa …… .


De boer, die zittend op zijn John Deere 7330 65 pk, 't slik op de weg verspreidt, is flie :nk an'esloohe als hij  tientallen ganzen op zijn grasland ziet fourageren ...... Prachtige vogels, dat wel, maar ze schijten z'n grasland onder ...... en hij probeert op allerlei conventionele ( vogelverschrikkers) en onconventionele manieren ( Een bord met de spreuk …. Bij de buren is het gras  groener) de dieren op andere gedachten te brengen ... Ie kan'
 t'r we op schiete .....  Ze mogen best een paar maanden overwintere, maar overzomere ..... da's tegen alle afspraken!  
Als een tijdelijke toename tot overlast of ergernis leidt, dan noemen we dat een … plaag ; als we er baat bij hebben, als we er beter van worden, dan noemen we het een …. zegen.  Alles heeft dus twee kanten .....  De horecaondernemer in Renesse heeft andere belangen dan het jonge gezinnetje - rustzoekers-aan-zee .... De natuurliefhebber kijkt met andere ogen naar een gans dan de boer en de fruitteler plukt de vruchten uut z'n boogerd dankzij de stroom arbeidsmigranten, terwijl Asscher zich zorgen maakt hoe e.e.a. beheersbaar te houden.
Zo heeft alles twee kanten – de één geniet van het overweldigende  – de ander ervaart de overlast als een plaag. As 'aeren op'n 'ond ..... kattebak vol .... vulden we dan als kind, ietwat ondeugend, rijmend aan  ...
Onlangs verscheen, zij het in dode vorm, de eerste wolf, binnen onze landsgrenzen …. Een schijnbaar onbenullig incident, nieuws dat vooral voor de media heerlijk komkommerde. In Zeeuws Vlaanderen is ook wel eens een wolf gezien en zelfs een lynx meen ik, maar niemand nam de ontdekkers serieus ….. Het toenemend aantal vossen dat Zeeuws-Vlaanderen heeft gevonden kan niet meer ontkend worden. Niet voor niets werd Reinaert de Vos, al jaren geleden uit Hulst en omstreken verbannen ......, maar de vos lijkt nu terug ….. Natuurorganisaties vinden dat heel interessant, maar kippen- en duivenhouders vragen zich af …. Wordt het een lust of een last?



 
Het begint met één, dan komen er twee en voor je't weet zit je er onder ..... Het ene jaar zijn het vliegen, die in open-uitgereden mest hun eitjes gelegd hebben, dan weer wespen, die, verbannen van huis en haard, de terrassen afstruinen als Strijdkreetverkopers of zich opdringen als straatmuzikanten met beperkt repertoire. 
 Op Zuid-Beveland en met name in onze tuin zijn we de afgelopen weken ook overvallen door een hele horde …. vossen wel te verstaan …. Kleine .. dat gelukkig weer wel, maar toch …..  Het zijn er zoveel, .... as 'aeren op'n 'ond. Ze houden onze vlinderstruiken en lysimachia in gijzeling; het lijkt haast een plaag  .. lijkt - zeg ik, want we hebben er geen last van …. 't Is immers stik hezellug  en af en toe strijkt er één, desgeorienteerd, neer op onze hoofden (Zouden we roos hebben?)....... Alleen jammer dat je dan weer te lang buiten blijft zitten, zodat je in de knel komt met je tijdschema .......  De ankerpunten van de avond - de afwas en het nieuws - komen dan in de knel en dá trokt toch nerhens op .....  We kunnen ons niet voorstellen dat een vroegtijdig invallende herfst in één keer dit paradijs kan verstoren …..
Een zege of een plaag …. Toch hou ik het goed in de gaten .... We zitt'n  d'r immurs mie op'escheuteld ....... en voe je't weet spelen ze mie je voeten ..... 
Zo vertrouw ik bijv. die Rupert Murdoch (nee niet René Roep, da's weer een ander verhaal) voor geen goud, die z'n praotjes op de tv wil verkopen ...... op elleve nog wel, ... begreep ik ..... Fox noemt hij zijn speeltje, dat kan geen toeval zijn ...... Een zege of een plaag!  

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl


Slik op de Weg, de Zeeuwse blog voor de Scheldregio en haar bewoners relativeert dagelijks het leven in de mooiste regio van onze aardglobe - met recht de navel van de wereld!- elke blog is een ontspannen begin van de dag, soms belerend, soms relativerend, maar altijd verrassend, zoals ook "slik op de weg", een typisch Zeeuws fenomeen, je in het najaar altijd weer onaangenaam kan verrassen ..... Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Stuur de link (http://slikopdeweg.blogspot.nl )  door aan een ieder die de stikken op de juiste plek heeft zitten ...... Is er een mooie manier om je dag te beginnen.

zondag 18 augustus 2013

Hak hak hak .....

Het was groot nieuws ….  in komkommertijd. Archeoloog Marie Soressi van de Leidse Universiteit  meldde de vondst van een stuk hertenrib, dat ooit, door Neanderthalers gebruikt moet zijn om leer te bewerken …. een zgn. lissoir. Een vondst met verregaande betekenis ... aldus de archeologe, die hiermee, net als onze tennisster Angelique van der Meet uit Schrabbekerke, hoopt door te breken in de hiërarchie op de lijst met knapste archeologen, waarbij, zo beweert ze, onomstotelijk werd aangetoond hoe slim die eerste mensen wel niet waren ..... De PZC vond een hoekje leeg, waar dit belangrijke nieuws gedeeld werd.


De sporen van de eerste Neanderthaler, de oermens, die hier zo’n 120.000 tot 35.000 jaar geleden geleefd moet hebben, werden zo’n 150 jaar geleden gevonden in een dal van de Düssel, genaamd het Neanderthal … een vroeg soort mens ….. waaruit uiteindelijk wij, de Homo Sapiens, de Moderne Mens, zich ontwikkelde.  
Er zijn boeken vol over geschreven en dat is knap, want veel hebben we niet gevonden – eigenlijk hebben we heel weinig gevonden, dat vertelt hoe deze mensen leefden. 100.000 jaar geleden … We kunnen het ons niet voorstellen …….. honderdduizenden generaties terug …    
Schedelfragment van de Zeeuwse Neanderthaler (bron: anais.blogspot.com)
Een paar jaar geleden werd een stuk schedel gevonden van de oudste Zeeuwse Neanderthaler, weliswaar voor de kust, maar toch …… Een overmoedige badgast? Een mui? Een sterke stroming? Een strandwacht die toevalig een bedrijfsuitje had? Speculaties te over ....    De vondst van het schedelfragment, met de kenmerkende brede wenkbrauwknobbel, bewees dat er hier 100.000 jaar geleden al mensen rondzwierven ….  Dat het mogelijk een te ver weggedreven badgast betreft, denk ik dan, die hier een weekje op vakantie was, afkomstig uit het Thal van de Düssel, durf ik niet hardop te zeggen, want dan knapt onze eigen Zeeuwse Adam als een zeepbel uit elkaar ..... 
(foto: Hans Koert)
Hoe die eerste Zeeuw geleefd heeft is slechts gissen …. Archeologen zijn daar goed in .. in gissen .. in (soms voorbarige) conclussies trekken  …… Als ze vlak bij zo’n schedelfragment een benen vishaak vinden, behoort het schedelfragment toe aan een visser en als er veel mesheften en zeesterren aanspoelen op het strand van Westerschouwen, recht tegenover de vindplaats, dan wordt zo’n artefact al snel het bewijs, dat die eerste mens al tot culinaire hoogstandjes in staat was ..... Bij een Romeinse opgraving langs de Muur van Hadrianus op de grens van Schotland en Engeland hoorde ik van een archeoloog hoe de ene ruimte voorraadkamer werd en de andere een herberg omdat er  in de ene resp. een scherf van een amfoor en in de andere een oor van een drinkbeker naast een kroonkurk gevonden waren …..  Ja, ja ..... ruim je rotzooi op zou'k denken!
Ook hier in Zeeland moeten er dus Neanderthalers hebben rondgelopen, al kun je nog niet spreken over “Zeeland”.  Ik geef toe, regelmatig zie ik Zeeuwen fietsen, waarbij ik enige verwantschap vermoed met deze eerste mens, maar alleen uitgebreid DNA-onderzoek zal dit kunnen bevestigen. Het zou me trouwens niet verbazen dat, als het eens goed werd uitgezocht, in bepaalde, van oudsher geïsoleerde streken van de regio, een significant hoog aantal direct aanwijsbaar gerelateerde genen gevonden zouden worden ….. Er wordt zelfs beweerd, dat de bles, het muusje zeiden we altijd, gedragen door de in traditionele kleding gestoken Zuid-Bevelandse vrouw, een rudimentair overblijfsel is van de geprolongeerde wenkbrauwboog ..... Ze zeggen't .... 't Zijn niet mijn woorden!    Maar goed, dat blijft speculeren.  Feit is dat ik tegenwoordig niet meer zonder mobiel en knooppuntenroute in De Poel ga fietsen …… Ik kijk wel uit ….

(foto: Hans Koert)
Heb je trouwens de foto gezien van het stukje hertenrib, dat in Zuid-Frankrijk gevonden is? 
Een half rond gebogen plat botje, zoals een ribbetje hoort te zijn ……  Volgens de mensen die er voor door geleerd hebben, gebruikt om leer te bewerken … een lissoir. De opwinding zit hem niet zo zeer in het voorwerp zelf, als wel in het feit dat archeologe Marie Soressi ontdekte dat ze, via internet, nog steeds zo’n lissoir kon bestellen … gewoon bij Bol.com dus, of zo, za’k maar zeggen en daaruit concludeerde ze dat de Neanderthalers dus heel erg inventief waren ……. dat ze zulk effectief gereedschap gebruikten.  Nou, volgens mij zijn dat conclussies van de vette klei - rechtstreeks slik op de weg ....  Je kunt met dezelfde logica de conclusie trekken dat Bol.com al eerder moet hebben bestaan, dan we vermoeden.
Trouwens, wie zegt dat het hertenribbetje daarvoor gebruikt is? We associëren toch Neanderthalers met woeste kerels, die met stenen bijlen, op alles inhakten wat ze maar konden vinden – die met hun vuurstenen wapens op jacht gingen en de schedels doorkliefden van dieren, die ze wilden oppeuzelen – één goed gerichte mep - hak -  en je kunt elk konijnenschedeltje zo leeglepelen ….. stel ik me voor.
Ik vermoedde gisteren, dat onze archeologe met haar idee over het kromme hertenbotje, helemaal de verkeerde conclussie getrokken heeft …. , toen ik  een pot Krieltjes van Markant, het huismerk van EmTé, maar waarschijnlijk gewoon gevuld bij Hak, wilde bereiden - de inhoud wel te verstaan- niet het potje. Maar die rot dekseltjes kreeg ik vroeger nooit open ..... Je weet wel zo’n glazen pot met zo’n vacuum gezogen blikken afsluiting. Nu heeft meneer Hak, waarschijnlijk tijdens een all-you-can-eat krabbetjesbachanaal, diep nagedacht en herinnert, ergens diep weggestopt in een rudimentair aanwezig stuk hersenschors, het hertenbotje, waar ze vroeger de schedeltjes mee uitlepelden .....  en het idee was geboren - het probleem waar zijn klanten al jaren mee worstelden, was in één keer opgelost … het opwippertje was geboren en ………….. sssssssst – Niks geen gehak hak hak ……  

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl


Slik op de Weg, de Zeeuwse blog voor de Scheldregio en haar bewoners relativeert dagelijks het leven in de mooiste regio van onze aardglobe - met recht de navel van de wereld!- elke blog is een ontspannen begin van de dag, soms belerend, soms relativerend, maar altijd verrassend, zoals ook "slik op de weg", een typisch Zeeuws fenomeen, je in het najaar altijd weer onaangenaam kan verrassen ..... Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Stuur de link (http://slikopdeweg.blogspot.nl )  door aan een ieder die de stikken op de juiste plek heeft zitten ...... Is er een mooie manier om je dag te beginnen.







 

vrijdag 16 augustus 2013

As un uul op un zieke koeie .....

Heb je’t ook gelezen in de krant?  Van die twee Vietnamezen  Ho Van Thanh en zijn zoon Ho Van Lang, die na veertig jaar in de jungle ondergedoken, weer teruggevonden zijn en naar de bewoonde wereld teruggebracht?
Wat zullen die hun ogen uitgekeken hebben. As un uul op un zieke koeie zullen ze gekeken hebben naar al die nieuwe gadgets van tegenwoordig.  Het zegt natuurlijk wel iets over de uitgestrektheid van de Vietnamese jungle – want hier in Zeeland zou je je zo lang niet schuil kunnen houden … stel je voor dat je in de krant zou lezen dat Tanne en Leen na 60 jaar eindelijk van de vliering van hun in 1953 door het woeste water omsloten huis bevrijd geworden zouden zijn …… de sleutel van de vlisotrap hadden ze niet meer kunnen vinden, maar toen Leen het laatste bo:'mpje uit de allerlaatste weckfles mie brekeboantjes  schraapte, bleek het sleuteltje gewoon meegewecked te zijn .....……   
Mijn opa had in de jaren voor en na de oorlog ( ook in de oorlog trouwens) een klein boerenbedrijf met wat  melkkoetjes en wat weien in de Boeierd bij Hoedekenskerke, een paar varkens, een Zeeuws Trekpaard, Blondine genaamd, kippen, een mispit, wat beierstruken, ze verkochten melk aan huis, ze hadden een bleek en wat bunder land, waarop hij sukerpeën, petaten of juun verbouwde ……

Zijn leven bestond uit werken, werken en nog eens werken … de seizoenen en de dieren bepaalden het ritme van de dag, want een volle uier moet nu eenmaal op tijd geleegd worden  en in de zomer was de hele familie, de kinderen en kleinkinderen incluis, druk met het binnenhalen van de oogst. In de herfst werd het varken geslacht, in stukken gesneden, gezouten of verworst ….. gebraden of gedroogd. 
Stel dat de opa van mijn opa, die ergens in de negentiende eeuw geleefd moet hebben, ineens onverwacht uit de lucht was komen vallen, dat had hij waarschijnlijk, na een korte gewenningsperiode, zich snel thuis gevoeld op het spulletje van zijn kleinzoon …… die immers, net als hij vroeger, een herkenbare bedrijfsvoering runde …..  De boer uit de negentiende eeuw, zou zich thuis gevoeld hebben op het platteland van Zeeland anno 1935 …..  zoals een boer uit de 17de eeuw of een horige uit de vroege middeleeuwen, na wat omscholingen, perfect mee zou kunnen draaien …………..

Mijn moeder, nu bijna 87 jaar oud, kreeg onlangs een brief van het Centraal Bureau voor de Statistiek …. I en O research …, je weet wel, dat bureau dat onze mening kent ....... De brief opende met het zinnetje .. :
  • Geachte mevrouw K. … Leven in een veilige omgeving is voor de meeste mensen heel belangrijk. Om te weten te komen hoe mensen in Nederland tegen veiligheid in hun buurt aankijken, ..... blah blah blah … Natuurlijk kunnen niet alle inwoners van Nederland onderzocht worden. Daarom trekt het CBS een steekproef uit het bevolkingsregister. De volgende naam is daarbij te voorschijn gekomen: S. K-H.  Dr. Rob van P., algemeen directeur van het CBS, die de brief ondertekende meldt daarna dat hij het op prijs zou stellen dat ze de vragenlijst op internet zou willen invullen …. Waarna een website en een ingewikkelde inlogcode volgde;zo één die niemand in één keer kan onthouden. (Zouden ze daar iemand voor in dienst hebben?  Om die te verzinnen?)
Mijn moeder keek naar die brief as un uul op een zieke koeie .... U snapt het al …… je zal maar uitgekozen zijn, zoals je ook bijna wekelijks kans maakt op de Jackpot van de Staatsloterij .... Deze week gaat hij zeker vallen.  …. Je zal maar ver in de tachtig zijn en de grip op je leefomgeving langzaam verliezen - de wereld om je heen snel zien veranderen … de videorecorder, die je eerst had, werkt niet meer – gelukkig had de electrozaak nog een “nieuwe" in voorraad, maar je krijgt de bediening niet meer in de vingers ….. De magnetron wordt alleen gebruikt om melk op te warmen en de draadloze telefoon ligt elke avond op te laden, maar de inlogcode kun je niet onthouden ……
Trouwens, er zitten ook wel erg veel knopjes op … net als overigens  de afsrtandsbediening van de tv - of op de pinautomaat van de bank ….. maar zelfs het giroboekje voor de overschrijvingen lijkt veranderd en herken je niet meer - En er is geen directeur van de bank meer, die je handgeld van je boekje haalt ..... gewoon handje contantje in je hand en dan met een pennetje een simpele  aftreksom in je boekje, bekroond met een mooie handtekening .....  Gelukkig helpen de kinderen als de klok straks weer teruggezet moet worden  ... met het klokje op de magnetron en de tv …. Digitale tijd .... Hoe laat is het?  De klok van opa kan ze nog wel opwinden en terugzetten; nu oppassen, dat hij niet van slag raakt. 
Het lijkt onwaarschijnlijk dat Leen en Tanne na zestig jaar vermist te zijn geweest, hun zolder zullen verlaten om zich op het politiebureau in Ouwerkerk te melden ..... want dat zal er wel niet meer zijn ..... een bemand politiebureau .... Sommige dingen zouden ze wellicht nog wel herkennen …. Maar wat te doen met een telefoon, die niet in de gang hangt, maar los is en waar je op moet wrijven ..... zitten er dan vingers op? En waar berichtjes op verschijnen uit verre landen, waarmee je vroeger alleen per zeepost communiceerde ... of een automatiek, waar je zomaar geld uit de muur kunt halen of een retourtje Zierikzee met de bus, dat je niet meer met die twee zilveren guldens kunt betalen, die je al die tijd bewaard hebt ….. of je een OV-kaart hebt .... Bedoeltie misschien un ansichtkaart, Leen?
Er zijn anno 2013 heel veel Leen's en Tanne's  ....... die de wereld om zich heen snel hebben zien veranderen en die die veranderingen niet hebben kunnen bijhouden ….. Die zich vervreemd voelen van hun kinderen en kleinkinderen, die maar niet begrijpen, waarom moeder elke keer blijft zeuren  over dat vakantiekaartje, dat nog steeds niet in de bus ligt ..... Ze zijn ontheemden geworden, zoals ook Thanh en Lang, die zich als een kat in een vreemd pakhuis gevoeld zullen hebben, of, zoals ze dat in Zeeland zeggen .... op al die nieuwe dingen kieken as een uul op un zieke koeie ……….
  • Uw deelname is daarom erg belangrijk: u vertegenwoordigt als het ware veel inwoners van Nederland.
Ze weet niet wat ze met die brief moet - wel dat het belangrijk is, want dat woord heeft ze herkent .... Ze leest hem keer op keer en het voelt onveilig, unheimisch, om een goed Nederlands woord te gebruiken ..... Ze pakt de brief ieder moment op, en kijkt er naar, as un uul op un zieke koeie, in de hoop dat de inhoud gaat dagen ..... Volgende week toch maar even aan H. laten zien ...... even opschrijven dat ik het niet vergeet.
Ik vermoed dat ze bij een eerdere enquête, afgenomen op het  internet, gevraagd hebben aan de geselecteerden: … Heeft u toegang tot het internet?  De score die de computers van het CBS ontvingen was bijna 100 % …   De honderdduizenden ouderen, die het tempo van de veranderende samenleving niet meer willen en kunnen volgen, voor wie een computer als een zieke koe is hebben de uitnodiging voor de enquête ten lange leste maar bij het oud papier gegooid …. Natuurlijk hadden ze moeten reageren ….  naar het e-mailadres van de helpdesk

Wat jammer, dat ze bij het Centraal Bureau voor de Statistiek ook de grip op de samenleving schijnen te zijn kwijtgeraakt.

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl


Slik op de Weg, de Zeeuwse blog voor de Scheldregio en haar bewoners relativeert dagelijks het leven in de mooiste regio van onze aardglobe - met recht de navel van de wereld!- elke blog is een ontspannen begin van de dag, soms belerend, soms relativerend, maar altijd verrassend, zoals ook "slik op de weg", een typisch Zeeuws fenomeen, je in het najaar altijd weer onaangenaam kan verrassen ..... Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Stuur de link (http://slikopdeweg.blogspot.nl )  door aan een ieder die de stikken op de juiste plek heeft zitten ...... Is er een mooie manier om je dag te beginnen.