donderdag 31 oktober 2013

Zeurpiet

 
Het schijnt dat er al vragen in voorbereiding zijn …. Niet in Provinciale Staten of de Tweede Kamer, maar ergens ver weg ……… ver voorbij de einder bij Westkapelle, waar, zo zeggen bijna vergeten sagen, landen liggen, waar we weinig van weten …..     Uiteraard geldt dat andersom ook ……  denk je echt dat er daar ooit iemand zich heeft afgevraagd, wat er hier allemaal gebeurt? Ver weg, achter hun horizon? 'Tuurlijk niet ..... Maar tijden schijnen veranderd ….. We worden bespioneerd, heb ik horen verluiden, afgeluisterd ……. en niet alleen de hoge pieten ... nee ook de gewone man ..... ook jij en ik .... en ook hier in Zeeland.  En dat één van die nieuwsgierige vogels, zo'n blinde vink, zo'n luistervink, ophef maakt over onze zeden en gewoonten en er zelfs al contact geweest is op hoog niveau over vermeende misstanden, die in haar ogen onbegrijpelijk zijn ………….
De Westerschelde bij Ellewoutsdijk ( foto: Hans Koert)
Ik begreep, dat het deze keer in onze regio eens niet over verlies van natuur gaat, na de zoveelste verdieping van de Westerschelde ( het schijnt dat het in bepaalde droge streken in Australië al doorlekt), noch over die paar nertsenfokkerijen, die binnenkort hun (bont)jas kunnen aantrekken en verhuizen. 
Nee, wie wil weten wat er echt loos is in onze regio, moet dieper graven, heb ik uit doorgaans betrouwbare bron vernomen …. Dieper graven? Zouden er mensen aan de andere kant van de plas zijn, die het wurmensteken, als traditioneel Zeeuws tjdverdrijf, in de slik willen trappen? Of het kruukels pulken als besmet werk willen kenmerken? Of krijgen we de zwarte piet toegespeeld vanwege het discrimineren van "Gevulde Heren"? Of omdat we stug vasthouden aan het promoten van zo'n ongezonde zoete bolus bie de koffie? Daar gaan we toch hopelijk niet op wereldniveau over lopen zeuren? Elkaar de zwarte piet toe spelen?  Zeurpieten zijn dat.
Ruiters terug van de strao (foto: Hans Koert)
Geruchten melden dat het gaat over een gebruik, een traditie, diep in het Zeeuwse verankerd en bijna nergens meer in ere gehouden, maar er schijnen nog een paar geïsoleerde gesloten gemeenschappen te zijn, die zich er mee bezig houden; alleen in naam dan, feitelijk overheerst de gezelligheid, de samenhorigheidhet dorpsgevoel … op het niveau van de bibliobus en de SRV-man za'k maar zeggen.  
Gelukkig is het niet zoiets als katknuppelen, palingtrekken, color runnen of paintballen ergens diep weggestopt in het Poelbos – dit soort kwelspelen, een echt Nederlands woord overigens, wordt al decennia lang niet meer getolereerd en het verbod om op olifanten te rijden, een attractie, die in het Verre Oosten horden toeristen trekt en nu door westerse touroperators geboycot wordt, heeft aan de kust bij Zoutelande gelukkig nooit een poot aan de grond gekregen. Dat kan het dus ook niet zijn, of zouden er in de wereld mensen rondlopen, die het berijden ( lange ij, geen korte) van ongezadelde paarden ('t zou tegenwoordig zomaar in je blinde vink kunnen zitten) tijdens tradities als het ringsteken of tijdens de jaarlijkse strao willen verbieden, aangezien dit volgens arbo-normen onmenselijk is? Kun je’t voorstellen, rijden op zo’n Zeeuwse knol met een zadel op de rug?  Over Arbo gesproken – dat kunnen alle fysiotherapeuten hier in Zeeland de handen wel ineen slaan ….. Zeurpieten zijn dat.
Veuhelnet onder Wolphaartsdijk ( foto: Hans Koert)
Dankzij vooralsnog geheime feiten, die Slik op de Weg ter ore zijn gekomen, kan ik nu een tip van de sluiter, van het net, kan ik beter zeggen - van het veuhelnet, optillen .....
Er  schijnt vooral gezeur te zijn over de zgn. mussengilde's, mossenhildes op z’n Zeeuws. Over mussen dus, over die tamelijk saaie bruine vogeltjes, die ordinaire Hollandse kanariepieten, die hun nesten onder de dakpannen maken, veel lawaai maken op  en rond de schoorsteen en waarvan men zegt dat ze, als het heel heet is, massaal van het dak vallen …………..  en dan moet je de mensen eens horen zeuren over zo’n dooie mus …… zeurpieten zijn het – daar hoor je juist blij mee zijn …..
Graan (foto: Hans Koert)
In Zeeland, vanouds een agrarische regio, hadden boeren vroeger veel last van vogels, zoals mussen, spreeuwen, kraaien en duiven, die zich tijdens de oogst ( of er net voor, beter gezegd) tegoed deden aan de rijpende tarwe (mussen) en de erwten op het land ( duiven). Ook menige kersenboomgaard was niet veilig als de vruchten rijp waren (spreeuwen).
Boeren in Zeeuwse dorpen sloegen daarom zo rond de tweede helft van de negentiende eeuw de handen ineen om de plaag effectief te bestrijden. Het idee was even simpel als doelmatig.  
Musschendooders (Middelburgsche courant 21 mart 1883 (bron: Krantenbankzeeland)
In Egypte heb ik ooit eens gezien hoe schoolkinderen in de katoenvelden, gewapend met een bakje, rupsen gaan vangen, die de oogst dreigen te vernietigen – voor elke rups krijgen ze een vergoeding en dit idee moet ook de Zeeuwse plattelandsbewoner ter ore gekomen zijn.

's Heer Abtskerke
(foto: Hans Koert)
In het reglement van het oudste Zeeuwse mussengilde, dat van ’s Heer Abtskerke ( opgericht in 1815), wordt het doel in de oprichtingsakte duidelijk gemaakt: Alle ingezetenen, hoofden des huisgezins en houders van gaarden zijnde, zullen jaarlijks te rekenen van de 1e januari tot 31 december van elk jaar, zoveel 25-tal mussen moeten dooden en opbrengen als zij stuks paarden in eigendom bezitten. Ik vond dat ook duiven in deze regeling meededen, waarbij de wisselkoers voor één duif gelijk stond aan zes mussen en wie zijn handen niet vuil wilde maken door mussen of vogels de nek om te draaien, mocht ook musseneieren inleveren – die telden ook.  Mollen ook, overigens, al ontgaat mij het gemeenschappelijk kenmerk ……. Zou hieruit het programma "Wie is de mol?" ontstaan zijn? Vereniging dus, waar men blij is met elke dooie mus – waar vind je dat nog ….!
Goessche Courant 1892 ( bron: krantenbankzeeland)

Er schijnen nog een aantal van die mossengildes te bestaan – Uiteraard die in ’s Heer Abtskerke, in Oosterland, Kats, Heinkenszand en zelfs in Renesse. Aangezien alleen mannen lid mogen zijn, richtten de vrouwen in laatstgenoemde plaats een paar jaar geleden het Mutsengilde op – een glimlach ligt soms ook in Zeeland in deze donkere dagen, zomaar voor ’t oprapen. ……  De bijeenkomsten zijn besloten en met veel symboliek omgeven, als ware het Vrijmetselaarsloges of bijeenkomsten van één of ander geheim genootschap ….. 
Spreeuwenjong (foto: Hans Koert)
Wat wel naar buiten is gelekt, is dat tijdens dat soort besloten bijeenkomsten de koning gekozen wordt, zeg maar de oppermus, en dat er tijdens die bijeenkomsten palingbrood gegeten wordt …… een traditie, die vooral in Schouwen gekoesterd wordt.  En dan wil men nog wel eens iemand in het ootje nemen – zo’n zeurpiet uit de stad, die het altijd beter denkt te weten en bijvoorbeeld de hagelkanonnen in de bomgaarden wil verbieden omdat de vogeltjes anders zo schrikken en die tijdens de vergadering voorstelt om voortaan ook de schijtlijster en de boerenkoolmees toe te laten op de vergoedingenlijst – zo iemand die er om vraagt om beetgenomen te worden, door hem een zwartgemaakte bonte piet in de handen te drukken als ware het een spreeuw ….. dat soort mensen dus ….

Ik las dat ze daar binnen de vereniging wel raad mee weten …… die krijgt een koekje van eigen deeg en terwijl hij vermoedt in een broodje met een sappige moot paling te happen, zet hij zijn tanden in een, met het broodje meegebakken, dooie mus …..   Zelf  zou ik zoiets niet durven verzinnen, als dat niet echt zo gebeurd zou zijn …… Misschien een idee om die mensen, die ons afluisteren en bespieden, die ons de maat nemen, die onze tradities willen afpakken en die liever een slee met rendieren zien of een boot vol bonte pieten ....... als we die nou eens verrassen met een Zeeuwse delegatie met een mandje Zeeuwse palingbroodjes ………… zeurpieten!  Of zullen we hen publiekelijk zwart maken en in de zak stoppen?

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl


Slik op de Weg, de Zeeuwse blog voor de Scheldregio en haar bewoners relativeert dagelijks het leven in de mooiste regio van ons land  - de navel van de wereld! In elke blog wordt geprobeerd de Zeeuwse henen te ontrafelen - de Zeeuwse peeën te ontdoen van loof en slik ..... vandaar ook de titel van de blog: Slik op de Weg! Zo blijkt de Zeeuw 't ni-jaer te preveleren boven de zummer ....en pruimen en peren boven kersen en appels en dromen van een "spulletje" in de Zak ..... .  Laat je elke ochtend verrassen door Volg Slik op de Weg op Facebook te vullen en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... 

Stuur de link (http://slikopdeweg.blogspot.nl )  door aan een ieder die de stikken op de juiste plek heeft zitten ...... Is er een mooie manier om je dag te beginnen.

donderdag 24 oktober 2013

Kelder

Ze zijn aan’t vliegeren, dachten we …….. Hoog boven de zeedijk bij Scheldeoord, het vakantiepark onder Baarland, in de uiterste zuidoosthoek van de Zak van Zuid-Beveland zijn grote vliegers te zien – niet van die houten panlatjes, gekruisd en beplakt met doorzichtig vliegerpapier, die je thuis in elkaar knutselde met een lange staart, waarin bossen hos waren geknoopt ….. nee, van die moderne .. van die zwevende matrassen za’k maar zeggen, waar je vroeger op sliep.
 
 Eenmaal op de dijk bleken het kytesurfers te zijn, een soort mix tussen windsurfen en vliegeren …… Een man of en vrouw in een wetsuit op een plank, die niet zoals bij een “windsurfplank” door een zeil wordt voortbewogen maar door een vlieger, een kyte

Het Baarlandse Strandje - Zuid Bevelanders zijn in de aard bescheiden en zullen dit grootste strand van Zuid Beveland, niet alleen qua omvang maar ook qua bezoekersaantal, nooit “strand”  noemen – “strandje" – we kennen onze plaats- ligt er normaal gesproken verlaten bij, behalve op warme zomerse dagen, en, zoals nu, vol kytesurfers, die de wind door hun haar willen voelen en zich bekeken weten door de bezoekers op het terras van uitspanning De Landing boven op de dijk ..... 
't Baarlandse Strandje: Negenenzestig jaar geleden, eind oktober 1944, ziet het Baarlandse strandje er anders uit …. eind oktober: donkere wolken en herfstachtig -  verlaten liggen de slikken van het eertijds voor de kust gelegen eiland Stuyvezand er verlaten en desolaat bij ….. Het is oorlog. De geallieerden beschieten vanaf de overkant de dijk en de er achter liggende Zak van Zuid Beveland. Die beschietingen begonnen rond de 25ste oktober 1944 en zouden een paar dagen in alle hevigheid duren ……

 Mijn opa en opoe woonden, samen met hun twee kinderen ( waarvan één later mijn moeder zou worden) in Hoedekenskerke, dat precies in het schootsveld van de geallieerden lag.  Later werd er ook vanuit vliegtuigen geschoten. Midden in het huis aan de Kaaistraat, nu de Havenstraat, wachtten ze in spanning af wat komen ging. 
De meest veilige plek was de kelder, die vanuit een steile trap in de met blauwe antieke tegeltjes beklede gang, te bereiken was. Daar wachtten ze de eerste Schotse soldaten van de 52e Lowland Division af, die in de vroege ochtend van 26 oktober 1944 overstaken met hun Buffalo’s en bij Baarland over de dijk Zuid-Beveland binnenreden. Er werd geschoten en huis na huis werd uitgekamd op Duitse soldaten. Veel huizen werden verwoest .... Mijn grootouders en hun gezin overleefden de beschietingen, al heb ik begrepen dat de schuur bij het huis zwaar beschadigd werd – ook waren er ongetwijfeld koeien, die de strijd niet overleefd hadden.  

 Toen ik een jaar of zeven was en als kind opgroeide en nog in korte broek naar school ging in Hoedekenskerke, was de oorlog al heel lang geleden ……. Je had er als kind geen weet van wat er precies gebeurd was.  Een achtergehouden Duitse helm, die een vriendje had, was natuurlijk bere interessant  en ik herinner me dat we een koptelefoon hadden die uit een vliegtuig kwam. We speelden oorlogje, uiteraard, ook al hadden we’t nooit meegemaakt.  We maakten een houten geweer en schoten pijltjes of erwten met behulp van een posteleastiek dat strak getrokken kon worden en dan door een wasknijper vastgehouden werd. Door op de wasknijper te drukken ging het geweer af. 
Verder herinner ik me de grote GMC, een vrachtwagen, die de Amerikanen achtergelaten hadden in Europa en via de Marshallhulp hier ingezet werd bij transport.  Jewannes den Dekker had zo’n grote GMC, in feite een oude legerwagen uit de Tweede Wereldoorlog, waarmee hij zand reed. Er werd thuis nooit over de oorlog gesproken, al was het alleen al omdat men het verdriet en de ellende van die tijd het liefst wilde vergeten, maar ook om de tere kinderziel van de babyboomgeneratie te ontzien.  
 
Toen ik een jaar of zeven oud was, leek de oorlog eeuwen geleden, maar de vrede was in feite nog maar 10 jaar jong …… Wat stelt nu tien jaar voor? Nu kijk ik daar heel anders tegen aan .... Tien jaar geleden vanaf nu gerekend waren we de millenniumstress al lang weer vergeten, hadden we al de euro, discussieerden we ook al over het zwart van piet en ontving Dieuwertje Blok rondrennende regenboogpieten en was ik ondertussen aan de gedachte gewend, aan de tweede helft van mijn bestaan begonnen te zijn ….

Wel herinner ik me uit begin jaren zestig dat ik het verhaal kende van het verblijf in de kelder – van die angstige week onderin het huis.  Mezelf bewust van het feit dat je zoiets ingrijpends, het best ervaart, door je opnieuw in te leven in het kelderavontuur door het na te spelen .... Veel artiesten beginnen hun carriere immers gewoon tussen de schuifdeuren; ik in de kelder ....   Ik herinner me dat ik een dag ( het zal ongetwijfeld niet meer dan een uurtje geweest zijn) in de kelder mocht doorbrengen – de deur op het knipje …….
 
Dat was mijn manier om die oorlog te verwerken …… Geen moeizaam worstelen door de blubber tegen de Baarlandse zeedijk aan …. zoals de Schotse soldaten ongetwijfeld ervaren moeten hebben, net als ik zie, anno tweeduizendnu, hoe de kytesurfers tot aan hun knieën door de blubber de kant proberen te bereiken. Wie mijn trauma’s voor zwemmen en banjeren door de modder van De Val op weg naar het “zwem”water kent, zal begrip hebben voor het feit dat ik liever met een zaklicht, een krant vol pelpinda’s  ( je moet toch wat te eten hebben) en een spannend Bigglesboek, in de kelder ging zitten.  

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl


Slik op de Weg, de Zeeuwse blog voor de Scheldregio en haar bewoners relativeert dagelijks het leven in de mooiste regio van ons land  - de navel van de wereld! In elke blog wordt geprobeerd de Zeeuwse henen te ontrafelen - de Zeeuwse peeën te ontdoen van loof en slik ..... vandaar ook de titel van de blog: Slik op de Weg! Zo blijkt de Zeeuw 't ni-jaer te preveleren boven de zummer ....en pruimen en peren boven kersen en appels en dromen van een "spulletje" in de Zak ..... .  Laat je elke ochtend verrassen door Volg Slik op de Weg op Facebook te vullen en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... 

Stuur de link (http://slikopdeweg.blogspot.nl )  door aan een ieder die de stikken op de juiste plek heeft zitten ...... Is er een mooie manier om je dag te beginnen.

donderdag 17 oktober 2013

Snikkeren

Je grenzen kennen ..... Dat is één van de uitdagingen waar je voor staat als je volwassen wilt worden.  Je moet alles een keer in je leven geprobeerd hebben, vinden we ….. Van een expeditie naar de hoogste toppen van de wereld in Nepal tot een olifantensafari door een neushoornwildpark in India; van een wandeling over walmende lavavelden in IJsland tot een kamelentocht door de Jordaanse woestijn bij Petra; van een ballonvaart boven Breda tot een sms-tje versturen vanachter het stuur van de auto.  Levensgevaarlijk allemaal, natuurlijk dat laatste, je hebt gelijk, maar in een stilstaande auto zijn de gevaren te overzien ......….  Wie dat alles onder ogen gezien heeft, heeft zijn grenzen leren kennen.
De mens zoekt graag zijn grenzen op …. al laten we 't meestal liever over aan een ander.  Je hoeft tegenwoordig maar de tv aan te zetten of je ziet de één of andere bobo met een roodverbrande kop en een rugzak door de Marokkaanse woestijn draven; programma's die de kijker, met een bakje pinda's en een biertje tegen de zenuwen, doet griezelen bij het zien van wiebelende touwbruggen, waarmee een ravijn overbrugt moet worden. Straks nog even de hond uit laten ….. of zet ik alleen de deur even open?  ’t Is donker (eng) en't regent (nat) …..
Zelf ben ik niet zo van dat soort programma’s; wel geniet ik van de gedachtenkronkels van Wouter Klootwijk, die ietwat wereldvreemde man van onbestemde leeftijd, die ergens in Noord Nederland in een houten pipowagen woont en nieuwsgierig is naar alles wat we onder onze neus stoppen …… Wie zijn programma’s volgt krijgt een verrassende kijk op ons dagelijks voedsel …..
Meestal eindigt het programma aan de basis ... terug naar af ... gewoon, back to basicmet je klompen in de klei,  alsof al onze moderne verworvenheden nooit verworven zijn. ….. Mossels koken in een conservenblikje langs de Waddenzee, op wat gesprokkeld wrakhout met een beetje zeewater erbij. Meestal vindt hij dan in zijn dikke zwarte “boenkerte” nog wel ergens een ui, opgeraapt van de weg, verloren door een boer, met een iets te hoog opgestapelde oogst .. et voila   …. Daar kan de Kromme Watergang met al zijn sterren niet aan tippen ….. Lekkerder kun je mossels niet eten: Oer. Eigenlijk vertegenwoordigt die Wouter Klootwijk het nieuwsgierige kind in ons zelf - dat willen weten en dan gewoon vragen en doen .... Helaas zijn we dat als volwassenen verleerd - doen we niet meer. .....
  Mijn eigen culinaire avonturen hoeven over het algemeen niet zo uitgebreid besproken ……….. Spruitjes vind ik lekker; zeekraal en lamsoor staan elk voorjaar op mijn menu en kru:kels pulk ik geroutineerd leeg met een stopnaald.

Onlangs zelfs Zeeuwse tapa’s gegeten bij Spek mie Stroop in 's Heerenhoek …. Stropievet, poskop en kaontjes …… nostalgisch culinair tafelen ….. niks light of mager of vetarm of gezond…. Je voelt het cholesterol in je bloed klonteren ….. Maar goed, voor één keertje?
Tijdens een reis door IJsland, lang geleden, leerden we klipvis kennen -  gedroogde vis, die ze in de supermarkt verkochten. Je trekt de stukje gedroogde vis los en steek ze in je mond – een soort Viking kauwgom, dat je kiezen een kwartiertje flink aan het werk zet ….. Het smaakte verrukkelijk en vervaagde, na al die jaren, tot alleen een herinneringen.
Wouter Klootwijk liet in één van zijn uitzendingen een visser uit Zoutkamp aan het woord, meen ik, die demonstreerde hoe hij vis, meestal Wijting, schoonmaakte, zoute en daarna buiten aan de mast te drogen hing ……

Na een weekje is de vis, nu droogvis geheten, klaar voor consumptie.
Als ik in Sluis ben, ga ik altijd de enorme viswinkel van Fieret binnen, waar het alleen al interessant is om al die exotische vissen, die gewoon voor het Zeeuwse strand heen en weer zwemmen, in hun gekoelde mortuarium te aanschouwen en  te zien hoe  tientallen Belgen kilo’s vis meeslepen, alsof ze nog nooit van Oostende gehoord hebben …… Meestal ga ik er met een stukje heilbot of poon vandoor, maar de laatste keer viel mijn oog op vijf aan de staarten gebonden visjes, die aan een stang boven de vitrine hingen ….. droogvis.  Dat riep herinneringen en verwachtingen op.
 
De visjes meer naar huis uiteraard en omdat ze nog zacht aanvoelden, eerst een weekje in de schuur gedroogd.  Ze werden bikkelhard …… maar de gezouten en gedroogde stukjes vis, die ik er af kon snijden. snikkeren, met een scherp mesje, smaakten uitstekend …………… Een culinaire sensatie, dat ik sinds mijn eerste hap spruitjes, niet meer zo bewust had meegemaakt ……. maar, net als bij al die tv-spelletjesexpedities in de Marokkaanse woestijn, niet van gevaren ontbloot …….
De vis is namelijk zo ingedroogd en hard geworden dat het losmaken van de flintertjes vis alleen met een uiterst scherp mesje  kon gebeuren …  en dan snap je't al ... de combinatie van twee linkerhanden en een scherp mesje ...... da's als een slecht huwelijk.
Snikkeren noemen we dat hier in de Zak; zoals een boerenzoon uit de Zak vroeger na een dag hard werken, een paardenmes probeerde te maken door een in traditie vastgelegde vorm van Zeeuwse paarden aan een voederbak, uit palmhout gevormd .... met het "geheime" kenmerk, dat alleen een echte inwoner uit de Zak herkent ..... de losse knikker ... . Kijk en die sensatie ervaar je, dankzij de droogvis, die ingedommelde genen weer doet ontwaken; die een vergeten vaardigheid oprakelt, die blijkbaar nog latent in mijn blauwdruk zit, ooit ontwikkeld door een verre voorvader met twee rechterhanden onder de petroleumlamp ..... snikkeren.  

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl


Slik op de Weg, de Zeeuwse blog voor de Scheldregio en haar bewoners relativeert dagelijks het leven in de mooiste regio van ons land  - de navel van de wereld! In elke blog wordt geprobeerd de Zeeuwse henen te ontrafelen - de Zeeuwse peeën te ontdoen van loof en slik ..... vandaar ook de titel van de blog: Slik op de Weg! Zo blijkt de Zeeuw in 't ni-jaer liever  "slik" dan "modder" te lezen; pruimen en peren boven kersen en appels te preveleren en te dromen van een "spulletje" in de Zak ..... .  Laat je elke ochtend verrassen door Volg Slik op de Weg op Facebook te vullen en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... 

Stuur de link (http://slikopdeweg.blogspot.nl )  door aan een ieder die de stikken op de juiste plek heeft zitten ...... Is er een mooie manier om je dag te beginnen.

vrijdag 11 oktober 2013

Kanon

Het lijkt wel of we verleerd zijn om een stapje terug te doen ….. stapjes terug, dat zijn we niet gewend - we willen vooruit kunnen kijken - niet terug .....   "We hebben immers geen ogen op de rug", zeggen we dan.  We willen er steeds een stapje bij, een paar procenten meer elk jaar en schreeuwen moord en brand als cijfers leren dat de koopkracht gedaald is.  Veel mensen voelen de pijn van de crisis dagelijks, vooral als ze hun baan, hun toekomst in rook hebben zien opgaan ….. dan moeten er noodgedwongen stapjes, wat zeg ik, grote stappen, teruggezet worden ………. De tering moet naar de nering gezet worden. De tijd van overvloed, de zeven vette jaren wordt wel eens gezegd, lijken voorbij - het moet met een tandje minder.
Het lijkt wel of we verleerd zijn hoe ....  dat we oude schoenen kunnen laten verzolen i.p.v. nieuwe te kopen en spullen hergebruikt kunnen worden als we er op uitgekeken zijn …. Kringloopwinkels en rommelmarkten zijn populaire uitjes geworden. De voedselbank is voor velen ook een vast ankerpunt in de week geworden. En wie niet weet wat recyclen is, hergebruiken, die krijgt uitgebreide informatie over het inzamelen van plastic flessen door Teletubbies als Maurice de Hond en Ankie van Grunsven, die hun lege drankflessen in de glascontainer gooien.  Ik ben Patricia Paay en ik weet alles over scheiden ……. 
Recyclen …… hergebruiken.  De appelschillen en groenteresten verdwenen vroeger niet in de groene container …. Nee, achter in de tuin hadden we de composthoop, waar op natuurlijke wijze het afval tot compost verteerd werd. En datzelfde gebeurde nog vroeger ook met de inhoud van de emmer, d'n e:merde poepdoos – die verdween op de mestput, de mispit, waar het vetmestvarken van opa zijn kostje bij elkaar mocht zoeken ….. en, in de winter, diende dierlijk en menselijk feces als mest voor de stekelbeiers of rabarber ……  De PZC verdween niet in de papierbak, maar, in handzaam formaat gesneden, aan het spijkertje van't 'uusje ......   Recycling optima forma.
Heb je vroeger ook wel eens meegemaakt dat het oplichtende kattenoog in de oude buizenradio met een plofje de geest gaf? Dat het groenige oogje voor de fijnafstemming tot een klein wit puntje gereduceerd werd en er een licht branderige lucht de kamer vulde? "Einde verhaal" zouden we dan tegenwoordig zeggen en we zouden ons gezwind bij de Mediamarkt vervoegen om een nieuwe - nog mooiere, nog strakkere, nog kleinere, met nog meer mogelijkheden, "receiver" te bemachtigen, die, helaas, nog steeds met diezelfde geestdodende populaire deuntjes gevuld blijkt te zijn, waar negen van de tien radiostations menen dat we recht op hebben  ....………….. Vroeger ging je gewoon naar Anton Marijs  op't durp … die had een taxi, een benzinepomp, repareerde fietsen en had op de ambachtschool  de module radiobuizen en relais-repareren gevolgd. Hij schroefde gewoon de hardboard-met-gaatjes achterkant van het apparaat er af, keek bedenkelijk en verving dat één of andere radiobuis of voedingsplugje, waarna het apparaat weer zoemend tot leven kwam en de kat zijn oog weer opende .....
Onlangs moest ik ook weer aan die woensdagmiddagen denken, zittend op de grond, op je sokken, voor het de tv vol sneeuw ... Een beeldscherm vol knetters en kleuren ( twee) als er een brommer langs reed ... In Andere Tijdens konden we onlangs even nostalgisch mijmeren over de Nederlandse Ivanhoe ......... Floris. Jeugdsentiment ….. Mijn broer en ik speelden dat na. We renden dan op een oude bezemsteel (gerecycled tot paard), sprongen over veilingkisten ( gerecycled  tot springobject), vochten met houten plinten ( gerecycled  tot zwaard) en met een "virtuele" emmer met gaten op ons hoofd ( natuurlijk geen echte zinken emmer op ons kop, dat was te zwaar, te warm en je zag niks meer)  rond ons huis ….. Geen Bart Smit speelgoedcatalogus voor ons in oktober, waarin we kruisjes mochten zetten.
 Recyclen …… Ik heb het van jongst af aan geleerd. Niet omdat we thuis zo milieubewust waren, maar gewoon omdat het noodzakelijk was ……. Lege pindadoppen kijk ik nog steeds na op “achterblijvers” en het plasticvelletje trek ik nog steeds van de kaarskorstjes af – het Bonabakje wordt tot de laatste kriezel leeggeschraapt …. en doet nog een paar keer dienst om appelmoes in te vriezen.  Een kamerplant, die de geest lijkt te geven, mag het buiten nog even proberen en ik prefereer gebreide sokken, die gestopt kunnen worden, boven machinaal gebreid massagoed, die na twee keer wassen al lubberen. Schoenen krijgen nieuwe zolen.
Eén van de mooiste en meest degelijke voorbeelden van recycling vind ik de bolders langs het Kanaal door Walcheren. Ergens midden 19de eeuw werden zo’n 200 kanonnen aangeschaft voor het Nederlandsche leger ……, maar, zoals dat zo vaak met duur legermateriaal gaat, was het al ouderwets en achterhaald voordat ze goed en wel operabel waren …..
Dertig jaar lang deden de oude voorladers dienst, lees ik in een verhaal van Huibert Simons in het Zeeuws Landschap, zonder ooit afgeschoten te zijn …… Rond diezelfde tijd werd besloten om met Kanaal door Walcheren te graven, met schoppen, spaden, kruiwagens en duizenden manuren zweet, werd het 13,6 km lange kanaal van Vlissingen via Middelburg naar Veere leeggeschept.  Een praktisch ingestelde Minister van Oorlog, die in zijn maag zat met dat overbodig krijgsmateriaal, kreeg een brainwave, waarmee hij zowel het milieu, de vrede en zijn gezicht kon redden.  De 254 overbodige kanonnen werden met de loop naar beneden ingegraven langs het Jaagpad, zodat schepen er aan vast konden leggen ………. Een pacifistische Minister van Oorlog .. van Vrede zul je bedoelen .... Het gebroken geweertje avant la lettre
Kijk, dat vind ik nu recycling optima forma. Zou dat misschien een idee zijn voor onze Jeanine?  Onze Minister van Bezuiniging - onze Kenau Simonsdochter Hasselaer met haar-op-de-tanden, die miljoenen moet bezuinigen op defensie? Dat wordt haar niet in dank afgenomen. Kijk, dat idee van die kanonnen was natuurlijk geniaal - dat verbeter je niet meer ...... maar ze zou kunnen beginnen, om bijvoorbeeld de Middelburgse bowlingbaan te sponsoren met nieuwe ballen ..... Er ligt vast en zeker nog een serie kanonskogels van die oude voorladers ergens in de geheime munitieopslagbunkers bij Ritthem .... en volgens mij hoeft ze in de Tweede Kamer niet bang te zijn dat deze deal door de rechtse partijen geboycot of tegengehouden wordt ..... Volgens mij volstaat een ambtelijke notitie waarin vermeld wordt dat de kanonskogels overgebracht zullen worden naar De Kruitmolen ....... niemand die dan lont ruikt .....  dan is de kogel zo door de kerk ....
Dat noem ik nog een creatief recyclen ..... Twee vliegen in één klap ..... Het milieu is er bij gebaat en er kan flink bezuinigd worden. Wat zouden ze eigenlijk met die overbodige F16 gaan doen? 
 Hans Koert
slikopdeweg@live.nl


Slik op de Weg, de Zeeuwse blog voor de Scheldregio en haar bewoners relativeert dagelijks het leven in de mooiste regio van ons land  - de navel van de wereld! In elke blog wordt geprobeerd de Zeeuwse henen te ontrafelen - de Zeeuwse peeën te ontdoen van loof en slik ..... vandaar ook de titel van de blog: Slik op de Weg! Zo blijkt de Zeeuw 't ni-jaer te preveleren boven de zummer .... van zijn kat te houden,  pruimen en peren boven kersen en appels en dromen van een "spulletje" in de Zak ..... .  Laat je elke ochtend verrassen door Volg Slik op de Weg op Facebook te vullen en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... 

Stuur de link (http://slikopdeweg.blogspot.nl )  door aan een ieder die de stikken op de juiste plek heeft zitten ...... Is er een mooie manier om je dag te beginnen.

zaterdag 5 oktober 2013

Kudde

Zeeland leent zich bij uitstek voor het actief genieten in de natuur. Het strand, de uitgestrekte binnenmeren, de dijken en de lege polders zijn uitermate geschikt om te recreëren; wandelen of fietsen - skeeleren of windsurfen of kyte-surfen  op de Brouwersdam of 't Baarlandse Strandje. Je zou denken dat elke Zeeuw wel minimaal één van deze activiteiten beoefent, maar dat valt vies tegen – het aantal Zeeuwen dat aan sport doet behoort tot het laagste van ons land ….. .
Al als kind ben ik opgegroeid in Hoedekenskerke met het “rondje rond Jan van der Made”  …. Dat laatste vraagt uitleg, denk ik.  Elke zondagmiddag, als het weer het toeliet, moesten we gelucht worden …. vond mijn moeder. En meestal was dat een ronde, dat, denk ik, zo’n uur in beslag nam. De boerderij van Jan van der Made, gelegen in “d’n aever’ oek" (= de Haverhoek) was dan het ankerpunt ….. Als kind vond ik dat eigenlijk veel te ver en mopperde ik altijd, omdat we net zo lekker met de trein aan het spelen waren of omdat het boek van piloot Biggles net erg spannend begon te worden. Trouwens, de term “rond Jan van der Made” sloeg nergens op, want we liepen er “voorlangs” en niet “omheen”.
In de duinen en op het strand van Schouwen en Walcheren moet je één weekend per jaar niet zijn ….. of juist wel, dat laat ik aan de lezer over. Dan staat daar de Zeeuwse  kust- en wandelmarathon gepland, met nog een aparte run voor vrouwen ( ladiesrun). Waarom die apart samen moeten rennen is me niet geheel duidelijk, hoewel ik wel een vermoeden heb – een reporter van Omroep Zeeland had het tijdens een actuele reportage - on siteop de plaat delict zo je wilt - live vanuit de tent waar de inschrijvingen plaatsvonden over “een kippenhok”- ’t zijn zijn woorden – niet de mijne. Ik zou niet durven de gek te steken met deze sportieve meute, die zich bij aanvang van het marathonweekend door de duinen en over het strand voorbereidt …. 
Gek, ineens moest ik denken aan wat me een paar weken geleden overkwam op de Valdijk onder Nisse.  Zelf ben ik meer een “stilte” wandelaar, die de rust op zoekt, zijn eigen plan trekt en zijn eigen tempo bepaalt  ….. Ik geniet van de natuur van de Zak en duldt dan hooguit een medewandelaar naast me, om in ieder geval iemand te hebben, waarmee je de mooie dingen die je ziet kunt delen ……… en het is natuurlijk handig als iemand de koffie en broodjes meesleept en een paraplu vooral als het weerbericht van Omroep Zeeland "hier en daar" buien afgeeft;  dat is overigens ook de reden dat we zelden bij Oost-Souburg gaan wandelen .. dat zoek je niet op .... dan weet je immers zeker dat je een bui op de kop krijgt. ........... maar dat terzijde!
  Onlangs kwamen we, midden in de Zak, de kudde tegen. De  schaapskudde uit De Zak, die sinds een paar jaar door de Schapenboerderij De Schaapskooi gehoed wordt ……  Twee jaar geleden bestond die nog uit 250 Suffolkschapen en schapen van één of ander Vlaams ras; tegenwoordig zijn het brave, ietwat sullige, maar oh zo aardige en aanhankelijke melkschapen - allen genummerd met een labeltje in het oor. De huidige kudde wordt gehoed door een herderin, dus dan zie je mensen denken …. Als dat maar goed gaat.
Met haar hond (een teefje) laat ze de schapen langs de Zuid-Bevelandse bloemdijken grazen.  Snel gaat het doorgaans niet, want de dames hebben van alles te bekijken en te bespreken … een kippenkot is er niks bij. Als er dan een paar wandelaars belangstelling toont, dan worden ze verschrikkelijk nieuwsgierig, kroelig en aanhankelijk, het geslacht eigen …. Voor je’t weet staat er zo’n handvol wollen truien tegen je been te schuren.  Hoe anders waren die suffolkschapen – die graasden gewoon door, geen ge-oh, hooguit richtten ze de kop even op en zetten de tanden weer in een zeldzame pol Agrimonie.  
Eén en al aanhankelijkheid dus …… dat Zeeuwse melkschaap …… zorg er dan als herderin maar eens voor, dat ze weer in beweging komen en langs het scheve taluud van de vroegere dijk langs het Zwake de vegetatie selectief kortmaaien …… dat lukt zelfs de hond niet, die in het Engels ( knap voor een hond) haar bevelen braaf  - opvolgt: Laydown - Walk on - Stay - Heel - Follow - Coffee - Good Girl!
 
Over de Valdijk komt een groep natuurliefhebbers aan, onder leiding van een gids, die, schijnbaar net het baltsritueel van de zeldzame roepieroepievogel bestudeerd heeft in de meidoornstruwelen rond de Poelweiden en daar van zo onder de indruk is dat ze stoïcijns achter de gids aan langs de kudde richting Zwaakdijk loopt .. kuddegedrag …… een enkeling, die blijkbaar de lokroep van de roepieroepievogel gemist heeft, haalt de fotocamera uit het foedraal en maakt een snapshot van de kudde, om de dag toch nog te redden ….. maar de groep stekkert gewoon verder - achter de leider aan - in mosgroen vrijetijdspak gekleed -  richting Nisse … waar de koffie en de auto  wacht …. als makke schapen achter de herder aan.
En wat doet de kudde? Ze draaien zich en masse om en sukkelen braaf achter de laatste roepieroepiespotters aan ……… wetende dat die richting op, de rustweide ligt ..... het ligbad met water - de ruif met voer ..; de herderin en de hond in verbijstering achterlatend ………….. Kuddegedrag 
Op 4 oktober, dierendag ook nog, finishte in Zoutelande op de tien kilometer Frederique Versluijs als eerste tijdens de Ladiesrun 2013 - een mooie prestaties, dat ik haar niet na doe, maar op de vijf kilometer, zo'n beetje het maximum dat de kudde op één dag aflegt,  rent Astrid den Herder uit Goes als eerste over  de streep ……………….; what's in a name, denk ik dan in het buitenlands; dat kan geen toeval zijn ..... toch?  Zou ze nog steeds op zoek zijn naar haar kudde, vraag ik me dan af? Nee, volgens mij was het een ultieme poging om die 1699 andere schapen, allen genummerd met een label op de buik, achter haar, mee te lokken naar de kooi, waar een bad en een ruif voer wacht .......  Als dat geen verwijzing is naar deze blog dan weet ik het niet meer ….. 

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl


Slik op de Weg, de Zeeuwse blog voor de Scheldregio en haar bewoners relativeert dagelijks het leven in de mooiste regio van ons land  - de navel van de wereld! In elke blog wordt geprobeerd de Zeeuwse henen te ontrafelen - de Zeeuwse peeën te ontdoen van loof en slik ..... vandaar ook de titel van de blog: Slik op de Weg! Zo blijkt de Zeeuw 't ni-jaer te preveleren boven de zummer ....en pruimen en peren boven kersen en appels en dromen van een "spulletje" in de Zak ..... .  Laat je elke ochtend verrassen door Volg Slik op de Weg op Facebook te vullen en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... 

Stuur de link (http://slikopdeweg.blogspot.nl )  door aan een ieder die de stikken op de juiste plek heeft zitten ...... Is er een mooie manier om je dag te beginnen.