SlikopdeWeg

De Zeeuws-Vlaamse Gaai met stip op één?

2012-01-29T06:28:00.003+01:00

In januari vindt traditioneel de telling van het aantal tuinvogels plaats. Afgelopen weekend was het weer zover - honderden mensen in Zeeland en elders in Nederland hadden zich achter de geraniums geposteerd met een kladblokje en hun veraf-bril op. De mus was, uiteraard, met stip, de doodgeverfde winnaar van de contest en dat verwondert me niet, want ik vermoed, dat 75% van de tellers het verschil niet weet tussen een ringmus, een huismus, een vink of een rietzanger ....... Elk bruin vogeltje dat neerstrijkt in de tuin is een mus, zoals het publiek bij The Voice of Holland in elke leuke kandidaat, ongeacht zijn / haar vocale capaciteiten, een talent hoort .... dus weer een turfje erbij voor de mus. Is het niet vreemd, dat niemand tegen deze uitslag in de pen duikt? Ik las ergens anders dat de mus terrein verliest, omdat deze vogel steeds moeilijker zijn voedsel in onze betegelde tuinen kan vinden ........ Ik begrijp dat het belangrijk is om zo af en toe de stand van zaken op te nemen - meten is weten en daar wil ik graag bij helpen, maar ik hoop dat de statistici al deze lekeninformatie op hun waarde zullen kunnen interpreteren.
In het Poelbos bij Goes wordt ook zo af en toe een telling gehouden, maar dan door professionals - hoop ik! Ik vond de Broedvogel Inventarisatie Poelbos 2000; een gedegen research en wat denk je? ......... Geen huismus te bekennen. Wel 23 heggenmussen, drie grasmussen en 1 (één) ringmus; Waar is de gedoodverfde koploper gebleven? Kijk, dan val ik al stil, want door mij zouden al die rondhippende vogeltjes gewoon als huismussen geregistreerd geworden zijn, ongeacht of ze in het gras of in de heg gespot werden. En zo'n ringetje door een snavel is wellicht ook in mussenland gewoon een manier vor en pubermus om zich te onderscheiden, vermoed ik. Interessant zo'n telling, vooral als ik een aantal soorten tegenkom in de lijst, die ik zelf niet zo één twee drie zou herkennen, behalve dan, als ze een kaartje aan hun poot zouden hebben ......... de wielewaal, de bosrietzanger, de fitis of de tjif tjaf .... Gek eigenlijk ......... als ik wel eens door het Poelbos loop, het aangeplante oerbos onder 's Heer Hendrikskinderen, en met name het deel dat het Hendrikbos heet, dan struikel ik over de witte ganzen, die zich bij de grote plas ophouden. Kijk, daar hou ik van - groot, duidelijk aanwezig en je moet wel een blinde vink zijn wil je ze niet zien, met hun witte schutkleur tegen het groene gras. Dat zijn dieren naar mijn hart - niet dat stiekeme, onderstruikse leventje van de fitis of de tjif tjaf - gewoon open en bloot het grasland en het pad onderschijtend. In de broedvogelinventaris zijn de ganzen bij de grote plas in het Hendrikbos niet meegeteld, hoewel ze tot broeden komen, lees ik. De diverse soepeenden overigens ook niet! staat er bij. Daar kan ik me dus helemaal niets bij voorstellen. Een soepkip, tot daar aan toe, maar een soepeend? Eendensoep? Met of zonder ballen?
Tijdens een wandeltocht met een natuurgroep kregen we een keer als opdracht de vogels te inventariseren die onderweg zoal ons pad kruisten - dat feest duurde maar kort, totdat ik met mijn lijstje kwam, waarop de schijtlijster, de boerenkoolmees en de Zeeuws-Vlaamse gaai bovenaan prijkten en uiteraard hadden we ook een poepuul gespot en een pluisvogel langs zien waggelen. Sinds mijn inventarisatie onderzoek, hoefden er geen vogels meer gespot te worden. Zal ik volgend jaar mijn lijstje doorsturen bij de tuinvogelinventarisatie? Ik beloof dat ik geen één vogel over het hoofd zal zien ........ als een echte blinde vink!. (Poelbos - 's Heer Hendrikskinderen) ( februari 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

SlikopdeWeg: Binnenkort wordt de 1000ste luchtige blik op Zeeland en haar ommelanden gepresenteerd. Zorg dat je haar niet mist!

Zeeuw-Vlaamse gaai en boerenkoolmees in het Poelbos gespot.

2012-01-29T05:45:00.009+01:00

In januari vindt traditioneel de telling van het aantal tuinvogels plaats. Afgelopen weekend was het weer zover - honderden mensen in Zeeland en elders in Nederland hadden zich achter de geranimuns geposteerd met een kladblokje en hun veraf-bril op. De mus was, uiteraard, met stip, de doodgeverfde winnaar van de contest en dat verwondert me niets, want ik vermoed, dat 75% van de tellers het verschil niet weet tussen een ringmus, een huismus, een vink of een rietzanger ....... Elk bruin vogeltje dat neerstrijkt in de tuin is een mus, zoals het publiek bij The Voice of Holland in elke leuke kandidaat, ongeacht zijn / haar vocale capaciteiten, een winnaar hoort .... dus weer een turfje erbij voor de mus. Is het niet vreemd, dat niemand tegen deze uitslag in de pen duikt? Ik las ergens anders dat de mus terrein verliest, omdat deze vogel steeds moeilijker zijn voedsel in onze betegelde tuinen kan vinden ........ Ik begrijp dat het belangrijk is om zo af en toe de stand van zaken op te nemen - meten is weten en daar wil ik graag bij helpen, maar ik hoop dat de statistici al deze lekeninformatie op hun waarde zullen kunnen interpreteren.
In het Poelbos bij Goes wordt ook zo af en toe een telling gehouden, maar dan door professionals - hoop ik! Ik vond de Broedvogel Inventarisatie Poelbos 2000; een gedegen research en wat denk je? ......... Geen huismus te bekennen. Wel 23 heggenmussen, drie grasmussen en 1 (één) ringmus; Waar is de gedoodverfde koploper gebleven? Kijk, dan val ik al stil, want door mij zouden al die rondhippende vogeltjes gewoon als huismussen geregistreerd geworden zijn. Interessant zo'n telling, vooral als ik een aantal soorten tegenkom in de lijst, die ik zelf niet zo één twee drie zou herkennen, behalve als ze een kaartje aan hun poot hebbben ......... de wielewaal, de bosrietzanger, de fitis of de tjif tjaf ....
Gek eigenlijk ......... als ik wel eens door het Poelbos loop en met name het deel dat het Hendrikbos heet, dan struikel ik over de witte ganzen. Kijk, daar hou ik van - groot, duidelijk aanwezig en je moet wel een blinde vink zijn wil je ze niet zien, met hun witte schutkleur tegen het groene gras. Dat zijn dieren naar mijn hart - niet dat stiekeme, onderstruikse leventje van de fitis of de tjif tjaf - gewoon open en bloot het grasland en het pad onderschijtend. In de broedvogelinventaris zijn de ganzen bij de grote plas in het Hendrikbos niet meegeteld, hoewel ze tot broeden komen, lees ik. De diverse soepeenden overigens ook niet! staat er bij. Daar kan ik me dus helemaal niets bij voorstellen. Een soepkip, tot daar aan toe, maar een soepeend? Eendensoep? Met of zonder ballen?
Tijdens een wandeltocht met een natuurgroep kregen we een keer als opdracht de vogels te inventariseren die onderweg zoal ons pad kruisten - dat feest duurde maar kort, totdat ik met mijn lijstje kwam, waarop de schijtlijster, de boerenkoolmees en de Zeeuws-Vlaamse gaai bovenaan prijkten en uiteraard hadden we ook een poepuul gespot en een pluisvogel langs zien waggelen. Sinds mijn inventarisatie onderzoek, hoefden er geen vogels meer gespot te worden. Zal ik volgend jaar mijn vogelinventaris doorsturen bij de tuininventarisatie? Zeker weten dat ik geen één vogel over het hoofd zal zien ........ evenmin als de blinde vink!. (Poelbos - 's Heer Hendrikskinderen) ( februari 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

SlikopdeWeg: Binnenkort wordt de 1000ste verluchte blik op Zeeland en haar ommelanden gepresenteerd. Zorg dat je haar niet mist!

De Vrije Schippers belicht ...

2012-01-28T05:34:00.007+01:00

De stad Gent zet dit weekend zijn binnenstad in het zonnetje - in het licht wel te verstaan - het middeleeuwse Gravensteen, de kerken en de gildenhuizen langs de Graslei zullen feeëriek verlicht zijn ............. Men verwacht een paar honderdduizend bezoekers, die speciaal voor de lichtshow naar de stad zullen trekken - Poëzie zonder woorden.

Ge zult mij er niet treffen - zeker niet,dat ik van mening zou zijn dat het niet de moeite waard is - het moet schitterend zijn, indrukwekkend, maar ik hou niet van dit soort massale evenementen, waarbij honderdduizenden mensen samenkomen om samen, voor 't eerst in hun leven wellicht, te ontdekken hoe indrukwekkend de binnenstad van Gent eigenlijk is ..... Nou goed, als ik toevallig in de buurt van Gent zou geweest zijn, dan had ik misschien wel even om de deur gekeken. Gent in sprookjessferen als een soort Vlaamse dependence van de Efteling.
Trouwens, voor mij heeft Gent zo'n lichtshow niet echt nodig - die extra verlichting om op te vallen. Zoals een mooie vrouw, fascineert ze ook zonder dat ze zich opgemaakt heeft. Ik ga er ook graag heen als er niets bijzonders georganiseerd is. Deze stad fascineert me, vanwege haar historische decor ... Neem nu de gildenhuizen langs de Graslei - een gevelfront dat imponeert. Eén van de mooiste en meest bijzondere gildenhuizen vind ik die van de Vrije Schippers. Hun imposante gebouw met zijn fraai versierde gevel, dateert uit 1530, het jaar dat de Schelderegio getroffen werd door een stormramp die zijn weerga niet kende, en die decennia lang voor veel ellende en armoede zou zorgen: St. Felix Quade Saterdagh. Het is in een laat Gotische bouwstijl gebouwd, hoewel de vernieuwing in de bouwstijl er al aan zat te komen, de Renaissance.
Boven de deur is een schip afgebeeld, een kraak, een middeleeuws scheepstype, zoals ze hier an de Graslei gelegen moeten hebben - vol koopwaar, die midden in de stad uitgeladen werd. De benaming Vrije Schippers wilde zeggen dat de schippers, die lid waren van dit gilde, vrij mochten varen in Vlaanderen en binnen de stad Gent, terwijl de Onvrije schippers hun handelswaar buiten Gent moesten uitladen ......... Tja, ook toen al was er een soort protectionisme .... en was de één meer gelijk dan de ander!
De Onvrije Schippers hadden ook een eigen clubgebouw, minder mooi, en minder sjiek gelegen aan de Korenlei - maar op zo'n lichtfeestweekend maakt dat niets uit - dan worden alle historische gebouwen gelijk; dan krijgt elke gevelrij door het warme licht een extra facelift, extra cachet, extra uitstraling. Dan is iedereen en alles gelijk - zoals ook een stormvloed als St. Felix Quade Satedagh geen onderscheid maakte tussen rijk en arm en, naar de tijd van nu vertaald, de crisis ons allemaal raakt, om de minister-president van Nederland te citeren. Iedere gevel voelt zich als deel van het geheel, als het lid van een zangkoor, die als al die andere zangers in het koor, zich de ster van de avond waant ..........
(Gent - West-Vlaanderen) ( augustus 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse column over de Schelderegio hoopt het komend weekend haar 1000ste blog te publiceren!

De Kleevert - een doortrapte fielt verdacht van moord

2012-01-27T05:38:00.017+01:00

Mon Dieu ayez pitie de mon âme; Mon Dieu ayez pitie de ce pauvre peuple ( = Mijn God, heb medelijden met mijn ziel. Mijn God, heb medelijden met dit arme volk) schijnt Willem van Oranje uitgeroepen te hebben toen hij in juli 1584 door Balthasar Geerards in Delft werd neergeschoten - een historische gebeurtenis van grote importantie - een ankerpunt in onze Vaderlandse Geschiedenis. Een honderd jaar later, mei 1687, deed dominee Nicolaas van de Velde uit het Zuid-Bevelandse Driewegen het nog eens dunnetjes over door zijn laatste woorden O God te slaken, terwijl hij aangeschoten ter aarde zeeg - een ingrijpende gebeurtenis, niet zo zeer voor het vaderland dan wel voor de kerkelijke gemeente van Driewegen in het algemeen en zijn huishoudster Tannetje Veth in het bijzonder, die ervan getuige was.
De moord vond plaats in Driewegen in de Zak van Zuid-Beveland, ver weg van al het kwaad, zoals men meent dat het rondwaardt door de grote steden, het Sodom en Gomora van de Lage Landen, in de pastorie, die even buiten de bebouwing stond. De dorpskerk van Driewegen was in 1678 gesticht en de jonge, nog ongetrouwde, dominee Klaas van de Velde moet één van haar eerste voorgangers geweest zijn. Toen hij vermoord werd, preekte de 29 jarige voorganger net een jaar en de kerk zat elke zondag tijdens de diensten propvol - uit alle omliggende dorpen kwamen gelovigen om speciaal naar deze frisse, jonge dominee te luisteren.
Het kerkje zelf is een mooi voorbeeld van een zaalkerk en de stijl van het gebouw wordt bestempeld als 17de-eeuws Hollands classicisme. Boven de ingang hangt een bord met daarop de namen van de stichters van de kerk, de (tweeling)broers Fredericus en Emmericus ( we noemen hem Emmer (?)) van Watervliet, ambachtsheren van Ellewoudtsdyck, Driewege, Coudorpe, Everinge, Sheerheynskinderen en Insulae Wolphaertsdyckiae ( = het eiland Wolphaertsdijk) etc. etc. Hoewel driekwart van de inwoners van Driewegen niet kon lezen of schrijven, vond men het blijkbaar nodig, of deftig, om het gebeuren in het Latijn in de kerkmuur te metselen - of zat de angst er na het zgn. rampjaar (1672) er nog zo diep in dat men uit voorzorg maar voor een wat meer internationale uitstraling koos, die de meeste geletterden, ook uit andere landen, begrepen?
Dominee Jacobus de Cliever uit 's Heerenhoek, collega van de vermoorde Nicolaas, was een jaloers en na-ijverig baasje, die beticht werd van .. zulke verregaande zedeloosheid dat de kiesheid het verbiedt die te omschrijven .... Zo gingen de geruchten, dat hij niet van zijn huishoudster kon afblijven ( de naam de Cliever werd in het roddelcicuit verbasterd tot De Kleevert), 't met zijn buurvrouw deed en er werd van hem verteld dat hij ongevraagd hos was wêzen snieën an de dulfkant, zonder toestemming te hebben van de slootkanteigenaar ........ ( tja, ook een dominee moet zich aan de regels van't fatsoen houden).
Feuilleton. - Toevoegsel tot het geschiedkundig overzicht van de Herv. Gem. te 's Heerenhoek. door Ecclesiasticus ( in de Nieuwe Goesche Courant - (1875) (klik op de foto om hem te vergroten)
Deze Jacobus de Clijver werd serieus verdacht op de avond van zondag 11 mei 1687 de moord te hebben gepleegd. Hij was, meende men, met een geladen geweer richting Driewegen gelopen, door de heg de tuin van de pastorie in gekropen en ..... door het raam der slaapkamer zijnen ambtgenoot in nachtgewaad voor eenen stoel geknield zijnde, tot het doen van zijn avondgebed, schoot hij hem een kogel door het hoofd. Hij bleek zwaar verdacht, omdat de voetafdrukken bij het huis dezelfde brede neuzen hadden als de schoenen van de dominee; er een laadstok gevonden was van hetzelfde type als gebruikt voor het geweer van de voorganger en er waren een paar stukjes stof in de braamstruiken bij het raam gevonden, die klaarblijkelijk van zijn kamerjapon afgescheurd en in de doornen blijven hangen waren, van dezelfde stof als de kamerjapon zoals de predikant van 's Heerenhoek die droeg, kortom - verdenking genoeg, dat hij de fatale schoten afgevuurd moest hebben op dominee Klaas, omdat zijn kerk wel vol zat en die van hem niet .........
Hij is nooit bestraft, omdat hij, eenmaal in't kot, te 's Hage, er gif kon innemen, dat hij in zijn schoen verborgen had ........ Hij ontliep zijn straf niet helemaal - hoewel Balthazar Geeraerds nog netjes gevierendeeld werd, werd het lijk van J d C gebrandmerkt (!) en op het galgenveld in Den Haag begraven .... als een de Evangeliebediening gansch onwaardige, maar als een doortrapte fielt.
Ordinaire jaloezie dus moet het motief geweest zijn - de discrepantie tussen uitpuilende godshuizen en leeglopende kerken - Ojé - als dit weer opgerakelde waargebeurde verhaal nu maar geen lezers vindt onder hedendaagse Zuudbevelandse predikers met lege kerkbanken (Driewegen - ak van Zuid-Beveland) ( foto's: oktoberv2011`)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg
SlikopdeWeg: Een dagelijkse luchtige kijk op het Zeeuwse heden en verleden.

... en hij zette zijn vork in een molshoop

2012-01-26T05:43:00.009+01:00

Eén van de meest bekende weidebloemen is ongetwijfeld de paardenbloem - geen typisch Zeeuwse plant maar wel een plant, die ik me herinner van mijn vroegste jeugd. Het moet, denk ik, één van de eerste bloemen geweest zijn, die ik op naam kon brengen. Als peutertje, opgegroeid in de Zak, zal de Latijnse naam me niet genoemd zijn en ik twijfel sterk of het woord paardenbloem bij mijn eerste duizend woorden zat, die ik kende. Nee, een Zuid-Bevelandse kleuter had het niet over paardenbloem, maar over een pisseblomme. Als kleuter moet dat heerlijk geweest zijn om ongestraft zo’n lekker vies woord te mogen uitspreken zonder dat je op je kop kreeg. Natuurlijk zorgde dat ook wel eens voor spraakverwarringen als tantes of neefjes uit andere delen van Zeeland het hadden over beddepissers of bedde- of paerdezêêkers. Die mooie gele bloemen manifesteerden zich in het vroege voorjaar als een bladplant, die al vroeg in het voorjaar weer ging groeien. Ik heb me laten vertellen dat die jonge blaadjes een delicatesse waren, maar dan moest het wel de pech ( of het geluk) gehad hebben dat hij precies onder een molshoop probeerde het licht te bereiken. De jonge blaadjes waren dan nog mals en doordat ze nog geen licht hadden ontvangen van de zon, bleek wit van kleur, zoals witlof of asperges. Het schijnt dat de molsla vooral door stedelingen gegeten werd als een soort delicatesse, met eieren en zure saus ..........ieder z'n meug, zie de boer .......... en hij zette zijn vork in een molshoop.
Als de blaadjes gewoon opgroeiden op een open stuk grond of in een weiland dan vormden de bladeren een rozet die we melkriet of melkwiet noemden en, zo vertelde mijn vader, eigenlijk het beste gedijen als er veel op gelopen of gereden werd. Als kind ontging me die logica, maar ik nam het voor waar aan en dus probeer ik nog steeds niet op de planten te trappen.
De botergele bloemen waren een lust voor het oog, vooral als er een weiland vol mee stond - of de boer er zo blij mee was, betwijfel ik, want waar zo'n rozet groeit, daar groeit geen gras en de dieren leken me er ook niet happig op - toch schijnt paardensla, zoals de plant ook wel genoemd werd, gebruikt als veevoer.
De bloemvruchten, de pluizenbol was ook iets wat fascineerde - als je hard blies dan vlogen de parachuutjes weg om zo de zaadjes ergens verderop neer te laten komen en je zorgde er voor, als onderdeel van de schepping, mee aan de instandhouding van de soort.
Mijn moeder was niet altijd blij als we een paardenbloem aftrokken, want uit de holle stengel kwam een witachtige soort melk, die plakte en snel bruin werd aan je vingers - als dat op je kleren kwam kreeg je de wind van voren. Toen ik later last had van een wrat op mijn hand, leerde mijn oma me om er wat melk van de paardenbloem op te doen en inderdaad was de wrat een paar weken later verdwenen. Of dit door de paardenbloemmelk kwam of gewoon een natuurlijk proces was, vroeg ik me niet af - ik wist het zeker - dat was gekomen door de paardenbloemmelk die ik van mijn oma er op moest doen - mijn oma was heel oud en lief en had zilverwit haar en in sprookjes gebeurden immers ook zulk soort wondertjes die niet uitgelegd konden worden? (Zak van Zuid-Beveland)(foto's: januari 2010 - april 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse column over de Schelderegio.

Goes aan de bak?

2012-01-25T05:50:00.010+01:00

De laatste maanden is er veel aandacht voor het toegenomen treinverkeer op het hoofdspoor dwars door Zeeland tussen Vlissingen en Bergen op Zoom. Met name de toename van het aantal goederentreinen vanuit het Sloegebied, zoals bijv. de autotreinen van Cobelfret uit Vlissingen-Oost, zorgt voor een toegenomen intensiteit op het spoor. Waar de lijn door landelijk gebied loopt is die toegenomen intensiteit nog wel te pruimen, maar het wordt anders als je vlak langs het spoor woont. Nu weet ik dat, als je een huis koopt vlak langs het spoor, je de passerende treinen er gratis bij kijgt ..... dat hoort er nu eenmaal bij! Treinen, zoals de moderne intercity’s, maken minder lawaai dan goederentreinen met losse wagons, die veel geluidsoverlast en trillingen veroorzaken, met name bij wissels. Als je bewust gekozen hebt voor wonen aan het spoor, dan ben je uiteraard niet blij, als blijkt dat het aantal treinen door veranderde omstandigheden flink toeneemt ..... dan moet je wel aan de bak ........
In Goes wordt door een actiegroep van aanwonenden al een tijd geprobeerd samen met de gemeente Goes om met ProRail tot overeenstemming te komen om de overlast van het toegenomen geluid en de trillingen te verminderen. Er waren vergaande plannen om in het traject een betonnen bak te plaatsen, waardoor de overlast van trillingen beperkt zou worden. De kosten hiervoor blijken echter te hoog, dus werd het plan voor de betonnen bak afgeblazen. Normen en keuzes.
Natuurlijk kun je heel veel alternatieven bedenken om de trillingen te verlichten van piepschuim dwarsliggers tot een railtraject opgehangen aan de portalen van de bovenleiding, doch die ideeën zijn of te futuristisch of uit een te fantasierijke duim gezogen. Het beste zou wellicht zijn om het, net zo als in Heinkenszand, rigoreus op te lossen, namelijk door het hele spoortraject te verplaatsen. Vanaf 's Heer Hendrikskinderen ten zuiden van Goes zou het spoor kunnen lopen langs de A58, om dan ter hoogte van de Vlakebrug weer op het oude hoofdspoor aan te sluiten. Dan zijn, behalve de aanwonenden in Goes, ook die van Kapelle, die nu tegen een schutting aankijken, tevreden. De inwoners van Krabbendijke moeten nog maar even geduld hebben. Dat het station van Goes dan buiten de stad komt te liggen is historisch nog niet eens zo gek. Zo was dat vroeger immers ook .....
Zo vind ik de opzet van de plaatsing van de stationnetjes in de ringspoorlijn dwars door de Zak van Zuid-Beveland, bedacht en aangelegd in de tweede decade van de twintigste eeuw, nog steeds een briljant idee. Geen haltes in de dorpen, maar er precies overal tussen in - dan hoeft geen één dorp te mopperen of zich achtergesteld te voelen - en in de dorpen kan er dan geen sprake zijn van trillingen of geluidsoverlast. In Heinkenszand, dat sinds de oorlog flink groeide, lukte dat niet helemaal, maar daar hebben ze't inmiddels opgelost - de voormalige Sloelijn is verdwenen en is verlegd naar de Sloedam. Nu maar hopen dat, als het spoortalud eenmaal fietspad geworden is, ze geen last zullen hebben van horden snorfietsende recreanten van de derde generatie - want die hoor je van ver aankomen ...... door hun gekwebbel! (Goes - Heinkenszand) (foto's: 1927 (archief ) december 2011 - januari 2012)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg
SlikopdeWeg: Een dagelijkse luchtige kijk op de Zeeuwse actualiteit!

Siharen

2012-01-24T05:56:00.006+01:00

De media stond afgelopen week weer vol met komkommernieuws m.b.t. spaaracties bij de supermarkten. Nee, geen drie komkommers halen twee betalen, maar de start van verzamelacties voor voetbalplaatjes, Muppets of stickers, waarmee de landelijke supermarktketens de gunst van de ouders van jonge klanten probeert te winnen. Ik deed daar als kind natuurlijk ook aan mee, al hadden we geen C1000, Jumbo of Albert Heijn op 't dorp Hoedekenskerke - we hadden slechts een paar buurtsupers, waaronder een Spar en een Végé en De Gruyter, die wekelijks aan de deur kwam. De eerstgenoemde supers hadden toen nog niet zo iets, als kon je stempels sparen bij de melkboer (M-Brigade) - de laatste super bracht ons het Snoepje van de Week. Nee, ik doel op ..... sigaren; het sparen van ....... sigarenbandjes! Dat verdient uitleg. Mijn opa rookte van die hele grote dikke sigaren, bolknaks noemden we die en die zaten in een kartonnen doos of zo'n heerlijk ruikend cederhouten kistje van het merk Agio, Alto of Elizabeth Bas, herinner ik me. Roken van sigaren hoorde bij oudere mannen - opa's - bejaarden.

Onlangs zag ik een gedateerd filmpje uit de jaren zestig van de bejaardensoos op één van de Zuid Bevelandse dorpen waar door de oudere heren heel wat afgepaft werd. Roken was maatschappelijk geaccepteerd en naast het borreltje, Voor de Vuist Weg, de bejaardensoos en het bejaardenreisje de enige ontspanning die je op je oude dag had of naar uitkeek. Als kind rookte je natuurlijk mee – niet alleen letterlijk maar ook figuurlijk, want opa bewaarde de sigarenbandjes die om de sigaar zaten. De functie van die bandjes is me nooit geheel duidelijk geworden, maar het zal uiteraard te maken gehad hebben met de herkenbaarheid van de merknaam en ..... net als bij de Muppets van Albert Heijn, een doordachte vorm van marketing ...... Fabrikanten waren vroeger geen haar beter dan tegenwoordig. Waar onze verzameling sigarenbandjes gebleven is - ik zou het niet weten. Onlangs vond ik in een oude doos nog een blad uit een plakboek vol bandjes. Net als het schuimplastic matje met speldjes en de dozen vol suikerzakjes en lucifermerken zijn dit verzamelingen, die een tijdperk vertegenwoordigen en als je er goed aan ruikt, dan ruik je de sigarenrook nog en de spruitjeslucht ..... de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw.
Als kind was ik dus al gefascineerd door sigaren. Ook die in de sloot stonden. Je zag ze niet vaak, maar als er in een sloot siharen stonden, we kenden de echte naam uiteraard niet, waarin de grote vrouwelijke aren zaten, die sigaren, siharen, genoemd werden. Het was ons ten strengste verboden om ze te plukken, maar ja - wat verboden is smaakt dubbel lekker ... .... Het is me nooit precies duidelijk geworden waarom, maar het zal wel te maken gehad hebben met de angst voor een nat pak ........

Grotere jongens uit de buurt plukten die af en liepen er dan mee rond, af en toe een trekje nemend, als herenboeren op dinsdag tijdens de weekmarkt voor de Landbouw in Goes. Soms, als er één lucifers had mee kunnen nemen van thuis, werd er wel eens één aangestoken en dan leek het net echt - alleen de stank die het verspreidde leek niet op de sigarenrook van mijn opa, die we lekker vonden ruiken. Wat zijn de tijden veranderd ......... De lisdodde, want ondertussen kennen we haar naam, is een beschermde plant en staat op de rode lijst ...... net las het roken van sigaren en sigaretten overigens. Kinderen anno nu kennen geen sigarenrokende mannen meer .... Het roken van siharen is helemaal uit hun belevingswereld verdwenen, en dat is maar goed ook - anders zou Albert Heijn er misschien wel een slaatje uit willen slaan! Het komt in ieder geval de gezondheid ten goede en waarschijnlijk ook de lisdoddestand. (Zak van Zuid-Beveland) ( foto's: april 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

SlikopdeWeg: De luchtige dagelijkse Zeeuwse column over Zeeland en omstreken.

Een glooiende snelweg

2012-01-23T05:36:00.011+01:00

De recente dreigende dijkdoorbraken in noord Nederland hebben de kwetsbaarheid van ons land, waarvan meer dan de helft beneden de zeespiegel ligt, aangetoond. De opwarmende aarde en daarbij de stijging van de zeespiegel noopt ons, nu terdege bezig te houden met de toekomstige bescherming van ons land. De mate van bescherming is een kwestie van keuzes maken - in de pers wordt er met normen geschoven als 1 op de 10.000 jaar voor zeedijken tot 1 op de 1250 jaar bij rivierdijken, maar er schijnen ook normen te bestaan als 1 op 50 bij bepaalde rivierkades. De Staatsloterij belooft meer ....
Zeeland wordt klaargemaakt voor een superstorm met een daarbij horende extreem hoge waterstand, die eens in de 10.000 jaar voor kan komen.
Gezien het feit dat ik hoop de gemiddelde leeftijd van ca. 85 jaar te mogen behalen, het liefst nog wat meer, is de kans dat ik dit meemaak te verwaarlozen ........ of toch niet? Nee, zo'n superstorm kan volgend jaar plaatsvinden en zijn we er dan klaar voor?
De zeedijken worden onderhouden met publiek geld en zijn dus een beetje van ons allemaal. Net als vroeger, overigens, toen de ingelanden gedwongen waren met geld, materieel of arbeid bij te dragen aan het onderhoud van een stuk dijk. Ik heb de dijken, in de eerste helft van de vorige eeuw nog door een eenvoudig muurtje, bedacht door ir. Muralt verhoogd, opgehoogd zien worden tot Deltahoogte in de jaren zestig en zeventig, waarbij dammen en stormvloedkeringen ingezet werden om excessen in minder goed beveiligde binnenwateren te voorkomen en de afgelopen jaren zijn we in een volgende dijkversterkingfase aanbeland. Bij de echte Zeeuwen, met hun lijfspreuk Ik Worstel en Kom Boven, Luctor et Emergo, moet de strijd en angst voor het water zo langzamerhand in de genen zitten, denk ik ..... een niet aflatende aangeboren angst voor het onvoorspelbare alles verwoestende water ... de mensen die eerdere rampen als die van november 1421 en 1530, januari 1808 of van februari 1953 hebben meegemaakt voelen nog steeds die beklemming als buiten de stormwind raast. Zij, die jonger zijn dan zestig jaar, lijken die aangeboren angst niet meer van nature aan te voelen - die wanen zich veilig ... ik ook!- De zeedijk is voor mij een prachtige plek om over het water uit te kijken - om de schepen op de Schelde te zien langs varen. Meestal is het mooi weer als ik over de dijk fiets of langs de glooiing loop, (allicht - als het regent en stormt zie je me daar niet) al zijn er op sommige plaatsen hele stukken afgesloten om watervogels in alle rust te laten fourageren of om de schapen, die het dijktalud begrazen, bij elkaar te houden. Die groene dijken, die we nu nog op veel plaatsen in Zeeland aantreffen, worden steeds vaker met een laag asfalt bedekt - dat zou beter zijn voor de bescherming van de dijk. De Kattendijksedijk zal ook zo'n glooiende snelweg worden, met witte lijnen, voorsorteervakken en plastic bermpaaltjes met reflectie, tot hoe ver je mag komen, ondanks de protesten van het Goese gemeentebestuur. Ik denk aan mijn favoriete stukje dijk. Nu kan ik er nog in het gras liggen, een stuk aangespoeld hout achter de perkoenpaatjes leggen, zodat het bij de volgende vloed niet opnieuw door de zee als afval wordt verspreid, ....maar hoe moet dat straks? Zal zo'n geasfalteerde dijk echt het risico op een overstroming verkleinen, verhogen met een acceptabele marge? Is dat meetbaar of wetenschappelijk aantoonbaar? Of is dat gemakkelijker in onderhoud? Af en toe met koudasfalt de vorst- of uitspoelgaten dichten, zoals op de B-weggetjes in de Zak? Ik zou best een aantal normjaartallen willen inleveren als de dijk maar groen blijft - van eens in de 10.000 jaar naar eens in de 8000 jaar bijvoorbeeld, maar dan wel weer met schapen, perkoenpaaltjes en, als het even kan, een muraltmuurtje met gele korstmossen er bovenop. ( Hoedekenskerke - Zuid-Beveland) ( foto's: augustus 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live,nl
Twitter: #slikopdeweg

SlikopdeWeg: De luchtige dagelijkse weblog over Zeeland en haar randgebieden!

De Hoeken en de Kabeljauwen

2012-01-22T06:06:00.012+01:00

Er zijn maar weinig dorpen in Zeeland die zich erop kunnen beroepen een kasteel binnen hun gemeentegrenzen te hebben - Baarland kan dat met stip, want behalve de ruïne van de Hellenburg net buiten het dorp richting Oudelande, heeft het naast de kerk ook nog het Hof van Baarland.

Grotere kaart weergeven
Dit Hof van Baarland ligt ietwat verscholen achter een fraaie gracht met ommuring en werd midden negentiende eeuw afgebroken. Wat nu resteert is het verbouwde koetshuis, dat op de voorborch stond. Eind vorige eeuw zijn op de fundamenten de muren opnieuw opgetrokken en van torentjes voorzien - de gracht is in ere hersteld - een klein lustoortje midden in het dorp met een mooie oude tuin ......... Niet meer oorspronkelijk dus, maar dat geldt voor meer historische gebouwen die oud ogen, maar niet oud zijn .... maar dat neemt niet weg dat de oorsprong van dit Hof van Baarland dateert van vele eeuwen geleden. De oudst bekende eigenaren waren de leden van het geslacht Van Renesse, dat ook het Kasteel de Hellenburg tot zijn bezit mochten noemen.
Smallegange, die het Hof van Baarland, hier Kasteel te Baarland genoemd, in 1696 in zijn Cronyk afbeelde, zoals het er in 1500 moet hebben uitgezien, heeft zich niet ingehouden en zich uitgeleefd in zijn fantasie. Het kasteel heeft in zijn boek de omvang van een Gravensteen gekregen, zoals we dat uit Gent kennen, met een grote Franse tuin ervoor. Wat dat betreft zou Smallegange zo mee kunnen helpen om SlikopdeWeg te vullen .... Opvallend vind ik de motte, het bergje wat hij links van het kasteel getekend heeft - Waarschijnlijk was deze kasteelberg, waar oorspronkelijk het Huis van de Heer opstond, nog aanwezig .... het fantasiekasteel bevond zich op de voorborgh - de plek waar nu een veel bescheidener (fantasie) reconstructie is gerealiseerd .....
De tuinen zijn soms in de zomermaanden op beaalde dagen toegankelijk en dan waant men zich, met wat fantasie, in een ver vervlogen verleden, toen lokale ambachsheren als Van Renesse hier de scepter zwaaiden, rust en veiligheid brachten in deze regio en daarvoor in ruil de tienden van de opbrengsten van het land opstreken. Een kleine economische gemeenschap, die niet veel verder reikte dan de boorden van de Schelde en het Zwake en waar men andere dingen aan het hoofd had dan de economische recessie en natuurcompensatie langs de Westerschelde; polders achter zwakke dijken die veel zorgen gaven en veel onderhoud vroegen, bedijkingen, overstromingen en dijkvallen, plunderende benden en rivaliserende ambachtsheren, de Hoeken en de Kabeljauwen - de groep die steunde op Jacoba van Beieren tegen die van de Van Borsselen, die tot de Kabeljauwen hoorden ..... een strijd om de macht, die, volgens mijn bescheiden informatie, uiteindelijk door de Van Borsselen gewonnen werd, maar wie ligt daar nu nog van wakker? Voetbalvereinging Hoek (de Hoeken) speelde volgens mij nooit tegen vv de Beren, die in 1969 opging in SV Apollo '69. Behoorden de buren, de ambachtsheren van Oostende, Vinninghe en Hoedekenskerke, De Vriese van Oostende wellicht tot het kamp van de Kabeljauwen? De inwoners van Hoedekenskerke werden vroeger toch viskoppen genoemd? De Beren en de Viskoppen - en dan nog beweren dat de Zuidbevelanders geen humor hebben( Baarland - Zak van Zuid-Beveland) ( foto's: mei 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg
SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse blog over de Schelderegio

Een kôôie werklozen ....... dat werkt niet

2012-01-21T06:49:00.015+01:00

Het is nog maar amper een paar generaties geleden, dat de boer met zeis en erwtenpik op de fiets richting zijn graanakker reed om de tarwe of erwten te oogsten. De oogst en alle andere werkzaamheden op het land was louter handwerk, bijgestaan door paardenkracht voor het zwaardere werk, zoals het binnenbrengen van de oogst.

Boeren hielpen elkaar - een herenboer, die een groot stuk land onder zijn beheer had, kon putten uit een arsenaal aan knechts en vaak hielpen in de oogsttijd ook de vrouwen en kinderen mee - vele handen maken licht werk. In de zomer- en oogstperiode was er werk genoeg. Tegenwoordig roept een boer de hulp in van een loonwerker, die geinvesteerd heeft in grote maai- en dorsmachines, vernuftig geconstrueerde oogst- en rooimachines. Eén loonwerker kan in een dag wel zo'n 50 ha tarweland oogsten, las ik ergens - een hoevelheid land, waar je vroeger met een grote groep arbeiders, weken op bezig was .
In de jaren dertig waren er kooibazen, die met een groep jonge arbeiders, zich verhuurden aan boeren, die tijdelijk (veel) handen nodig hadden - deze groepen seizoensarbeiders werden geronseld op de weekmarkten en waren een typisch (Zeeuws-)Vlaams verschijnsel, vooral tijdens de vlasoogst. Vlissingsche Courant (24 mei 1938) ( bron: Krantenbankzeeland)
Eigenlijk waren die kooibazen de loonwerkers of uitzendbureaus van tegenwoordig. In het Zeeuws wordt de uitdrukking, een kôôe huus, nog steeds gebruikt als we een groep benoemen - iemand met veel kinderen had een kôôie huus. De kooibaas en de keuterboer zouden verbaasd gereageerd hebben als iemand hen zou vertellen dat anno nu horden Oosteuropeanen en Portugezen hierheen komen om tijdens de oogsttijd, met name de fruitpluk, in een kôôie anno nu, te komen werken. Maar ze zouden nog sneller naar hun voorhoofd gewezen hebben, als iemand hen zou uitleggen dat in de 21ste eeuw landbouwmachines door satelieten gestuurd zouden worden; de boer als programmeur. ... Ju heloft 't self? .........

Ik moest hier aan denken toen ik op de Oude Zanddijk bij Heinkenszand afgelopen zomer een maairobot rond zag scharrelen over een gazon van een spulletje - gevoed door een zonnecel kruipt en kort hij de hele dag het grasveld tot aanvaardbare lengte - geen schof, geen ziekten of uutregenen er meer bij .... niets kan hem deren .......... Is dat de oplossing voor alle problemen, zoals een teruglopende economie, een opwarmende aarde en een stijgende werkloosheid? De oplossing voor een continent in crisis? Er zijn mensen die somberen en de tijd van werkloosheid en werklozen, die, zoals in de jaren dertig, op de markten samendrongen, op zoek naar tijdelijk werk, weer voor zich zien ..... Ik geloof daar niet zo in - dat we terug gaan naar de tijd van toen. Dat moeten we niet willen; met de kennis van nu en de evaringen van vroeger, moeten we leren van 't verleden. Een kôôie werklozen - kan dat eigenlijk wel? Volgens mij wordt dat een onmogelijk te construeren woordsamenstelling ...... dat werkt niet! ( foto's: augustus 2010 - 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse column over de Schelderegio

De Aohepuut, de Zeeuwse Korenwolf

2012-01-20T05:46:00.011+01:00

De geschiedenis is overal tastbaar als je in de oude steden als Gent, Antwerpen, Middelburg, Brugge, Zierikzee of Veere rondloopt - oude gebouwen, al dan niet herhaalde malen opnieuw opgebouwd of gerestaureerd. In tientallen kleinere dorpskernen in de Schelderegio is de kerk vaak het oudst overgebleven monument. Toch vind je, als je de ogen open houdt, ook op het platteland soms nog onverwachte interessante overblijfselen uit lang vervlogen tijden ..........
Detail van de kaart van de Kruys-Schans (Fort de la Croix) (1649)
Zeeuws-Vlaanderen is van oudsher een grensgebied geweest waar hevig strijd gevoerd is, m.n. tijdens de 80-jarige oorlog, waarbij de soldaten van de Prins van Oranje, de watergeuzen, de confrontatie zochten met de Spaanse troepen. De frontlinie lag in Zeeuws Vlaanderen en dit leidde tot een groot aantal forten en schansen, waarachter de soldaten zich "verschansten". Deze Staats-Spaanse Linies kun je nog overal vinden en zijn op dit moment onderdeel van een grote grensoverschrijdende reconstructie, waarbij verdwenen schansen, zoals de Olieschans bij Aardenburg, weer opnieuw opgeworpen worden.
De Kruisdijkschans nu .....
Tussen Sluis en Aardenburg lagen zo'n vier schansen, die samen een linie vormden - de overblijfselen van de Kruisdijkschans of Kruisschans zijn nog het best te zien. De andere drie zijn de Elderschans, de Olieschans en de Krabbeschans. De Kruisdijkschans is een vierkante schans met een dubbele gracht er omheen. Als je binnendoor van Sluis over de Heilleweg naar Aardenburg rijdt, kan je niet anders dan om Kruisdijk heen ......., want je moet er omheen. Nu ligt de schans midden in het Zeeuws-Vlaamse land, maar in de 17de eeuw lag de schans ter hoogte van het Lapscheurse Gat vlakbij het Zwin, de verbinding van Brugge langs Sluis met de zee.

Grotere kaart weergevenSatelietfoto van Kruisdijk nu
Toen de schansen geen nut, lees militaire functie, meer hadden in de verdediging van de grens, werd het verkocht en als buitenplaats ingericht - er werd een eenvoudig huis opgezet, waarvan nu nog de restanten, met een vervallen schuur, midden in het verwaarloosd stuk natuur staan. Verwaarloosd wil niet altijd zeggen, waardeloos - behalve uit historisch oogpunt is de Kruisdijkschans ook een prachtig, al vele jaren onaangetast stukje natuur en nu deze schans eigendom is van het Zeeuws Landschap mag je hopen dat het bewaard blijft.
Kaart van West Zeeuws-Vlaanderen met de vier schansen tussen Sluis en Aardenburg. Midden onder de Kruisdijkschans. (17de eeuw)
Het schijnt dat de zeldzame boomkikker binnen de hekken van de schans leeft - De boomkikker, die ze hier een Aohepuut noemen, een Hegkikker voor de autochtonen onder de lezer, is hier zeldzaam en in haar voortbestaan bedreigd. Men koestert dit kleine groene kikkertje, dat zich maar zelden laat zie, maar in het voorjaar een grote bek kan opentrekken en het flink van de neus kan maken. Waar het zeer zeldzame kikkertje zich laat horen, vallen alle infrastructurele plannen stil en gaat er geen graafmachine of piketpaal de grond in om een dijk of stuk land af te graven ... want waar de zeldzame Aohepuut opduikt, mag niets meer verstoord worden. Er gaan geruchten, dat er een levende handel plaatsvindt in het illegale circuit rond boomkikkers. Wat gemeld wordt als een gerichte opsporing naar illegale drugs op het voetgangerspontje naar Vlissingen is, heb ik horen verluiden, niets meer dan een dekmantel om, door een special daarvoor getraind opsporingsteam van de caviapolitie, de smokkel van inheemse reptielen naar d' overkant te ontmoedigen ..... Er gaan geruchten dat er al gesmokkelde exemplaren in de Hedwichepolder zijn uitgezet en bij Waterdunen is de roep van de boomkikker ook al gehoord ......... zegt men! Ik begreep dat er al belangstelling is bij terroristische groepen aan de andere kant van de Schelde en zelfs buiten Zeeland ....... Eigenlijk is de Aohepuut een beetje de Korenwolf van Zeeland geworden - maar dan iets minder aaibaar denk ik! En iets minder populair .... Er is bijvoorbeeld nog geen biertje naar hem genoemd!(Kruisdijk - Zeeuws-Vlaanderen) ( foto's: augustus 2010)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg
SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse column over de Schelderegio

Ghehouwen Steen

2012-01-19T05:40:00.011+01:00

Zoals het Gravensteen bij Gent hoort, zo hoort het Steen bij Antwerpen - zeker in de herinnering van een jongetje in de jaren zestig ........... Het Gravensteen was een spannende locatie midden in de stad Gent, een heus kasteel, waar je met schoolreis heen ging, en waar het vies rook ( pies), met donkere geheimzinnige kelders met martelwerktuigen en kantelen, waarop je over de stad kon uitkijken en beneden je de trams zag rijden. Ivanhoe kon vanachter elke deur te voorschijn springen. Het Steen in Antwerpen was als kind net zo indrukwekkend en geliefd als dagje uit, meestal gecombineerd met de Antwerpse Vogeltjesmarkt, dat in de jaren zestig en zeventig voor veel Zeeuwen een geslaagd dagje uit garandeerde .... The Place to Be ..... Ik herinner me alleen nog dat je heel vroeg je bed uit moest ( als je te laat in de ochtend komt zijn ze al weer aan het afbreken), dat ze er dieren verkochten (honden, katten en konijntjes) en kanaries, die bij de eerste de beste regenbui een mus bleken ......... 's Middags werd er dan soms nog een bezoek aan het Steen aan vast geplakt - dat indruk maakte, natuurlijk vanwege haar dikke muren en door de suggestie dat je in een echt kasteel was, maar vooral doordat er veel te zien was over de schepen uit vroeger tijden en, toen eenmaal de jaren zeventig waren aangebroken en mijn belangstelling voor de regionale geschiedenis wat meer vorm kreeg, oude kaarten en maquettes over de Schelderegio, waar ook Zeeland toe behoorde.
Het Steen werd gebouwd aan de oever van de Schelde in de 11de eeuw en dankt zijn naam uiteraard aan het feit dat het als één van de eerste gebouwen in de stad van steen gebouwd was. Door zijn dikke muren was het een ideale plaats om vandaar uit de stad te beschermen tegen aanvallen vanaf de Schelde. En dan zijn dikke muren en kerkers ook uitermate geschikt om boeven en gespuis binnen te houden - in't kot. In 1612 beschrijft Lowijs Guicciardijn, een Florentijnse edelman, die hier rondgetrokken moet hebben, hoe hij zich de burcht herinnert door zijn forme ghestaltenisse ende overblijfsel ......., ghelegen ende noch ligghende op de watervloedt aan den Kraen. Met de Kraen zal hij ongetwijfeld de havenkade bedoeld hebben waar primitieve kranen hielpen de schepen te lossen.
Hij is onder de indruk van het gebouw, met zijn fraaie gemetselde muren: welcke forme rontom beset is met eenen seer ouden muer van ghehouwen steen / wel vast ende wonderlijck gemetst. Voor deze Florentijnse edelman was deze burcht, net als voor die wat verlegen Zeeuwse puber, een respectabel gebouw dat al honderden jaren oud was – de fascinatie voor dit antieke gebouw moet vergelijkbaar zijn ……. en eigenlijk is dat niet zo vanzelfsprekend, met alle oorlogen en ellende van de afgelopen duizend jaar, dat het er nog steeds staat en dat we met Guicciardijn kunnen zeggen, nu noch op den dagh van heden meestendeels gantsch en heel over eynde staende ..........
Het Steen staat er op den dagh van heden een beetje verweesd bij, vond ik de laatste keer dat ik er was, als een oudevandage, die weliswaar uitgenodigd is op de verjaardag van zijn achterkleinzoon, maar niet meer deelneemt aan de gesprekken en de sociale interactie aan zich voorbij laat gaan - zijn gehoor is flink achteruitgegaan de laatste maanden en zijn auto is hem al jaren geleden “afgepakt” en ook zijn volkstuintje werd hem de laatste tijd te zwaar ........ hij slijt zijn dagen achter de geranimums, kijkend door het raam naar ………… de schepen op de Schelde, waarin hij niet meer de scheepjes van vroeger herkent - hij lijkt geen taak meer te hebben in 't leven, geen doel meer - Een aantal jaar geleden werd Het Steen zijn collectie Maritieme Geschiedenis "afgenomen" door het jonge MAS (Museum aan de Stroom), dat groot, ruim en ambitieus is; afbedankt als museum staat het nu wat nutteloos langs de Scheldeoever te zijn wat het is ..... steen .... 't Steen - onaantastbaar.......... meestendeels gantsch en heel over eynde staende ………. de scheepjes op de Schelde herkent hij niet meer van vroeger...... (Antwerpen) (foto's: oktober 2010)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg
SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse column over de Schelderegio

Dubbele zegeltjes

2012-01-18T05:48:00.013+01:00

Lamsoor
Een supermarktketen in Zeeland is begonnen om foto's van boeren uit de streek op te hangen in de winkel, in de hoop dat de klanten de link leggen, dat je beter streekproducten kunt kopen. dan producten die de halve aardbodem zijn overgevlogen - een goed initiatief ........... Goed nieuws zou je kunnen zeggen, want het was één van de hoofditems op Omroep Zeeland, waar ik in de auto op vergast werd, dus dat betekent dat er geen erger nieuws was dan dat, zoals bijvoorbeeld een cruiseschip, die op een zandbank gelopen was, omdat het een verdwaalde vinvis wilde begroeten of dat het water (voornamelijk Vlaams water) uit de Schelde bij een spontane dijkval langs de Hedwichepolder tergend langzaam de pas omgeploegde polder binnensijpelde - kijk dat zou serieus nieuws zijn, waarvoor je gas terug neemt, als je in de auto zit!.............
Zoals een goed radioprogramma betaamt werden toevallige bezoekers van de supermarkt gevraagd of men de foto's van de boeren gezien had en of men de link had gelegd met producten uit de streek .......... Zeeuws-Vlaamse winterpeen, Walcherse veldsla of Schouwse spruiten ......... nee, de meesten hadden de foto's niet gezien en hadden de link met streekeigen producten niet gelegd. Zonde dus van de boodschap die niet goed over blijkt te komen! Wat heerlijk dat er in de Scheldedelta geen belangrijker nieuws is dan dat ..........
Zulte (Lamsoor) of Zeeaster
Zeeland staat bekend om zijn streekeigen producten en die moeten gepromoot worden. Ik beperk me vandaag even tot die groenten, (bolussen, vlegeltarwe of Zeeuwse babbelaars laten we even buiten beschouwing, net al mossels, goudrenetten of Zeeuws lamsvlees) die hier op de zilte gronden gekweekt worden zoals zeekraal en lamsoor. Beide gewassen groeien vanouds op de schorren en hebben een zilte voedingsbodem nodig - nou die is er in Zeeland genoeg. Tegenwoordig worden deze groente echter niet meer, illegaal of legaal, aan de oevers van de Oosterschelde geplukt of op de schorren van het Zwin - nee, deze gewassen worden al binnendijks gekweekt op percelen, die "verzilt" worden met Oosterschelde water. Een idee voor de boeren in de Hedwichepolder? Zeekraal is van de twee het bekendst - even geblancheerd of gewokt is het een delicatesse, die het, qua prijsklasse, kan meten met andere exclusieve groenten. Lamsoor - de Zeeuwen, koppig als ze zijn, noemen de blaadjes van de Zulte of Zeeaster al eeuwen zo (of heeft de rest van de wereld het bij het verkeerde eind?), smaakt het lekkerste even geblancheerd als spinazie .......... Trouwens - als je't niet verder vertelt, veel van de Zeekraal en Lamsoor komt gewoon uit Frankrijk.
Het promoten van dit soort delicatessen uit Zeeland is goed en verdient alle lof, maar dan kom je er niet met het ophangen van een foto van een Zeeuwse schorrenboer, mie zun laesen onder de slik .... dat moet professioneel aangepakt worden - op niveau!!

Knap om te zien hoe de makers van deze commercial gebruik maken van de verwarring, die de Zeeuwen uiteindelijk zelf geschapen hebben. We benoemen de verkeerde plant immers Lamsoor - vind je't gek dat ze dan in de rest van Nederland er van in de war raken? Een goede commercial moet blijven hangen - daarom raad ik de reclamemakers van deze landelijke supermarktketens hiervan gebruik te maken en aan te haken op de collectieve herinnering aan ons nog niet vergeten boegbeeld van Zeeuwse Zunigheid ..... het Zeeuws Meisje - ons eigen Margarinetrutje, zoals onze vorige Commissaris van de Koningin van Gelder, haar bestempelde - daar is niks mis mee .........
Iedereen van boven de veertig kent haar - wellicht kunnen de supermarkten hier iets mee om Zeeland en de Zeeuwse producten te promoten - Hin cent tevé .... Zeeuwse Zunigheid - een deugd! .... maar wel met dubbele zegels! ( foto's: april en augustus 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg
SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse column over de Schelderegio.

The return of Klaas Verburgh

2012-01-17T05:56:00.012+01:00

De Onze Lieve Vrouwe Abdij van Middelburg is één van de meest indrukwekkende historische gebouwen van de stad. Samen met het stadhuis op de markt zijn het unieke monumenten, die dateren uit de middeleeuwen. Bij de abdij horen vanouds twee kerken, die door een zgn. Tussen- of Wandelkerk, zo je wilt, met elkaar verbonden zijn. De Koorkerk is het oudste, al moet het 12de-eeuwse Romaanse kerkje, waar het allemaal mee begon, gelegen hebben op de plek waar nu de Tussenkerk zich bevindt. De Nieuwe kerk, net als de Koorkerk, dateert uit de 14de eeuw. De Nieuwe Kerk, de Abdijkerk, ook wel Het Klooster genoemd, werd na ettelijke branden ( zo brandde de Lange Jan in 1712 en vernielde het dak van de kerk) uiteindelijk verbouwd tot een ruime, haast vierkante tweehallen kerk .........
Halverwege de 16de eeuw werd Middelburg voor korte tijd een bisschopsstad en kreeg een echte kathedraal, de Noordmonster of St. Pieterkerk. Deze eer ging de St. Nicolaaskerk de neus voorbij ..... dat was balen! Paus Pius IV hadt deeze Kerk, om haare Pragt en Rykdom geschikt, om de Kathedraale Kerk van 't nieuwe Bisdom te zyn; dog die Waardigheid is naderhand St. Pieterskerk te beurt gevallen. De bisschop mocht wel, als schrale troost, de inkomsten van de Onze Lieve Vrouwe - of St. Nicolaaskerk innen ........
Het abdijcomplex in de 16de eeuw. Links van de Lange Jan de Nieuwe Kerk.
In die tijd liet de eerste ( en in feite enige) bisschop van Middelburg, Nicolaas de Castro, het schip verder uitbouwen. Deze kerk was oorspronkelijk gewijd aan Maria (Onze-Lieve Vrouwe) en het heilige Nicolaas, wiens naamdag nog steeds gevierd wordt - en niet alleen in Middelburg; later kreeg het, na verschillende branden, zijn huidige vorm als een twee hallen kerk. Binnen in de kerk kun je dat goed zien dat het dak, het eigenlijk uit twee gewelven bestaat ( en in het midden een rij pilaren) - dat zie je ook goed aan de buitenkant, waar de westkant twee puntdaken heeft en daartussen een rond torentje.
De kerk werd al in 1574 overgenomen door de protestanten en daarom is het een echte protestantse kerk gebleven - zonder versierselen of, om even Tiron aan te halen, zoals 'tie in 1753 sprak over beelden in de kerk van Yerseke, zonder Roomschen Kwerkzwier ........ De orgelkast, die tegen de oostmuur hangt dateert uit de 17de eeuw en komt oorspronkelijk uit Amsterdam. Een aantal jaren geleden werd het volledig gerestaureerd en een "nieuw" orgel ingebouwd, zodat er nu weer muziek gespeeld kan worden en de oude orgelkast weer klinkt zoals hij hoort te klinken. Wie in de kerk rondloopt en onder de indruk komt van deze geweldige ruimte, die onlangs opnieuw is ingericht voor multifunctioneel gebruik, moet weten dat, net als de Koorkerk en het Abdijcomplex ( en grote delen van de Middelburgse binnenstad), de Nieuwe Kerk tijdens het bombardement van Middelburg, 17 mei 1940 zwaar beschadigd werd - het hele dak werd vernield en dankzij de voortvarendheid van de Middelburgse magistraten en burgerij kon het complex, inclusief de Nieuwe Kerk weer in al haar glorie herbouwd worden.
Als Klaas Verburgh, zo heette Nicolaas de Castro gewoon, toen hij nog bij zijn moeder aan de borst lag, hier nog eens zou kunnen rondlopen, als hoofdpersoon in een 3D film van Nederlands fabrikaat, The Return of Klaas Verburgh, zou hij zijn stad en het eiland Walcheren niet meer herkennen. Ondanks alle moderniteiten als auto's, internet en mobiele telefoons, waarmee je zelfs contact kunt leggen met de beelden van de St. Jan in Den Bosch, zal hij tevergeefs op zoek zijn gegaan naar de zaken, die hij kende en koesterde in zijn tijd: zijn kathedraal, gesloopt ( de Sint-Pieterskerk), zijn buitenverblijf, een jeugdherberg ( Kasteel Westhove) en blauwe plastic stoeltjes in zijn Nieuwe Kerk, die, gezien haar leeftijd, nu eigenlijk beter tot Oude Kerk omgedoopt zou kunnen worden ......... (Middelburg - Walcheren) (foto's: september en december 2011)

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse column over de Schelderegio

Benzinepomp

2012-01-16T05:41:00.010+01:00

Zierikzee is een stad die barst van de historie. Wie langs de Oude Haven loopt zal zich verbazen over de gevelrij die nog helemaal in tact lijkt. De gevels, meest uit de 18de en 19de eeuw, geven de Oude Haven een authentiek aanzien, een haast kneuterig oud-Hollands aanzien, als een filmdecor voor een documentaire uit de 18de eeuw - een decor dat gekoesterd moet worden.
Begin 17de eeuw, begreep ik, waren de huizengevels relatief smal - dat zal wel met belastingen te maken gehad hebben - later, in de 18de eeuw zien we dat de gevels breder worden - soms worden zelfs twee woningen samen van een nieuwe, modernere, lees classicistische gevels voorzien - de huizen in de zgn. Lodewijk de XV en XVIde stijl werden populair onder de gegoeden, die aan de haven woonden. Twee schitterende voorbeelden, De Aveling en d' Adelaere springen er uit, maar veel andere gevels, die nu nog langs de Oude Haven staan zijn fraai en hebben ook authentieke elementen, zoals deuren met fraai versierde bovenramen Dit soort details zijn fraai bewaard en ondanks dat sommige huizen tegenwoordig kantoren of winkels zijn geworden, is er met zorg omgegaan met het historische straatbeeld.
In de 18de eeuw en de eeuwen daarna, ging het economisch minder met Zierikzee en wellicht is dat de redding voor deze fraaie gevels geweest - oud geld bleef zitten en er werd vele jaren weinig meer aan de huizen aangepast of veranderd. Daardoor kun je je nu nog ongestraft in de 18de eeuw wanen als je over de Oude Haven van Zierikzee loopt - pas op dat je niet overreden wordt door een koets, met daarin enkele notabelen van de stad, die uit moet wijken voor een handkar vol kool, die op weg is naar de markt - in zo'n omgeving zou dat zomaar kunnen gebeuren!.
In de eerste tien jaren van de XXIste eeuw lijkt de huizenmarkt in heel Nederland en dus ook in Zierikzee last te hebben van verregaande constipatie, verstopping ......... de handel in huizen lijkt volledig vastgelopen en wie zich informeert op internet over de huizen die te koop staan aan de Oude Haven schrikt ........... zowat de hele gevelrij staat te koop, lijkt het .......... deze fraaie 18de-eeuwse herenhuizen schijnen haast onverkoopbaar en dit is m.i. een heel ongewenste ontwikkeling.

Wat gebeurt er met het stadsaanzicht als eigenaren de kosten niet meer kunnen of willen opbrengen? Als onderhoud achterwege blijft? Kunnen we over tien jaar nog wel over de Oude Haven lopen zonder opzij te moeten springen? .... niet voor een koets, die aan komt ratelen, maar voor een schoorsteen of ornament dat losbreekt van een gevel en in honderd stukken uiteen spat op het plaveisel? Misschien moeten we hopen dat de één of andere rijke oliesjeik uit een verre Golfstaat dit blogje leest en besluit om hier te komen investeren, door de hele Oude Haven op te kopen ( inclusief de twee havenpoorten dan maar), dan lijkt dit probleem opgelost. Als de gemeente dan wat coulant is met de regels, dan hoeft een eenvoudig uitgevoerde benzinestation met zelfbediening ( inclusief carwash) voor de Noordhavenpoort als voorwaarde geen probleem te zijn, denk ik en aan een stel bedouinententen met kamelencreche op het Kraanplein is iedereen ook zo gewend ............ als het historisch aanzicht van de Oude Haven maar bewaard blijft. ( Zierikzee - Schouwen-Duiveland) ( foto's: januari 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg
SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse column over de Schelderegio.

Krabbelaar

2012-01-15T07:49:00.013+01:00

Zuidgors (Ellewoutsdijk) (september 2011)
De Schelderegio wordt bepaald door de monding van de Schelde - een uitgestrekte rivierdelta met eb en vloed ........ Tweemaal per dag komt een grote hoeveelheid water vanaf de Noordzee het estuarium binnenstromen en brengt slib en zand mee. Het zand bezinkt het eerst en levert zandbanken op - het slib wacht tot er bijna geen beweging meer in het water zit, voordat het bezinkt. Dit merk je overal langs de oevers, waar het water nauwelijks stroomt en haar slik neerlegt; slikken en schorren, die in de loop der tijd aanwassen worden en ingepolderd kunnen worden.
Haven Fort Lillo ( Provincie Antwerpen) ( mei 2009)
Zeeland is voor het grootste deel gevormd door dit soort opwassen. Maar het slib bezinkt ook op plekken waar we dit liever niet hebben, zoals in de havens. De getijdenhaventjes langs de Westerschelde, zoals die van Hoedekenskerke, Ellewoutsdijk of bij Lillo vechten een eeuwigdurende ongelijke strijd uit met het slib ..... Scheepjes, die van de haventjes gebruik maken, moeten rekening houden met de getijden. Aangezien dit soort haventjes economisch minder rendabel zijn, liggen ze vaak vol met slib.

Krabbelaar (museum 't Gravensteen - Zierikzee) ( augustus 2011)
In de 16de en 17de eeuw lagen de havens van grote handelssteden als Vlissingen, Veere, Middelburg, Goes en Zierikzee, om er een paar te noemen, vaak relatief ver van de zee verwijderd en in het centrum van de steden, afhankelijk van eb en vloed. Het moge duidelijk zijn, dat in de havens, waar het water minder stroomde, het slib een constante ergernis was - de havens werden ondiep, diepgeladen schepen konden niet binnenvaren en havens verzandden. Er waren allerlei manieren, waarop het slib verwijderd kon worden - Veel havens hadden spuikommen, waarin bij hoogtij water binnengelaten werd en vastgehouden, om bij eb met kracht door de havens te laten stromen. Vaak werd een scheepje ingezet, de Mol of de Krabbelaar ingezet, een platboomschip, met zeil, met onderaan een soort eg, die over de havenbodem schuurde en het slib deed opdwarrelen - De Mol werd opgesteld aan het eind van de haven en als de sluis van de spuikom opengezet werd, tijdens eb, deden de ijzeren tanden over de bodem hun werk, terwijl het bootje door wind en stroming meegevoerd werd. Het moet een redelijk succesvolle manier geweest zijn om de haven beter bevaarbaar te krijgen ........ In Het Gravensteen in Zierikzee staat een model en in Middelburg heb je nog de Molstraat. Detail afbeelding Reimerswaal ( Cronyk van Smallegange) (1696)
Beter, in ieder geval dan het idee dat Adriaan van Reimerswaal kreeg, toen tijdens Felix Quade Saterdagh, 5 november 1530, de dijk bij Lodijke was doorgebroken, een dorp even ten westen van de stad Reimerswaal. Het stroomgat was niet al te diep en het dichten van de dijk had weinig problemen hoeven op te leveren, maar Adriaan zag kansen en droomde al van een brede haven, die tot nut zou kunnen zijn voor zijn stad. Misschien droomde hij van grote containerschepen, die de Oosterschelde op voeren om in zijn containerterminal hun lading te lossen - hoe dan ook - het idee leek geniaal ...... het gat in de dijk was al na een paar dagen dertig meter breed en twaalf meter diep, maar toen was het proces niet meer in de hand te houden. De dijk was niet meer te dichten - het stroomgat was te groot - het Verdronken Land van Zuid-Beveland was een feit en zelfs Reimerwaal, hoewel nog een tijdje voortbestaan als eiland, zou deze blunder niet overleven .....
Reimerswaal (Cronyk van Smallegange)(1696)
Adriaan moest zijn biezen pakken; of hij weggestuurd is met een gouden handdruk vertelt het verhaal niet - feit is dat hij nog vier jaar leefde als anoniem burger in Bergen op Zoom en alleen kon dromen van hoe het had kunnen worden ....... Hij had moeten beseffen dat je in Zeeland niet de handen op elkaar krijgt als je land onder water zet t.b.v. een haven! Dat was toen zo en dat is nog steeds zo. (foto's: mei 2009 / augustus 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #Slikopdeweg
SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse column over de Schelderegio.

Roomschen Kerkzwier

2012-01-14T08:02:00.006+01:00

Wie aan oud-Yerseke denkt, denkt aan de oesterputten, de mosselcultures en wellicht aan het oude raadhuis, nu in gebruik als museum en vvv. Toch zijn al die "historische" elementen in dit vissersdorp alle nog niet veel ouder dan honderd tot honderd vijftig jaar ............. Toch kent het dorp een gebouw, dat vele eeuwen ouder is, de Nederlands Hervormde kerk, die midden in het dorp staat.
Het driebeukige kerkje, gewijd aan de missionaris Odulfus, die leefde in de tijd van Karel de Grote, werd rond 1470 opgetrokken op de plek waar eerder een kerkje uit de vroege 14de eeuw gestaan had. Yerseke lag eertijds niet aan het water, maar een stukje meer landinwaards. Het gehucht Yersekendam lag wel aan de Oosterschelde en had een klein haventje. Toen de allesverwoestende overstroming van 5 november 1530 hadden plaatgevonden, beter bekend als Sint Felix Quade Saterdach, was de landkaart ten noordoosaten van Yerseke helemaal veranderd - de zee had al het land rond de stad Reimerswaal afgenomen en Yerseke lag plotseling aan het water, maar het zou nog een paar eeuwen duren voordat men geld zag liggen langs de glooiing ......... de mossels, oesters en krukels .......... Een paar jaar later brandde ook het schip van de kerk af, waardoor de toren van de kerk, net als bij de Dom van Utrecht of de St. -Lievensmonstertoren in Zierikzee, los van de kerk kwam te staan.
In 1753 meldt Tirion, dat de kerk al heel oud moest zijn, getuige een steen. die meldde dat het gebouw uit de dertiende eeuw dateerde. Voormaals was het een groote en deftige Kruiskerk, schrijft hij, doch de Westzijde, die tegen eenen hoogen en dikken Tooren aanstondt, is in de zestiende Eeuw afgebrand. De toren werd in 1821 door brand beschadigd, waarna men hem afbrak. In mei 1940 werd de het dak van de kerk door oorlogshandelingen zwaar beschadigd. Hierbij gingen prachtige beelden verloren: beelden van H. Martelaars en Martelaaressen, die hoog tegen de muren geplaatst waren.
In de 18de eeuw, was de kerk in gebruik door de protestanten en had men het gehad met de katholieke pracht en praal, zoals die beelden hoog in de kerk. De martelaren, afgebeeld met de Werktuigen, waar mede zy om't leeven gebragt zijn, daar nevens, werden geduld, wellicht omdat ze hoog en droog nagelvast deel uitmaakten van het gebouw. In de Tegenwoordige Staat van Zeeland, uitgebracht in het midden van de 18de eeuw, verklankt de schrijver hoe de protestante Iesenaren tegen deze afgoderij aankeken - hij omschreef ze als Overblyffels van den Roomschen Kerkzwier ........ Napoléon had rond 1800 helemaal geen boodschap meer aan de oorspronkelijke bestemming van het gebouw - hij gebruikte de kerk als opslagruimte voor zijn kruit. Misschien kreeg men door Napoleon, die de kerk gebruikte als kruithuis, wel het idee om mossels en krukels met een geheim mengsel van kruiden te koken. De meeste Zeeuwen in het algemeen en Iesenaren in het bijzonder maakten zich in de 19de eeuw nog niet druk om de juiste spelling, kruit of kruid, 't zal ze niet zijn opgevallen, denk ook maar aan het meervoud voor mosselen, dat hier in Zeeland tot mossels is verworden. Het zou zomaar kunnen dat hierdoor iemand op het idee kwam om de schelpen in Oosterscheldewater met kruiden als soephroente, peeën en juun te koken, wat maakt dat Mossels uut Iese zo buitengewoon lekker smaken. ( Yerseke - Zuid-Beveland) (foto's: augustus 2010)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse blog over de Schelderegio.

Station Tiendenschuur

2012-01-13T05:57:00.008+01:00

Tiendenschuur -Goes ( foto: JL)
Wie Goes vanaf de rondweg binnenrijdt, langs Klein-Frankrijk en de televisietoren, passeert een weiland, waar eertijds een prachtige boerderij stond, die de Tiendenschuur genoemd werd. Deze fraaie oude houten Zeeuwse boerderij met schuur is lange tijd een beeldbepalend element geweest aan de rand van de stad. Deze tiendenschuur brandde in september 2009 tot de grond toe af en is nooit meer herbouwd. De woning kon gespaard blijven, maar de schuur ging verloren. De boerderij was al jaren vervallen en niet meer als zodanig in gebruik.

De Stad Goes uit de Haven te zien. Rechts een schuur, net buiten de stadspoort. (bron: De Tegenwoordige Staat van Zeeland 1753)
Hoe oud deze schuur was en of hij op dezelfde plek stond als de vroegere Stadsschuur, die gesitueerd was buiten de Water- of Slijkpoort van Goes, één van de poorten van de stad, op het eerste bolwerk aan de Oosthavendijk tegen de Houtkaai aan - ik weet het niet - misschien kan iemand me dat vertellen. Tiendenschuren werden in de middeleeuwen gebruikt om de belastingen, de tienden, van de ambachtsheer te bewaren. Een fraaie tiendenschuur, één van de mooiste Middeleeuwse bouwwerken uit de Schelderegio, als je't mij vraagt, is die van Ter Doest bij het Westvlaamse Lissewege. Prachtig!!

100 jaar oude plannen opgerakeld ......... (uit: Zeeuws Dagblad 11 seotember 1952) (bron: Krantenbankzeeland)
Honderd jaar geleden waren er al plannen om een tramlijn aan te leggen die vanaf Borssele, dwars door de Zak van Zuid-Beveland om Goes heen naar Wolphaartsdijk-Veer zou lopen. Helaas deed deze lijn Goes niet aan, en dat was tegen het zere been van de Goesche ondernemers en magistraten. Er werd de beoogde exploitant te kennen gegeven, dat Goes ook opgenomen moest worden in de infrastructuur en er werd geeist, dat de tram dwars door Goes via de Wijngaardstraat langs de Beestenmarkt en de Nieuwstraat moest lopen ......... Uiteindelijk bleek een route dwars door de stad veel te duur en te omslachtig. De eis voor een station bleef liggen en bij de Tiendenschuur werd een station met rangeerterrein gepland ..... zodat Goes dan in ieder geval verbonden zou zijn met de rest van de wereld via het tramnetwerk en de bootterminal van Wolphaartsdijk-Veer. De tijd heeft al die plannen achterhaald. In 1927 kwam er uiteindelijk een ringlijn op Zuid-Beveland en aftakkingen van Goes naar Wemeldinge en Wolphaartsdijk-Veer, maar laatstgenoemde lijn liep via de westkant van Goes, via de zgn. onderlijn, langs het "grote spoor" naar Middelburg onderlangs 's Heer Hendrikskinderen en via Eindewege tenslotte rechtstreeks naar het Wolphaartsdijksche Veer. Daar werd een stationnetje aangelegd en een heuse stationschef aangesteld. Deze lijn bleef voor personenvervoer maar een paar jaar in gebruik. Het Station Tiendenschuur is er dus nooit gekomen en meer eer dan alleen een bushalte, die naar deze oude schuur genoemd is, heeft het niet gebracht .... Zou het een idee zijn om voortaan niet meer te spreken over Halte Tiendenschuur, maar voortaan over Station Tiendenschuur te spreken? Dan doen we toch nog een beetje recht aan de geschiedenis en aan deze helaas verdwenen, beeldbepalende historische schuur. Station Tiendenschuur: Eens kijken hoe de buschauffeur reageert ....... ( Goes - Zuid-Beveland) ( foto Tiendenschuur: JL te W)(winter 2010) (tiendenschuur Ter Doest: augustus 2010)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse column van de Schelderegio.

Herfstklokje

2012-01-12T06:02:00.004+01:00

Wat is nu eigenlijk de lentebode bij uitstek? Voor de één is dat het eerste kievitsei - voor de ander het sneeuwklokje of de eerste krokus in bloei. Bolgewassen worden vaak als de eerste lentesymbolen in de tuin herkend. De bolletjes liggen al in de nazomer in de supermarkt of bij het tuincentrum en wie er dan niet vooruitdenkt, zit in het voorjaar zonder fraaie lentebodes, bolplanten dus als narcis of tulp.
Elk jaar kopen we een paar zakken bollen en planten die op een speciaal daarvoor gereserveerd stukje van de tuin ingegraven worden - de neusje omhoog op een diepte gelijk aan de hoogte van de bol. Al vroeg in de winter komen de eerste groene sprietjes boven de grond - zelfs al voordat de eerste vorst het land geselt .......... Komt dat nog wel goed, denk je dan? Je zou ze bijna terug willen duwen. Ja hoor - bolletjes bevriezen niet zomaar en lopen, volgens mij, gewoon weer uit als de vorst iets te vroeg invalt ...........
Sneeuwklokjes zijn eigenlijk de meest zielige plantjes in onze tuin - dat komt omdat de "oogst" aan bloemetjes altijd tegenvalt. De 20 bolletjes in het zakje groeien uit tot 20 zielige plantjes, die, als je ze in de tuin ziet staan, qua aantal of naar oppervlak, nergens naar lijken. ........... Zelf hoop ik altijd weer dat ze zichzelf zullen vermeerderen in de tuin of zelfs verwilderen, zoals bij grote landgoederen of op oude Zuid-Bevelandse boerderijerven, maar daarvoor lijkt onze tuin te netjes, te gecultiveerd of .... we hebben gewoon geen geduld.
Vol jaloezie en afgunst, maar ook wel wat gezonde nieuwsgierig, gaan we dan ook in het voorjaar naar plekken waar het lijkt alsof het klokjes gesneeuwd heeft ........... je kunt dan denken aan de bossen van de Mantelinge waar de sneeuwklokjes onderdeel uitmaken van de zgn. Stinzenplanten als de primula en de narcis. Of bij Landlust in Heinkenszand, waar de sneeuwklokjes zich prima lijken thuis te voelen.
Deze week constateerden we dat de eerste sneeuwklokjes al weer uitbundig staan te bloeien, terwijl, laten we eerlijk zijn, de winter nog niet eens begonnen is. Om dus nu te spreken van de eerste lenteboden lijkt me een beetje overdreven - is herfstklokje wellicht een betere naam? Misschien zijn het wel gewoon sneeuwklokjes van vorig jaar, die hebben liggen wachten onder de grond, totdat eindelijk het voorjaar zal gaan beginnen, en nu, een beetje de kluts kwijt geraakt zijn, het zekere voor het onzekere nemende, hun pracht tonen .......... Nu maar hopen dat we eindelijk eens kunnen skiën in de zomervakantie! (De Manteling - Walcheren) ( foto's: februari 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse column over de Schelderegio.

Alfen en Outermannetjes

2012-01-11T05:49:00.009+01:00

Als de dagen weer gaan korten, maar de zon nog af en toe haar warmte bescheiden etaleert, dan kriebelt het bij me en wordt er een stevige wandeling georganiseerd. Een bestemming kan dan bijvoorbeeld de Kop van Schouwen zijn met het duingebied bij Westenschouwen (met een n). Een wandeling van een paar uur door de Boswachterij wordt altijd meestal even onderbroken door een rustpauze bij één van de duinvennetjes in de Zeepeduinen.

De Boswachterij Westerschouwen (met een r) is ontstaan doordat in de 18de eeuw een deel van de zuidwesthoek van Schouwen buiten gedijkt werd. Er ontstond een inlaag, waar jarenlang de natuur zijn gang kon gaan. Er kwamen zandverstuivingen en de duinen werden gevormd en afgebroken al naar gelang de elementen vrij spel hadden. Begin twintigste eeuw werd besloten om bomen te planten die het zand vast konden houden. Uiteindelijk leidde dit tot een gebied met een brede duinenrij en een groot bosgebied. In het heuvelachtige duingebied achter de Boswachterij en de Meeuwen Duinen is een gebied ontstaan waar nu valleitjes en vennetjes zijn. Het gebied wordt begraasd door runderen en Shetlandpony's. Als we door de boswachterij struinen houden we altijd halt bij één van die vennetjes in de Zeepeduinen. Die plekken worden uiteraard door dieren gebruikt als drinkplaats. dat zie je aan de pootafdrukken in de natte oevers, maar als wij er zijn is het duinven meestal voor ons alleen.

Het roerloze donkere water weerspiegelt de bomen en ligt als een gladde rimpelloze spiegel onaangetast door de elementen. Natuurlijk waait het wel eens en dan wordt het vennetje een karikatuur van de zee een paar kilometer verderop met kleine (nog net geen schuim-)kopjes ..... Dit soort donker ietwat mysterieus watertjes maakten bij de oerbewoners van de Scheldedelta de tongen los ... die plekken waren gevaarlijk - er waren gevallen bekend van mensen die er verdronken waren of, misschien nog wel erger, verdwenen ...... Verhalen over elfen, alfen zeiden ze hier, werden serieuze onderwerpen aan de koffietafel waar niet om gelachen mocht worden. Jan Kuipers geeft in zijn boek Dwaallichten in de Delta verschillende voorbeelden van deze diepe verankering van alfen en outermannetjes (een soort dwergen of kabouters) in het Zeeuwse volkgeloof. Zo komt, al mijmerend aan het donkere spiegelende water van het Zeperduinse vennetje, het verhaal naar boven, dat, weliswaar niet in Schouwen maar in ’t Oostende ( bij Kruiningen) gesitueerd wordt, van die twee boerenknechten, die boven het water in de Kruiningse Vliet dwaallichtjes zagen zweven, die hen betoverden en onzichtbare handen tilden hen van de grond en gooiden hen te midden van de lichtjes in het stinkende water. Toen ze weer bij zinnen waren, ontnuchterd zouden wij nu zeggen, en ze beiden zichzelf midden in het watertje aantroffen en kletsnat en stinkend van de modder, zich terug naar de boerderij begaven, was het verhaal van de dwaallichtjes natuurlijk een prima alibi om hun bezoek aan de herberg wat te camoufleren. Het zou mooi zijn als de TV gewoon wat meer uitging en dit soort verhalen weer een beetje gingen leven in het volksgeloof - het zou het leven een stuk boeiender en kleurrijker maken en je een hoop narigheid kunnen besparen: Tja, meneer de agent - ik weet dat ik 40 km. per uur te hard reed op de Schroeweg, maar ik werd vanaf de McDonald achternagezeten door een groep schreeuwende outermanetjes ..... en dan wil je wel gas geven. toch? (Westenschouwen - Schouwen-Duiveland) ( foto's: november 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse column oveer de Schelderegio

helden met een houdbaarheidsdatum

2012-01-10T05:46:00.007+01:00

Het fraaie gotische stadhuis van Veere behoort tot één van de mooiste van Zeeland, zo niet Nederland. Natuurlijk betwist ik niet de hegemonie van het Middelburgse stadhuis, dat groter en indrukwekkender is, maar dit kleinere exemplaar, al even fraai voorzien van beelden aan de gevel, mag er ook zijn.
Het stadhuis, zowel dat van Middelburg als dat van Veere, dateert uit de 15de eeuw, de tijd van de gotiek. De toren op het stadhuis werd eind 16de eeuw vervangen door de huidige met de uivormige spits. Het statige bordes voor het stadhuis dateert uit de 18de eeuw en verving een opgang .. van agt Trappen, van vooren versierd met vier Leeuwen, zittende op even zoo veel Pilaaren, waar van de twee bovensten of middelsten het Wapen van Zeeland en van Prins Maurits en de ondersten het Wapen van de stad hielden. Midden 18de eeuw was men op de oude ingang uitgekeken en de inhuldiging van Stadhouder Willem V, tevens Markies van Veere en Vlissingen, was in 1751 een mooie gelegenheid om het bordes op te zomeren.
Het oude stadhuis van Veere met het oude bordes (volgens de Cronyk van Smallegange (1696)
Aan de gevel van het stadhuis prijken een zevental historische beelden, afbeeldingen van roemruchte voorvaderen, zoals Heer Hendrik van Borselen en zijn echtgenote Janne van Alewyn, Wolfaart van Borselen, Charlotte van Bourbon van Montpensier, Filips van Bourgondië met zijn vrouw Joanna van Borselen en tenslotte heer Adolf van Bourgondië. Allemaal namen waarbij de hedendaagse Veerenaar de schouders over ophaalt. Voor de eenvoudige handwerkslieden van Veere en de kooplui, die uit verre landen als Schotland hier heen gekomen waren om handel te drijven, waren deze voorouders mensen, waar men respect voor had - middeleeuwers, die door hun macht en aanzien Veere hadden gemaakt tot wat het nu was. De toerist die nu verveeld rondloopt over de Markt kijkt omhoog en richt de les van zijn Canon op de fraai versierde gevel om thuis pas te ontdekken dat, er ook nog poppetjes op stonden en dat hij dus veel gemist had - wat dat betreft zal de middeleeuwer, denk ik, en de inwoners van Veere tijdens de roerige jaren van de Tachtigjarige oorlog, waarin Veere uitgroeide tot een rijke handelsstad, veel bewuster naar de gevel gekeken hebben met een gevoel van onderdanigheid, trots, respect en misschien wel ... angst voor deze verre voorouders, die hen zo streng van bovenaf op hen neerkijken.
Onze helden anno nu, zoals de Zeeuwse wielrenner Johnny Hoogerland, die door een ongelukkige val in het prikkeldraad, meteen tot Zeeuwse sportheld van het jaar uitgroeide, mag dan wellicht tien keer populairder zijn bij de gewone man dan Wolfaert van Borselen was bij de Veerse lieden, bedenk dat onze helden een veel kortere houdbaarheidsdatum hebben, en, hoewel ze op hun gebied wellicht grote prestatie verricht hebben, zullen ze over honderd jaar vergeten zijn en niet aan de gevel van een openbaar gebouw prijken, als helden voor de eeuwigheid - voorouders waar je "tegenop kijkt". (Veere - Walcheren) ( foto's: november 2010)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse column over de Schelderegio.

Somalische piraten

2012-01-09T06:06:00.010+01:00

Het Huis Lampsins, het Lampsinshuis hoor je vaker, aan de Nieuwendijk in Vlissingen dateert uit de 17de eeuw en werd gebouwd door een rijke Vlissingse koopman Cornelus Lampsins. Deze Kees Lampsins was als een soort 17de eeuwse Piet Vroon uit Breskens, één van de grootste reders van Zeeland en zou in de Quote van 1650 geen gek figuur geslagen hebben in de lijst met rijkste Zeeuwen.
De witte voorgevel is opgetrokken in de classicistische stijl, d.w.z. dat er elementen uit de Griekse- en Romeinse oudheid in verwerkt zitten. Voor de 17de eeuwer was de oudheid ook al lang geleden, maar het was hip als je aan je huis liet zien, dat je je door die tijd liet inspireren. De gewone Vlissinger was al blij dat zijn dak niet lekte of dat de schoorsteen rookte. Je herkent bijvoorbeeld aan de voorgevel van het huis meteen de driehoek bovenin, het fronton of pediment dat verwijst naar de Griekse tempels uit de oudheid. Ook boven de ramen van de eerste verdieping zijn deze frontons terug te vinden. Die slingers, gordijnen onder de ramen zal wel een idee van zijn vrouw Janneken geweest zijn.Boven de ingang is het familiewapen van de Lampsins aangebracht, een lam met een soort fietsvlaggetje. Dat was handig, want de meeste Vlissingers konden niet lezen of schrijven en zo'n familiewapen snapte iedereen; bovendien lijkt me zo'n vlaggetje toen al extra veilig als je je door het drukke Vlissingse verkeer beweegt.
Bovenop het huis had Cornelus een torentje laten zetten, waarvanuit hij de ingang van de haven en de mond van de Westerschelde kon overzien. Dat was handig voor zijn planning van de dag als als een soort buienradar avant la lettre.
Het huis werd in 1641 gebouwd op een plek waar eerst twee oudere huizen hadden gestaan - de kelders van deze twee huizen bleven bewaard. Daar kun je nu nog in als je het maritiem MuZeeum bezoekt, waarvan het Lampsinshuis onderdeel uitmaakt.
In het MuZeeum hangt o.a. een oud schilderij van Vlissingen, waarop je het wit gepleisterde Lampsinshuis op kunt zien en je hoeft maar weinig fantasie te hebben om, op een zonnige dag in de zomer, Michiel de Ruyter met zijn vrouw Anna en stiefzoon Jan langs te zien lopen op de Nieuwendijk, de hond uitlatend, op weg om een boulevaartje te pakken of een terrasje aan het Bellamypark. De tijd dat Michiel moest werken op de touwslagerij van de Lampsins aan de overkant van de haven, lag al jaren achter hem en dat interesseerde hem niet meer zo; ondertussen heeft hij al heel wat lastige klusjes voor de admiraliteit mogen opknappen. Als 'tie zou willen zou hij zo mee kunnen op een schip van rederij Vroon om Somalische zeerovers te bestrijden ..... Je hoefde Michiel immers niets meer te vertellen over kapers; één sms-tje zou genoeg zijn om hem over te halen mee te gaan! (Vlissingen - Walcheren) ( foto's: september 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse blog over de Schelderegio

Bramen Vrijstaat

2012-01-08T08:09:00.009+01:00

Wie in de zomer over de dijken van de Zak van Zuid-Beveland fietst of wandelt kan plekjes vinden, die er uitzien alsof ze nooit door mensenhanden beroerd zijn. Geen overijverige mannen van het Waterschap hebben zich er met snoeischaar of, nog erger, met maaibalk aan gewaagd om orde in de chaos te scheppen - Zo'n vergeten plekje is de Boomdijk gelegen tussen 't Ouweland onder Heinkenszand en 't Vlaandertje. ............ en dat moet zo blijven, dus vertel het niet verder.

Op het talud van deze voormalige waterkerende dijk van de Ouwelandse - en de Westerguitsepolder, lijkt sinds de dertiende eeuw, toen deze opwas ingedijkt werd, geen onderhoud meer gepleegd. Het stikt er van de bramenstruiken, die, in de zomer en het najaar, een rijk aanbod aan vruchten geven. Deze bramenstruiken vinden het prima als mensen tot een meter uit de berm van deze vruchten plukken op voorwaarde, dat, wat daar achter ligt met rust gelaten wordt. Wie toch de confrontatie wil aangaan neme een EHBO-doos mee, een iPod ( Handig om je mail altijd en overal te kunnen checken) en een ladder om je pijngrens te verhogen ...... en een emmertje is ook handig voor de bramen uiteraard.
De braamstruiken zijn helemaal begroeid door een klimplant, met fraaie witte bloemen. Het lijkt wel, als je over het smalle geasfalteerde weggetje loopt, alsof het midden in de zomer gesneeuwd heeft - nou zo erg is het klimaat nu ook weer niet in de war ..... . Hoe de plant heet, weet ik niet, want bordjes met namen staan er in de rije natuur meestal niet bij en bovendien doet 'n naam er niet toe. Bruidssluier, dat we wel in pergola's in tuinen aantreffen, lijkt er mee verwant. Niemand waagt zich in dit niemandsland, dit stukje ruugte, dat ontoegankelijk is voor de mens.
Het is het rijk van vogels, insecten en muusondjes en misschien kijkt een ontsnapte (tuin)kabouter ons wel vanuit de struiken aan, terwijl we ons daar niet bewust van zijn. Het is een soort vrijstaat, waar de wetten van de natuur gelden - een ruigte waar we niets te vertellen hebben - een Bramen Vrijstaat midden in de gemeente Borsele ... met eigen regels en dat is maar goed ook ...... hier maakt niemand zich druk over de Eurocrisis, wat-moet-ik-aan-vandaag, het oordeel van de jury in The Voice of Holland of de verruwing van de maatschappij ........ alhoewel - dat laatste weet je natuurlijk niet zeker - wie weet ergeren de insecten en vogeltjes zich wel aan de verruwing van hun vrijstaatje - beschadigde vleugels, files bij de uitvliegroutes en bramenetende voorbijgangers, die hen in hun privacy aantasten. Moet de gemeente Borsele dit eigenlijk wel willen, zo'n vrijstaat midden op een voor de regio waardevolle bloemdijk? ( 't Ouweland - Zak van Zuid-Beveland) (foto's: augustus 2009 - september 2011 )
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse column over de Schelderegio.

Wupvel

2012-01-07T07:37:00.009+01:00

Een paar jaar geleden, maart 2010, hebben leden van de Soroptimistclub De Bevelanden een aantal nieuwe kousentunen uitgezet bij Zeeuwse boerderijen. Een kousentuun is een houten rek, met staken, waarover de boerin de gewassen kousen op te drogen kon hangen. Door die staken bleven de sokken meteen een beetje in vorm, want daar mankeerde het vroeger nog wel eens aan - sokophouders waren in die tijd een broodnodig attribuut. De kousentuun stond meestal op de plek waar ook de bleek en de têêltuun waren. De bleek werd gebruikt om de witte was ( lakens en luiers) op uit te spreiden, die, door het daglicht en de zon, zo konden drogen en bleken. Zo'n bleek, die vol lag met wasgoed, was dan streng verboden gebied voor ons kinderen, want een bal ...... Voor de poes was het meestal erg verwarrend. Die mooie witte lappen nodigden immers om belegen te worden - wat kunnen mensen moeilijk doen!
De têêltuun was een rek waar de melkemmers en melkbussen en de zifte en alles wat bij het melken kwam kijken, geschuurd werd. Dat schuren gebeurde meestal op een bestraat plaatsje waar het water gemakkelijk kon weglopen ...... als het slecht weer was werden de emmers ook wel binnen gereinigd in het stoepekot. Op zo'n têêltuun werden emmers en ziften te drogen gezet als ze uitgeschuurd waren.

De têêltuun is natuurlijk al lang verdwenen van het erf bij de hedendaagse boerderijen, net als de kousentuun. Koeien worden machinaal gemolken en voor de kousen volstaat een ordinaire waslijn of wasdroger. De bleek, als 't ie d'r nog is, is gazon geworden. Het is natuurlijk een nobel streven om de kousentuun weer een eigen plek te geven op het authentieke erf van een Zeeuwse boerderij. Ik stel me voor hoe men in 2035 besluit om in een paar oorspronkelijke Zeeuwse tuinen weer een plaatsje in te ruimen voor typische vroeg 21st-eeuwste tuinelementen, zoals de groene plastic brievenbus, als een aandenken aan de posterijen van vroeger. Of wat te denken van een authentieke droogmolen of een origineel plastic speelhuisje? Maar het meest kenmerkende element uit de tuinen begin 21ste eeuw is toch wel de grote ronde tramopline ...... het wupvel. (Foto's genomen Hoeve van der Meulen, 's Heer Abtskerke)( augustus 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse column over de Schelderegio.

Een reep chocolade

2012-01-06T06:55:00.007+01:00

De molen De Brak, die binnen de wallen van Sluis staat, zul je niet gemakkelijk kunnen missen als je als toerist Sluis bezoekt. Wie de winkelstraten van het stadje heeft doorgeslenterd, komt vanzelf bij de indrukwekkende molen.
Het stadje Sluis, zo net over de grens, is met zijn knusse historische uitstraling een geliefde (zondagmiddag)bestemming voor honderden dagjesmensen uit Vlaanderen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog is Sluis zwaar beschadigd, zo ook molen De Brak. Eind oktober 1944, vlak voor de bevrijding, brandde de reeds zwaar beschadigde molen af.

Foto PZC 7 juni 1951 ( bron: Krantenbankzeeland)
Het duurde toch nog een aantal jaren voordat de molen weer herbouwd kon worden op zgn. 't Meul'ende. Aangezien de molen zwaar beschadigd was werd het maalwerk van een molen uit Mill gebruikt, een soort transplantatie dus. Vanaf de jaren zestig wordt de molen uitgebouwd tot een horeca-aangelegenheid met winkeltjes, iets wat veel toeristen uit vooral Vlaanderen wel kunnen waarderen.
Molen de Brak werd in 1739 gebouwd op een molenberg, net binnen de wallen van Sluis als een ronde stenen stellingmolen - de eerste stenen molen van Sluis. In de jaren dertig van de vorige eeuw wordt de molen stilgelegd; de reden lijkt de slechte windvang, vanwege de bomen, die op de stadswallen staan. Hierdoor wordt het moeilijk om voldoende wind te kunnen vangen. Ook de slechte staat van de molen werd als reden aangemerkt en er was zelfs sprake van dat de molen gesloopt zou worden. maar zover is het niet gekomen. In juni 1939, vlak voor het begin van de Tweede Wereldoorlog werd de grondig gerestaureerde molen opnieuw ingewijd. Tijdens de plechtigheid werd stil gestaan bij de tijdens de restauratie omgekomen zoon van de molenbouwer en zong de schooljeugd molenaar Sanders toe op de melodie van Al Is Ons Prinsje Nog Zoo Klein. Als beloning kreeg de school een mooi boek over molens en de kinderen een reep chocola. 's Middags waren er nog ringrijwedstrijden te paard op het sportveld en werd er 's avonds nog een serenade gebracht door de muziek. Tja, in Sluis weten ze zo'n restauratie wel aan te grijpen om een feestje te bouwen ( Sluis - Zeeuws-Vlaanderen) ( foto's: mei 2009 en oktober 2011)

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse column over de Schelderegio

van hangjongeren naar - mosselen

2012-01-05T07:16:00.015+01:00

Afgelopen jaar was het 25 jaar geleden dat de stomvloedkering de Oosterschelde opgeleverd werd en de zeearm afsloot - althans, het woord afsluiting past hier niet goed - de toegang tot de Oosterschelde bleef open, tot vreugde van de schelpdiersector en natuurorganisaties, maar, bij extra hoge waterstand en zware storm werd het mogelijk de zeearm af te sluiten, zodat in het achterland het waterpeil beheersbaar zou blijven.
De schelpdiersector in Yerseke was blij met dit openblijven van de Oosterschelde, zodat ze haar aqua-cultures, zoals dat met een mooi woord heet, het waterboeren dus, door de unieke waterkwaliteit voor mossels en oesters kon blijven ontwikkelen. De Oosterschelde bleef zout en dat was een belangrijk argument .......... Bovendien bleef de veiligheid voor honderdduizenden bewoners van de Schelderegio gegarandeerd, de vreselijke overstroming van 1 februari 1953 nog vers in het collectieve geheugen.
Nu 25 jaar later zijn de effecten van dit openblijven merkbaar. Het ingrijpen in de natuur blijft nooit zonder gevolgen, wisten toen de plannenmakers ook al, maar nu, na 25 jaar kan de balans opgemaakt worden. Door de bouw van de stormvloedkering stroomt er bijvoorbeeld minder zoutwater het Oosterscheldebekken binnen. De stroomsnelheid werd daardoor lager, waardoor fijn slib eerder neersloeg en op de bodem van de geulen terug te vinden is, i.p.v. op de slikken en platen. Die gingen daardoor in omvang achteruit!
De schorren, die langs de djken lagen, werden minder vaak overstroomd en groeiden niet meer - ook de slikken in de Oosterschelde werden steeds kleiner - zandhonger heet dat - ook een natuurlijk proces, dat te wijten is aan de verminderde stroming. Doordat de stroming afnam en de gemiddelde temperatuur hoger werd, zijn allerlei "uitheemse" dieren en planten zich in de Oosterschelde thuis gaan voelen - Hierdoor leven er nu meer soorten planten en dieren in de Oosterschelde; de bio-diversiteit is toegenomen zeggen de waterecologen dan, met een beetje trots in hun stem. Of dat een goede ontwikkeling is, vraag ik me af ..... Natuurlijk geeft het een kick om als duiker onderwater oog in oog te komen met een harlekijnslak of gelijk op te zwemmen met een trage kroonslak. Niets mis mee, dunkt me, maar voor hetzelfde geld kruist binnenkort een orka of een witte haai het zog van een Optimist vol vakantievierende tieners uit Renesse en of we dat acceptabel vinden? De vraag is of we het dan nog wel allemaal in de hand hebben. Het wachten is op de eerste nieuwjaarduiker, die, nadat hij per ongeluk de route van die piranha kruiste, als castraat door het leven moet. Waren ze in 1859 niet wat blij met die eerste konijntjes in Australië? Nu stikt 't 'r d'r van .... het is een plaag geworden - 't Lijkt daar nu Neeltje Jans wel, waar je de konijntjes nu haast ook van de middenstreep moet blazen ..... En dat skelet van die mamoet in Deltapark Neeltje Jans staat daar heus niet voor de sier ..... dat is om ons alvast te laten wennen aan het silhouette ... voor als we over vijfentwintig jaar niets vermoedend met onze e-bike Plan Tureluur in draaien.
Als die Oosterschelde in slechts 25 jaar tijd al zo veranderd is, hoe zal Zeeland er dan over honderd jaar uitzien? Leeft er dan nog wel vis in de zee, of kweken we die in grote megastallen, als tilapia's, op het land? Kweken we dan legaal of illegaal lamsoor in de kruipruimte van ons huis? Of hebben we dan containers met hangmosselen op Zuid-Bevelandse bloemdijken staan? Van hangjongeren naar hangmosselen lijkt immers maar een kleine stap. ( Oosterschelderegio - midden Zeeland (foto's: periode 2009 - 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg
SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse column over de Schelderegio

Voor paal

2012-01-04T06:19:00.015+01:00

Grenzen zijn geografisch juridische barrieres. Dat is nu nog net zoals vroeger. Vroeger was de grens tussen Nederland en België, twee soevereine staten, een barrière die zwaar gecontroleerd werd. Deze grens ontstond na de afscheiding van België van Nederland in 1839. Tijdens de Eerste Wereldoorlog, de Grote Oorlog, werd de grens zelfs beveiligd met prikkeldraad en electrische stroom, waarop hoge spanning stond; Nederland was immers neutraal in de oorlog tussen het Duitse Rijk en Engeland ..... Een vergeten, uit ons collectief geheugen verdwenen verhaal, waarbij een vergelijking met de grens tussen Noord- en Zuid Korea, Israël en de bezette Gebieden of tussen Mexico en de VS snel en gemakkelijk gemaakt is! Er vielen veel slachtoffers in de grensstreek ( Vlissingse Courant) ( 12 juli 1915) (bron: Krantenbankzeeland)
Aan beide zijden van de grens golden, ook na de Eerste Wereldoorlog, eigen wetten en regels en daarom werden de grenzen bij grensposten zwaar gecontroleerd. Wie kent niet de verhalen over smokkelaars, die boter of sigaretten smokkelden en die de commiezen in het grensgebied van Zeeuws-Vlaanderen en Vlaanderen te slim af waren met snelle auto's en kraaienpoten? Nu zijn de grenzen, dankzij het Verslag van Schengen open (alleen aan de buitengrenzen van Europa wordt nog streng gecontroleerd) en komen Franse en Belgische jongelui naar Zeeuws-Vlaanderen om drugs te scoren .... eigenlijk is er weinig veranderd. Wie nu naar Vlaanderen wil vanuit Zeeland komt geen strengkijkende douanier meer tegen en wordt pas, bij het passeren van het blauwe landenbord, gewag dat hij de landsgrens gepasseerd is.
Grenspaal nº 319 bij Posthoorn ( foto: Hans Koert)
Is de grens dan helemaal verdwenen? Nee, wie zijn ogen de kost geeft kan nog de witte grenspalen zien, die naast elkaar in een lange lijn de grens aanduiden. Deze gietijzeren grenspalen uit 1843 zijn alle genummerd: nummer 269 bevindt zich op de Scheldedijk bij de Hertogin Hedwigepolder; een polder, die vroeger door niemand gekend werd, maar nu in de koppen van de landelijke dagbladen prijkt als het over ontpolderen gaat; de laatste grenspaal bevindt zich bij het Zwin, nummer 369.
Grenspaal Nº 322 vind je bij Boeckhoute-Haven ( foto: Hans Koert)
Wie bij Philippine de polder in duikt komt al snel op de grens en wandelt langs gehuchten met kleurrijke namen als Holleken en Posthoorn ( hier vind je paal nummer 319) en kan bij Boekhoute ( paal nummer 321) weer richting Zeeuws-Vlaanderen lopen om bij Isabellehaven, Zeeuws-Vlaanderen weer binnen te gaan. ( paal nummer 323). Grenspalen of - stenen zijn al zo oud als de Romeinse Tijd. Toen al gaven de Romeinen met stenen aan tot waar hun gebied liep. Nu zijn het herinneringen aan een, meestal geromantiseerd, verleden, toen de grens tussen Vlaanderen en Zeeuws-Vlaanderen nog iets betekende. Wist je dat er grenspaaltoeristen zijn, die alle palen afgaan en willen vastleggen?
Paal Nº 323 bij isabellehaven - de palen werden in 1843 geplaatst. (foto: Hans Koert)
Gelukkig heeft het verdwijnen van de grenscontroles het eigene van de twee streken niet aangetast. Je herkent binnen honderd meter over de grens aan de bebouwing of het plaveisel dat je bij de buren op bezoek bent ......... en dat is wederzijds, heb ik horen vertellen. Alleen daarom al zou ik best in de grensstreek willen wonen, ook al is in je hoofd de grens soms nog een haast onneembare barrière. De historische grenspalen, schijnbaar doelloos in het landschap geplaatst, hebben nu geen wezenlijke functie meer en staan eigenlijk, met recht, voor paal ...... ( Philippine - Zeeuws-Vlaanderen) (foto's: april 2011)
Hans Koert

slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg
SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse column over de Schelderegio.

De aap, die den orgeldraaier boven het hoofd is gegroeid

2012-01-03T07:00:00.016+01:00

Een buizerd schiet onder Kapelle voor mijn auto langs. (foto: Hans Koert)
Roofvogels zijn gelukkig de laatste jaren niet meer zo zeldzaam in het Zeeuwse luchtruim. Het gaat relatief goed met de roofvogels in Zeeland, of moet ik zeggen - het gaat relatief goed met ons milieu, want waardoor kunnen roofvogels en uilen weer in aantal toenemen. Waren die in de vorige eeuw bijna uitgestorven, nu broeden er weer heel wat roofvogels in de Schelderegio. De meest voorkomende roofvogel is de torenvalk, de buizerd en bruine kiekendief.
Een buizerd op een paal (foto: Hans Koert)
De uil, die om één of andere duistere reden, niet bij de groep roofvogels ingedeeld wordt, vormt een aparte groep - de steenuil broedt hier het liefst in knotwilgen, maar blijft een bedreigde soort en ook de kerkuil wordt weer vaker gezien. Uilenkasten worden opgehangen in bomen en oude schuren. Roofvogels zie je vaker en gemakkelijker dan uilen, die vaak alleen in de schemering gespot kunnen worden of overdag als ze roesten in een boom. Ransuilen schuwen er niet voor om soms ( in grote aantallen) midden in de stad in een boom een roestplaats te zoeken. De argeloze wandelaar ontekt ze niet - de ransuil lijkt zich door zijn schutkleur één te maken met de boom.
Vooraankondiging van optreden in Breskens van een dansende beer bij circus Roberti oktober 1928. (bron: Zeeuwse krantenbank)
Dieren, die normaal gesproken alleen in het wild voorkomen, fascineren; dat merk je aan de populariteit van natuurseries over de poolstreken of de hype rond orka's of pinguins, die de weg kwijt zijn. En dat is in Zeeland niet anders. Toen er nog geen TV bestond was men aangewezen op circussen of rondtrekkende artiesten, die met wilde dieren langs de jaarmarkten trokken.
Cartoon uit de Vlissingse Courant (23 juni 1939) ( bron: krantenbank Zeeland)
In de vorige eeuw, met name in de eerste helft trokken circussen door Zeeland om in schouwburgen of op kermissen met hun dieren op te treden. Zo had circus Roberti, dat vanaf 1900 regelmatig in Zeeland optrad ( en pas in 1973 failiet ging), in oktober 1928 in Breskens, een dansende beer op het programma, dat toen al als iets heel bijzonders werd aangekondigd: Een dansende beer ziet men tegenwoordig niet zoo vaak meer en zoo is het niet te verwonderen, dat de vertooning bij de school en gedurende de ommegang, heel wat belangstelling had.
Valk tijdens een roofvogelshow ( foto: Hans Koert)
In 2012 vinden we dit soort vertooningen niet meer van deze tijd - voor dansende beren moet je naar exotische oorden en orgeldraaiers met een aap op de schouder komen in West-Europa niet meer voor. En uitbaters van vlooiencircussen krijgen de ongediertebestrijders op hun nek. Toch trekken nog steeds circussen rond door Zeeland, die publiek trekken met kamelen en olifanten op de rol. Zo consequent zijn we dus nog niet, al zal je op jaarmarkten niet meer op een dansende beer of verkleed aapje stuitten, alhoewel .....
Ransuil tijdens roofvogelshow in Wilhelminadorp (foto: Hans Koert)
Wat te denken van roofvogelshows? Uilen, sperwers en slechtvalken worden dan ingehuurd bij braderieën of dorpsfeesten, waar deze dieren hun "trucje" mogen laten zien, verpakt in een soort educatieve vertooning; doorgaans trekken dit soort shows veel kijkers. Er lijkt dus maar weinig veranderd sinds we ons lieten vermaken door dansende beren of acrobatische aapjes. Als we zuinig zijn met ons milieu en onze aarde niet langer vergiftigen, dan hoeven we niet van roofvogels en uilen in onze provincie te genieten m.b.v. zulke roofdierenshows, maar worden ze gewoon weer zichtbaar in ons landschap. Ik weet het - beren krijgen we er niet mee terug, die zijn hier gelukkig al duizenden jaren geleden verdwenen, maar voor ongelikte beren of apen van kwajongens, hoef je de provincie niet meer uit ...... tijdens een rustige jaarwisseling is 't oaltied 'n aap of 'n beer, schijnt een Zeeuwse uitdrukking te zijn. Dit soort baldadigheid kwam vroeger ook wel voor, volgens mij, al lijkt tegenwoordig de grens van het betamelijke te worden opgezocht. Of .... is de aap, de orgeldraaier boven het hoofd gegroeid, zoals een cartoon uit de Vlissingse krant ons ruim 70 jaar geleden voorspiegelde. Vroeger kreeg je ook wel eens de woorden Joe wêêrlicht, aap van un jongen, naar je hoofd geslingerd, maar dan had je hooguit even met je hand in de snoeptrommel gezeten. (foto's: Wilhelminadorp (september 2011) en Kapelle ( september 2011)

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: slikopdeweg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse blog over de Schelderegio.

Naauwlyks de gedagtenis overig .....

2012-01-02T07:13:00.016+01:00

Coudorpsche Berg ( foto: Hans Koert)
Je zult het dorpje Coudorpe tegenwoordig tevergeefs zoeken in het telefoonboek en je moet het ook niet, denk ik, willen intikken op je tomtom, maar bij Google Earth doen ze er helemaal niet moeilijk over. Toch woont er nu slechts een handvol mensen op een paar verspreid staande boerderijen. Van het dorp Coudorpe, eertijds een gehucht met een naam, een kerk en misschien zelfs een versterkt huis, een motte, is nu weinig meer over. Coudorpe is één van die verdwenen dorpen, waarop Zeeland een patent lijkt te hebben. Wie nu langs Coudorpe fiets zal alleen nog een vliedberg aantreffen, die op een vijftigtal meters ten zuiden van de Trenteweg ligt, de weg, die vanaf Ellewoutsdijk evenwijdig in noordwestelijke richting aan de zeedijk loopt. De vliedberg heet, met gevoel voor understatement, de Coudorpsche Berg.
Detail luchtfoto Topografische Dienst ( foto 48711 d.d. 8 maart 1989)
Vlakbij deze berg, die uit de 12de eeuw moet dateren, moet het dorp Coudorpe gelegen hebben. In een perceel ten noorden van de berg kun je op oude luchtfoto's nog duidelijk de contouren zien van de voormalige kerk van het dorp en ook een cirkelvormige omwalling. Er is in 1752, als de kerk en toren afgebroken worden, geen enkel restant meer te vinden van de één of andere motte, wel van een welput of vaete, die wellicht het dorp van zoetwater voorzag.

Grotere kaart weergeven
Al in 1267 werd de ambachtsheerlijkheid van Coudorpe genoemd en had het dorp een kerk of kapel. Het gebied werd in de middeleeuwen geteisterd door overstromingen en dijkvallen, vooral omdat de Schelde hier vlak langs de bedijking erg diep was, waardoor de dijken onstabiel waren en was het ondergraven van de dijk aan de orde van de dag: wegens menigvuldige en zwaare Grondbraken, de gevaarlykste en kostelykste van alle de Wateringen des Eilands ...... . In het boek De Tegenwoordige Staat van Zeeland uit 1751 verwonderde Tirion zich er al over, dat dorpjes als Ellewoutsdijk, Driewegen, Everinge en Coudorpe het ondanks, de aanslagen door de zee overleefd hebben, al moet hij toegeven dat van het dorpje Coudorpe, weleer gelegen een dorp van dien naam, naauwlyks de gedagtenis overig is .... niet veel rest - de laatste resten van de kerk en de toren waren toen net een paar jaar daarvoor gesloopt en de stenen waren gebruikt als zinksteen, om de voet van de dijk mee te beschermen.

Coudorpse Inlaag (foto: Hans Koert)
Vlak voor de kust ligt het diepste punt van de Schelde: 65 meter beneden NAP, vijf meter dieper dan het laagste punt van de Westerscheldetunnel ter hoogte van de Pas van Terneuzen. Want het is bijna onbegrypelyk, als men de zwaare diepte van de Hont of wester Schelde, die aldaar genoegzaam tot aan de tee van de Dyk komt, naspeurt, hoe dat deeze Dyk de woede der Zee, door de Zuidwesten stormwinden gaande gemaakt, kan wederstaan. (Tirion - 1751). De slikken ter hoogte van de Staartsche Nol (foto: Hans Koert)
Het dorp werd in 1552 getroffen door een zware overstroming en in 1572 verlaten, omdat de overstromingen het gebied onbewoond gemaakt hadden. De meeste mensen verhuisden naar het iets meer landinwaarts gelegen Driewegen .... Het gebied moet, vooral in de herfst en winter, bijna constant onder water gestaan hebben en de Coudorpse Weg, die naar Driewegen leidde, heette in de vorige eeuw niet voor niets de Schuitweg.

Coudorpe 18de eeuw ( Uit: De Tegenwoordige Staat van Zeeland)(1751)
Men heeft bij en rond de berg puin, botten en lei gevonden, die alle wijzen op de aanwezigheid van bebouwing. Ten zuiden van het dorp heeft men archeologisch onderzoek uitgevoerd toen de Westerscheldetunnel gebouwd werd en restanten gevonden van bewoning uit de tijd rond het begin van de jaartelling. Hoewel toen de Romeinen al het zuiden van Nederland in bezit genomen hadden, lijkt deze periode de eenvoudige herders, die hier woonden, ontgaan te zijn, want er zijn geen resten van Romeinse bebouwing gevonden. Hoe zouden de inwoners hun dorp eigenlijk vroeger hebben uitgesproken? Coudorpe - zeg je nou Koedurpe, zoals we dat nu doen, net als we ook Soeburg zeggen tegen Souburg, of is het Kaudurpe zoals in Zoutelande? Een leuke puzzel voor taalgeleerden - ik hoor jullie sugggesties graag............. Ik zal eens één van de autochtonen daar proberen aan te spreken, want op internet zullen ze daar nog wel niet zittten .......... (Coudorpe - Zuid-Beveland) ( foto's: oktober 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg
SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse column over de Scheldedelta

....aol wat wênselik is

2012-01-01T09:20:00.003+01:00

SlikopdeWeg wenst alle lezers en regelmatige bezoekers van haar dagelijkse Zeeuwse column veel 'eil en zegen in 't nie:uwe jaer en aol wat wênselik is!

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg
SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse column over de Schelderegio

... uit je doppen kijken

2011-12-31T07:07:00.010+01:00

Wat is'tie wé din é! zei oom Piet vroeger altijd op het eind van het jaar tegen mijn vrouw en dan vroeg ze zich af af wat'tie bedoelde ..... Op nieuwsjaardag, bij 't nieuwjaarwensen, werd hetzelfde woordgrapje weer, maar dan iets aangepast, herhaald ... Wat is'tie wé dik é! En dan viel het kwartje meestal .... Je nieuwsjaarsgeld had je dan ondertussen al te pakken. Zo op het eind van't jaar gaan de gedachten vanzelf even terug naar de jaren zestig - naar hoe oud- en nieuw gevierd werd en hoe je dat beleefde als kind: oliebollen - spelletjes - lachen en olieneutjes pellen. Zoals je merkt hoort vuurwerk in dat rijtje niet thuis, net zo min als vreugdevuren, baldadigheid, vandalisme of het beschimpen van hulpverleners en ik kan me niet herinneren dat de dorpsveldwachter, zo die er was, op die avond moest werken. Er gebeurde niet zo veel op't durp rond de jaarwisseling, al was de stemming uiteraard wat baldadiger - de Griend, het "centrum" van Hoedekenskerke was de plek waar de jongelui, en de wat oudere ongetrouwde jonge jongens, verzamelden - daar vlogen dan korte tijd de rotjes om je oren of de gillende keukenmeiden zochten de dorpsmeiden, die ..... inderdaad! Ik vond het er altijd maar eng en koud en was dan meestal snel weer terug. Veel meer dan wat sterretjes aansteken reikt mijn ervaring niet ……….
Ouderwetse gebruiken als met de koekelpot rondgaan waren in mijn jeugd ook al ouderwets, al kan ik me vaag herinneren ooit één keer zo, ik denk met de jongensclub, door het dorp gegaan te zijn. De verkensblaes was geregeld via Jan Lous, de dorpsslager, die nog zelf slachtte. In mijn herinnering was het een eenmalige actie, die, gezien het feit dat het op andere jaren niet meer herhaald werd, geen groot succes was. In Yerseke wordt zo aan het eind van het jaar deze traditie nog steeds uitgedragen - een mooi initiatief.
De avond was gevuld geweest met het eten van bijzondere dingen die anders niet op tafel kwamen. Het kerstpakket met het blikje ragout, het pakje pasteitjes van bladerdeeg en het blikje zalm en ananasschijven of perziksap werd dan aangesproken. – Pasteitjes-met-dekseltje gevuld met ragout van niertjes was een vast onderdeel halverwege de avond. Hoe eet je zo iets? We vulden de avond met spelletjes, zoals Scrabble, als mijn oma er was en mijn vader en moeder hun zin kregen of Monopolie, als wij 't voor't zeggen hadden en zo'n avond duurde heel erg lang - vooral toen we nog jong waren waren. ” 't Opblijven" was de grootste uitdaging waar we voor stonden en dat was spannend ........... en natuurlijk het vuurwerk als apotheose. De one-man show van Wim Kan was vaste prik - daar werd tijd voor vrij gemaakt. Met z'n allen gezellig voor de zwart-wit tv, die gevoelig was voor langsrijdende bromfietsers of die strepen vertoonde als de atmosferische omstandigheden daarvoor uitnodigden.
Met z'n allen voor de buis met een dienblad of oude krant en pelpinda's. Pel- of doppinda's, olieneutjes zeiden we er tegen, haalde je bij Kopmels, de bakker tegenover ons, die ongebrande pinda's zelf brandde door ze in de nog hete oven te leggen - dat waren de lekkerste. Ik was gek op pinda's doppen; Dat gaf een rijk gevoel en ik stelde me dan voor hoe "arme kinderen" zich moesten behelpen met het zoeken naar "vergeten” doppen, waar nog een pinda in achter gebleven was .............Vandaar ook, dat ik altijd de lege doppen nog eens goed nakeek, ook die van anderen, voordat ze werden weggegooid - daar is later de uitdrukking ........... goed uit je doppen kijken vanaf geleid. (Hoedekenskerke - Zuid-Beveland) (december 2011)

SlikopdeWeg wenst iedereen een hoet 2012

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse blog over de Schelderegio

Eindewege

2011-12-30T08:13:00.004+01:00

Zo in deze donkere dagen van de winter, aan het eind van het jaar heb ik behoefte terug te kijken naar de nazomer - naar de dagen vol warmte, zon en de schoonheid van de natuur ............
De bloemranden langs de akkers, die in je Zeeland op verschillende plekken kunt aantreffen, verrrassen telkens weer opnieuw als je er langs fiets of loopt. Veel van de bloemen die daar bloeien zul je nooit in't wild aantreffen, maar zijn wel belangrijk voor de talrijke insecten en kleine dieren die er voedsel en beschutting vinden.
Helaas zie je de bloemranden de laatste jaren weer minder - het heeft te maken met subsidie, meen ik begrepen te hebben, die er in moest voorzien dat het arsenaal aan akkerbouw verminderd zou worden. Bovendien was het beter voor het milieu. Die Europese subsidies zijn nu niet meer en een Zeeuwse boer zit niet anders in elkaar dan een normaal ander mens - hij wil profijt zien, of, zoals ze in Vlaanderen zeggen: Elke boer vangt vliegen mee zijn gat, als hij t op tijd zou kunnen toenijpen.
Wat wel een positieve ontwikkeling is het afgelopen jaar, zijn de vele paden en routes, het netwerk van regionale wandelpaden, die ontwikkeld zijn op het Zeeuwse platteland, zoals Sporen in de Zak, die het Zeeuwse platteland voor wandelaars beter ontsluiten, doordat je over delen van het land van een boer mag lopen, wat weer vele nieuwe en spannende routes oplevert en mogelijkheden schept om buiten actief bezig te kunnen zijn ..... Wat in landen als Engeland (the public footpath) al eeuwenlang normaal is, lijkt nu ook in Zeeland van de grond te komen en alleen daarom al hoop ik dat het voorjaar er snel aankomt - we hebben nog heel wat routes die we willen uitproberen. Maar ...... ja, alles heeft een maar! Wat gebeurt er als de boeren, die nu gecompenseerd worden voor het openhouden van de route ( tweemaal per jaar wordt zo'n pad gemaaid) geen vergoeding meer krijgen? Dan wordt dit wandelnetwerk letterlijk en figuurlijk een doodlopende weg, of met Zuid Bevelands gevoel voor understatement: Eindewege ...... ( Heinkenszand - Zuid-Beveland) ( oktober 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg
SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse blog over de Schelderegio

Tomatenpuree

2011-12-29T06:30:00.009+01:00

De wintertijd is normaal gesproken een vrij sombere grijze tijd - doordat de zon laag aan de hemel staat is het daglicht beperkt; de dagen zijn kort. In Noord Europa, waar de zon rond deze tijd helemaal niet meer boven de horizon komt, wordt het ook overdag niet licht - je zal er maar wonen. Ik las ergens dat het aantal mensen dat depressief is en het daarmee in verband te brengen aantal zelfdodingen, hoog is ..... Ik vroeg me af of dat bijvoorbeeld op Schouwen of Goeree ook al significant hoger ligt, dan bijvoorbeeld in Zeeuw-Vlaanderen - een leuk onderwerp voor een Zeeuws promotie-onderzoek wellicht. Een goed en effectief medicijn tegen deze winterdepressies schijnt kleur te zijn ........ niet voor niets worden in Finland in het hoge noorden de huizen in allerlei kleuren geschilderd? Dat zouden we hier ook moeten doen, in plaats van die saaie zwarte boerenschuren. Hoewel ...... bij de Roode Hoeve hebben ze't al begrepen!

Ik heb geen last van een winterdepressie - denk ik. Achter in de tuin bij de buren staat een schitterende boom vol bessen en op de tuintafel staat een bakje met rode sterappeltjes ..... Daar mogen de vogels van harte lust in graaien. Die bessen zijn van een soort rood, dat je alleen in goedkope kleurdozen tegenkomt - een haast onnatuurlijke kleur rood: sinterklaasrood, kerstballenrood of tomatenpureerood - hoe je't ook noemt, geen enkele naam benadert de werkelijkheid, al schijnt tomatenpuree alleen al door de kleur je saaie pasta te upgraden tot een zonnig voedzaam Italiaans hoofdgerecht - ik gebruik het graag tegen de winterdip. Als kind al werd je, vanuit een soort oerinstinct, geleerd dat je die rode bessen niet mocht eten - je kreeg er buikpijn van en voor wie er toch van at, was doodgaan een reële optie. Voor mij was die buikpijn al genoeg reden om er van af te blijven, want pien in me poke, daar had ik het niet op. De vogels schijnen de bessen ook niet zo lekker te vinden, want ze blijven meestal lang hangen, totdat er door vorst en sneeuw buiten helemaal niets meer te eten valt ..... dan vallen ze met z'n allen tegelijk op de boom aan en wordt hij binnen een paar dagen helemaal geplunderd. Maar goed, dan lengen de dagen alweer en zorgen de extra uren zonneschijn weer voor genoeg vitamine Z om de winterdip te bestrijden ....

Gisteren echter ontdekte ik een dikke merel, die hard aan zo'n bes stond te trekken en er mee weg vloog .......... en weer terug kwam en een volgende meenam ...... Of hij ze op at of er alleen maar zijn nest voor de kerst mee wilde versieren, weet ik niet, maar die langzame afbraak van mijn kerstboom bevalt me niks - het moet in ieder geval geen trend worden - daarvoor duurt de winter nog te lang. Moet ik nu de hele dag onder de boom gaan staan, joho roepend als een verlate kerstman in een winkelcentrum of volstaat een eenvoudige vogelverschrikker? Of zal ik het hondje van de buren vragen? Of mag je hiervoor ook een hagelkanon inzetten? Eens bij de gemeente informeren. Ik zou hem ook uit de boom kunnen schieten, maar dat staat mijn fijne motoriek en mijn geweten niet toe, bovendien is Zeeland sinds kort tien dierenagenten rijk ( geen keffend hondje met een politiepet op natuurlijk), die intensief op zoek gaan naar merels, die belet worden bij het fouragiëren. En die moeten scoren natuurlijk .......... En voordat je't weet zit je echt in de puree ...... tomatenpuree - rode tomatenpuree wel te verstaan - voor de prijs hoef je't niet te laten - voor 6 cent zit je in Heinkenszand al op de eerste rij (Heinkenszand - Zuid-Beveland) ( foto's: december 2010 - oktober-december 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse column over de Schelderegio.

Snokje

2011-12-28T05:45:00.008+01:00

De seizoenen zijn als ankerpunten in een mensenleven. Een jaar vliegt;'t Hit open en dicht net as un tabakspot, zie mijn opa ...... voor dat je't weet ben je oud, werd er dan filosofisch aan toegevoegd. De winter, althans de periode dat je mag verwachten dat het wat kouder wordt, de zgn. meteorologische winter is al op 1 december begonnen, al hebben we daarvan qua kou en ellende nog maar weinig van gemerkt. Wat is er mooier dan 's morgens als je naar buiten kijkt een berijpte wereld te mogen aanschouwen - bomen en bladeren hebben een dus fragiel ijsrandje gekregen, rijm, d'n brêêm angt an de takk'n of 't Ei eriemd, noemen we dat, alsof de planten als bij een cocktailglas even in de suiker gedoopt zijn. Een breekbare wereld, dat alleen in tact blijft omdat er gen wind staat - niets beweegt. Eén klein zuchtje wind, één klein snokje en alles ligt op de grond.
Gelukkig laat de natuur zich niet leiden door ankerpunten die de meteoroloog verzonnen heeft - kijk maar eens naar buiten: Geraniums, die nog niet opgeruimd zijn staan nog te bloeien, net als de fuchsia's in onze tuin en fruitvliegjes zag ik zwermen boven rot fruit in de ruin. En in de groene bak waren jonge slakjes geboren - miniatuurtjes, klonen van hun ouders, die nog een aantal maanden moeten groeien voordat ze dezelfde omvang hebben als hun ouders. Hoezo dus meteorologische winter? De echte winter, met sneeuw, vorst, rijp en gladdigheid, die moet nog komen, al heeft Koning Winter al wel een keer gezucht ..... Zeeland glad - Zeeland plat!
De astrologische winter is weer heel wat anders - die was vorige week: Op donderdag 22 december 2011, om 6.30 uur precies. Nu ben ik een vroege vogel, dus had ik gepland om op tijd wakker te zijn om het fenomeen eens een keer mee te maken - te voelen - te ondergaan. Ik zal het uitleggen. Als kind herinner ik me dat ik op de middelbare school, op 't Goese Lyceum, uitleg kreeg over meridianen, zuiderbreedte en oosterlengte en zo, over de omwentelingen van de aarde, over dag en nacht, zomer en winter en hoe de aarde, die eigenlijk wat gekanteld is ten opzichte van de zon, in één jaar één keer heen en weer schommelt. Voor wie het niet meer kan volgen – simpelweg gezegd - halverwege onze herfst (oktober) en ons voorjaar ( maart) staat de zon loodrecht boven de evenaar. De aarde kantelt echter langzaam, zodat in de maanden november en december de plek waar de zon horizontaal boven de aarde staat, richting het zuiden zakt, totdat het rond 22 december loodrecht boven de Steenbokskeerkring staat, op 23º Zuiderbreedte. Dan hebben wij hier de kortste dag
Al als kind vond ik dit een fascinerend verhaal. Dat moment, dat ultieme moment, dat de aarde zijn kanteling stopt en weer de andere kant op gaat bewegen - dat lichte snokje, dat je ook bijvoorbeeld kunt voelen als je in een vliegtuig zit dat al taxiënd naar de slurf rijdt en dan zachtjes afremt om met een licht snokje tot stilstand te komen – het teken om de riemen los te maken. Dat moment; dat wil ik al sinds mijn puberteit meemaken - live als het even kan ........... Waarom de wekker niet was afgegaan, weet ik niet, maar wellicht had ik me niet gerealiseerd dat 22 december behalve de kortste dag, dus ook de langste nacht heeft. Ik werd pas tegen achten wakker - te laat dus. Balen dus ...... Weer een jaar wachten - vrijdag 21 december 2012 - om 11 over twaalf op de middag - nieuwe ronde - nieuwe kansen. En buiten komen de bolletjes al boven de grond en aan de blaadjes buiten was nergens riem te zien - dat is't 'r natuurlijk gewoon allemaal afgevallen deur dat snokje ...... troostte ik me, dan' êk't snokje wè nie evoelt, mè toch wè ezie! (Heinkenszand - Zuid-Beveland) ( november 2011)

Hans Koert

slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse blog over de Schelderegio

Half werk ......

2011-12-27T05:39:00.015+01:00

Oude grafstenen fascineren me - ze vertellen een verhaal van mensen, die, als ze hier niet begraven zouden zijn geworden en gedekt met een steen met naam en datum, voorgoed in de tijd verdwenen zouden zijn. In de Mariakerk van Nisse vond ik dit graf - het graf van Geeraert vander Nisse en Andrea van Oostende, beiden overleden begin 17de-eeuw. Wie binnen in de kerk begraven werd, moet wel vermogend zijn geweest of minstens in aanzien gestaan hebben, maar of Geeraert stinkend rijk was ..... dat weten we niet.

Grotere kaart weergeven
Geeraert vander Nisse zal, getuige zijn familienaam, wel gewoond hebben op het kasteel van Ternisse of dat Huis in ieder geval beschouwd hebben als de plek waar zijn voorvaderen vandaan kwamen. Dat Huis lag op een verhoging, een bergje, achter de boerderij, die nog steeds de naam Slot Ternisse draagt. Je kunt nog steeds in Nisse mooi de contouren van de grachten rond de buitenhof zien - een toegangshek draagt nog steeds de wapens van het geslacht. Het Huis van Ter Nisse ( ook wel Gerbernesse genoemd) moet er in de tijd van Geeraert nog volop bewoond geweest zijn - honderd jaar later laat Smallegange in zijn Cronyk nog een prachtig panorama zien van een uitgestrekt buiten. Het geslacht van Vander Nisse vinden we in de 17de eeuw vaak genoemd als burgemeesters in Goes - of Geeraert ook burgemeester geweest is, heb ik verder niet uitgezocht, maar waarschijnlijk niet, omdat dat anders wel vermeld zou zijn geworden op zijn steen. Zijn vrouw, huysvrouwe noemde men dat in die tijd, was afkomstig van het geslacht Van Oostende, dat oorspronkelijk uit het dorp Oostende, gelegen ter hoogte van de Biezelingse Ham bij Hoedekenskerke lag, verdronk en sinds die tijd woonachtig was in Torenburg in Goes, later Slot Oostende genoemd.

Het zijn altijd de notabelen, die begraven werden in de kerk en dat lijkt ook hier het geval. Wie in de kerk begraven wilde worden, moest welvarend zijn of in ieder geval een flinke zak geld ( of lenen of goederen) aan de kerk schenken en dat was natuurlijk voor de meeste stervelingen niet haalbaar. De iets minder vermogenden kreeg een plekje buiten de kerk, in de tuin vlak tegen de kerk aan, in het zgn. kerkhof. De grafsteen van Geeraert en Andrea ligt nu in de wandelkerk van Nisse - De grafstenen die her en der in de kerk lagen zijn alle na de laatste restauratie in de vorige eeuw hier terecht gekomen. Nu ligt alles er strak en onberispelijk bij - in de 17de eeuw zal dat wel eens minder fraai geweest zijn. Grafstenen lagen niet altijd gelijk, omdat iedere keer in de vloer van de kerk gegraven moest worden; vaak ook dekten de stenen het graf of de grafkelder niet meer goed af, waardoor de ontbindende lichamen soms onaangename geuren konden verspreiden - wierook hielp natuurlijk wel, maar rond 1600 zal de Mariakerk wel niet meer door de katholieken gebruikt zijn ..... . Vandaar ook dat we nu nog zeggen dat iemand met veel geld, stinkend rijk was .........
Op de grafsteen van dit echtpaar bevindt zich ook een wapen, waarop een wapenschild met een drietal lelies (en een niet zichtbare band), wat het wapen was van het geslacht Vander Nisse. Erboven een helm. Rond het gehelmde wapenschild vinden we nog vier wapenschilden, de vier kwartieren, de geslachtswapens van de afstamming van beider ouders, waarvan er twee nog in tact zijn en twee compleet vernield. Eén van de kwartieren bevat een paar huismerken, waarin je met veel fantasie een ploeg kunt herkennen - de andere lijkt "leeg" te zijn - misschien was één van de ouders wel gewoon een kind uit het volk: ook een edelman kan verliefd worden op de dochter van de melkboer toch? Het wapen van de Van Oostende's komt op de steen niet meer herkenbaar voor. Het gehelmde wapen van de Vander Nisse's is ook voor de helft vernield of weggehakt. Dat gebeurde in de tijd van Napoleon, de Franse keizer, die een eind wilde maken aan de superioriteit van de adel en de kerk.: Liberté, égalité, fraternité was hun devies - vrijheid, gelijkheid en broederschap. Alle wapenschilden, die verwezen naar een adellijke afkomst moesten verwijderd worden dus werd er heel wat afgebikt ..... De afbeeldingen in de wapens werden verwijderd. Waarom er hier maar half werk verricht is zal altijd gissen blijven, al denk ik dat de grafsteen van Geeraert vander Nisse en Andrea van Oostende waarschijnlijk voor een deel onder een bank of houten vloer verborgen gelegen heeft, waardoor de "grafschenders" er niet goed bij konden en dus maar half werk leverden. Eigenlijk moeten we blij zijn dat deze vandalen, want dat zijn het op de keper beschouwd, maar half werk geleverd hebben ...........
Eerder beschreef ik ook het graf van Sara Maria Laccher en Johan de Crane uit dezelfde Mariakerk.
( Nisse - Zak van Zuid-Beveland) ( augustus 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse column over de Schelderegio

Zeeland glad - Zeeland plat

2011-12-26T07:32:00.002+01:00

Uitwaaien - Ook gistermiddag nog even uit wezen waaien? Heb je ooit een mooier woord gehoord wat beter past bij deze streken? Bij Zeeland? Uitwaaien - een frisse neus halen - Het zou me niks verbazen als een onderzoek aantoonde dat de Zeeuwen dat het liefst aan het strand doen. Of de polder in - kraag omhoog - kop in de wind. Natuurlijk wel even snel de buienradar checken - Kijk, vroeger zou je naar de straatstenen, de bomen en de wolken gekeken hebben, maar die waren gisteren donker en lei en lei grijs!
Wat staat er veel water op't land! De regen van de afgelopen weken heeft nu al weer bijna voor een record gezorgd, hoorde ik op het Zeeuwse nieuws. Pompen en gemalen werken op volle capaciteit. Het lijkt wel of record na record sneuvelt - we hadden de natste zomer en de droogste novembermaand sinds mensenheugenis .... en daarmee bedoelen we: sinds we het weer meten ......... Sinds 1700 beschikken we over meetresultaten. Als we alleen maar afhankelijk zouden zijn van het menselijk geheugen, nou dan zouden er nog heel wat meer records sneuvelen, ben ik bang, records die we echter niet met cijfers kunnen staven. Vroeger ........... ja vroeger, lag er elke winter sneeuw en vroor het altijd streng - ijsbloemen op de ramen - de elfstedentocht stond vast gepland in de almanak en altijd een witte kerst. En wat te denken van de wind? Die had je toen altijd tegen .......
Afgelopen week werden we in Zeeland verrast door de eerste gladheid - De wegen waren spekglad en heel wat automobilisten en fietsers werden verrast door de spiegelgladde wegen. Er gebeurden heel wat ongelukken - fietsers gingen onderuit ....... Omroep Zeeland sprong als een geile bok boven op dit nieuws en riep iedereen op te Twitteren als het bij hen ook glad was ....... en dat gebeurde massaal. Ja, ier in Iese is't ôk hlat, en zu ên hlat nie estrôôid! En meteen dook Omroep Zeeland op die prangende vraag, die op ieders lip leek te liggen: Waarom was er niet gestrooid?, maar eigenlijk bedoelde men te zeggen: Hoe kon het gebeuren dat 's morgens de wegen zo glad waren? Naar wie kunnen we wijzen? Wie z'n schuld is dat? Een daarvoor aangestelde ambtenaar van de provincie moest tekst en uitleg geven: Er was wel gestrooid - om één uur 's nachts waren de strooiploegen opweg gegaan - daarna was het weer gaan regenen en klaarblijkelijk was al het zout weer van de weg gespoeld - Vlak onder de ochtend was het weer gaan vriezen en ja, dan heeft het strooien natuurlijk niet geholpen - Zeeland glad - Zeeland plat. Terwijl half Zeeland glibberend naar zijn werk ging, werden de strooiploegen nog een keer de weg op gestuurd - gelukkig kwam de zon er snel bij zodat alles toch nog vanzelf goed kwam.
Maar wie is nu eigenlijk de echte verantwoordelijke voor deze gladheid? De gemeente? De weerman? Het waterschap? Rijkswaterstaat? Het antwoord is net zo kort als het lang is - Koning Winter. In deze maanden van het jaar is hij de baas, dan wintert hij, met alle ongemakken die daarbij horen. Laat je niet verrassen door het weer - laat je eigen alarmbellen afgaan in plaats van je laten leiden door een weeralarm (weer zo'n nieuwerwets woord) en laat je zeker niet verleiden om meteen met je vingertje naar de instanties te wijzen, die jouw stoepje niet gestrooid hebben. Hulde aan die mannen en vrouwen, die bij nacht- en ontij erop uitgaan als er sneeuw of gladheid te verwachten is; die de noodpompen aanzetten als er teveel water in de sloten zit; die de windmolens de andere kant laten opdraaien als het mist; die de stormvloedkering sluiten als hoge waterstanden dreigen; die mijn kapsel weer fatsoeneren als de wind het verriennewêêrd heeft of die de modder opruimen als de regen de slik op de weg verraderlijk glad gemaakt heeft .……. en niet meteen met dat vingertje zwaaien of wijzen als de natuur of het weer zich niet een keer voorspelbaar gedraagt. Denk je dat er vroeger iemand ooit van een weeralarm gehoord had? Je ging gewoon niet met je schip eropuit als het stormde; de boot voer niet als het miste; de bus kwam niet als er veel sneeuw lag en naar de melkboer kon je fluiten als het ijzelde. Wie kon helpen, hielp, met sneeuwruimen of een omgevallen boom op ruimen - nu bellen we daarvor de gemeente. Wat mij betreft - neem je eigen verantwoording en handel ernaar als Koning Winter binnenkort uitpakt. En dat doettie - reken maar! Begin klein, eenvoudig, dicht bij huis, zie je werk, werd me vroeger ingepeperd. Als het volgende maand sneeuwt, vegen we gewoon de stoep voor ons huis schoon en dat van de buren als die oud zijn en dat niet kunnen – veeg je eigen stoepje schoon: letterlijk dus – niet figuurlijk! ( Heinkenszand - december 2010 en 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse column over de Schelderegio

Hans in't Bos

2011-12-25T06:02:00.011+01:00

Als kind was de maand december een spannende maand - natuurlijk de komst van sinterklaas bracht veel onrust, maar ook de kerstdagen, vol lichtjes en brandende kaarsjes en kerstliedjes spelen op de blokfluit Nu syt wellecome .... Als de kerstboom weer in huis gehaald was en in een emmer met zand gezet, dan kon het optuigen van de boom beginnen - altijd weer een spannend gebeuren - de vertrouwde ballen en vogeltjes, vaak op plekken dof geworden door het kaarsvet van voorafgaande jaren, dat ingebrand was in het fragiele materiaal, uit het doosje-met-vakjes te voorschijn - de slingers, het elfenhaar ( een soot glaswol, want het prikte aan je handen) en, als slotstuk, in apart doos en vloeipapier verpakt, de piek. Die moest mijn vader er altijd opzetten ( die was het langst). Nieuwe ballen of kerstklokjes werden zelden tot nooit gekocht, zolang er nog genoeg "hele ballen" waren om in de boom te hangen - Trends? Hoezo trends ............ en in de boom kaarsjes, echte natuurlijk, die in een knijphoudertje gezet werden - natuurlijk zo, dat er geen takje in brand zou kunnen vliegen - er werd over nagedacht. Als de kaarsjes eindelijk aanmochten, met kerst pas uiteraard en alleen als er iemand bij was en een spons en emmer water onder handbereik, dan rook het hele huis naar kaars en den.
Op kerstdag was er ook altijd een kerstdienst van de zondagschool - dan zat de hele kerk vol. Opoe en meer vrouwen in klederdracht, hadden hun zondagse kap op - daar kon je beter niet achter zitten. In de hoek naast de preekstoel stond de grote kerstboom, die zo hoog was, dat de bovenste kaarsen aangestoken moesten worden met een lange stok waarop een kaars stond. Dat aansteken van de kaarsjes, daar was je nooit bij - die brandden al als je de kerk binnen kwam - wel herinner ik me de stok met spons, die gehanteerd werd door de koster als een kaarsje wel erg gevaarlijk ging wapperen of walmen ....... Was dat de hand van Onze Lieve Heer? Ik vroeg me altijd af hoe ze zo'n hoge boom in de kerk gekregen hadden. En al die kaarsjes erin .... De lichtjes weerspiegelden in de grote hoge kerkramen - dan gaf een bijzondere sfeer ...... Soms had je een stukje tekst op te zeggen - dat was spannend en het was dan moeilijk om stil te blijven zitten in de groene harde houten banken - de voeten op de grote ronde verwarmingsbuis, want verder was de kerk niet echt verwarmd. Buiten lag er soms sneeuw.
Na afloop van de dienst kwam het hoogtepunt, waar je elk jaar weer naar uitzag, want dan kreeg je een cadeau - een kerstgeschenk - een boek ........... vaste prik. Hans in't Bos van W.G. van eer Hulst - boeken met een christelijk sausje, dat wel, maar daar had je geen erg in toen, want je moest er natuurlijk wel iets van mee krijgen. Het feit dat je een boek kreeg, een BOEK, was al heel bijzonder! Een boek met een kleurige tekening op de voorkant - niet zo'n saai in chocoladebruin kaftpapier verstopt boek uit de concestorie waar de bibliotheek van het dorp was ..... Het boek Hans in't Bos herinner ik me nog goed, natuurlijk omdat het leek alsof je zelf de hoofdrol speelde. En toen mijn broertje eens tijdens zo'n zelfde kerstfeest Jan-Peter's geschenk uitpakte, kon er geen sprake meer zijn van toeval. Dat je vader en moeder, net als bij sinterklaas, daar iets mee te maken hadden, ontging je .... Een boek, samen met de sinaasappel, hoorde bij de kerst ....... Zou het daardoor komen dat ik zo rond de kerst nog steeds onrustig word, als ik een boekwinkel binnenstap?(Hoedekenskerke - Zuid-Beveland) ( oktober 2009)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: SlikopdeWeg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse column over de Schelderegio

Feniks

2011-12-24T06:05:00.011+01:00

Wie anno nu door de binnenstad van Middelburg loopt zal zich nauwelijks nog realiseren dat bijna alles wat hij daar aan huizen, winkels en gebouwen aantreft, waarschijnlijk niet veel ouder is dan 65 tot 70 jaar. Ik maak me trouwens sterk dat, als je op donderdag een aantal willekeurige bezoekers van de weekmarkt aanspreekt en hen vraagt uit welke tijd de huizen langs het plein dateren, ze met hun mond vol tanden zullen staan ............ Zegt de datum 17 mei 1940 u iets? zou een tweede, wellicht iets verhelderende vraag kunnen zijn, maar het merendeel van de marktbezoekers was op die datum nog niet eens geboren; veel reacties zou het niet opleveren - verwacht ik. Natuurlijk - de oudere Middelburgers is die datum in het geheugen gegrift - op die dag, immers, werd de binnenstad, door wat nog vaak als het Duitse bombardement op de stad omschreven wordt, in zijn geheel vernield. Een catastrofe van ongekende omvang, die, hoewel in omvang niet vergelijkbaar, vergeleken kan worden met het bombardement op Rotterdam enkele dagen daarvoor .......
Terwijl men in Rotterdam, waar de hele binnenstad door Duitse Heinkel bommenwerpers op 14 mei 1940 na het verstrijken van een ultimatum werd plat gegooid, koos men voor algehele nieuwbouw; in Middelburg werd tijdens de eerste oorlogsmaanden besloten de oude historische gebouwen als het Stadhuis en de Abdij opnieuw in oude luister te herstellen, terwijl de honderden andere gebouwen, woonhuizen en winkels, die verwoest waren, herbouwd zouden worden in een traditionele stijl, die recht zou doen aan het historische karakter van de stad ......... Aldus geschiedde en in de tien jaar die volgde werd het hart van Middelburg opnieuw ingericht ( zelfs het stratenplan werd enigszinds aangepast).
Wie rondkijkt op de Markt van Middelburg en in de straten er om heen kan deze na de oorlog herbouwde huizen en winkels herkennen aan een, op drie meter hoogte, ingemetselde tegel met daarop de feniks, de vogel, die volgens oude antieke verhalen herrees uit zijn as - net als de stad. Dankzij de consquente handhaving van deze wat traditionele bouwstijl, met onderlinge variaties, die binnen dit concept werden toegestaan, maakt dat de gevelwand langs de Markt het idee geeft dat deze plek altijd zo geweest is ...... alsof de bebouwing langs het plein, net als het stadhuis, uit huizen bestaat die al vele eeuwen geleden gebouwd zijn. Dit houdt uiteraard in, dat verbouwingen of aanpassingen aan een winkelgevel, steeds weer getoetst moeten worden en dan botsen de belangen nog wel eens! Opvallend is de glazenpui, die voor de gevel van boekhandel De Drvkkery geplaatst is - deze boekhandel vestigde zich eind vorige eeuw in de voormalige drukkerij van de Provinciale Zeeuwse Courant, die aan de markt gevestigd was en groeide uit tot één van de beste boekhandels van ons land. Hoewel er aan de gevel geen noemenswaardige veranderingen plaatsvonden, valt de grote glazen pui op, die een meter voor de gevel is neergezet. Maar je kunt je voorstellen dat er sceptici zijn die de opvallende glazenconstructie voor de ingang niet vinden passen op de historische markt ....... Bovendien, voert men aan, wordt de glazen plaat gebruikt voor promotiedoeleinden, waar je niet omheen kunt ......... Argumenten voor en tegen vliegen in zo'n discussie om je oren - terecht of onterecht of is er hier meer aan de hand - is er hier sprake van de splinter en de balk? Want als het gaat over ... reclame waar je niet omheen kunnen....! Heb je wel eens geprobeerd om lopend, met je blik op je i- of smartphone, door een moderne winkelstraat te lopen? Dat is levensgevaarlijk; voor je't weet lig je met je dure speeltje op de grond, omdat je tegen een uitstalling of reclamebord bent gelopen - over er niet omheen kunnen gesproken. Ware het niet beter als we alle reclame uit de straten zouden verwijderen, inclusief die aan de glazen gevel van De Drvkkery? We metselen dan gewoon op drie meter hoogte een tegeltje in met een QR-code, die verwijst, even de juiste app installeren, naar de historische betekenis van een pand of de aanbiedingen van de week ....... dan is iedereen tevreden en de stad behoudt zo haar unieke historische karakter en de middenstand kan zich promoten ....... Middelburg herrijst dan als de feniks uit haar as (Middelburg - Walcheren) ( maart 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

SlikopdeWeg: De dagelijksde Zeeuwse column over de Schelderegio

Jos's plurenhoogten

2011-12-23T06:56:00.012+01:00

Zo half december zie je de weerman op de landelijke televisie een beetje opgewonden raken - nu er dit jaar geen witte kerst te verwachten lijkt ( de bollen schieten haast de grond uit), duikt hij met passie in de sneeuwhoogten in de Zwitserse Alpen ......... terwijl 90% van Nederland in de rij staat bij de kassa van de supermarkt en een handjevol weggaanders tijdens deze economisch onzekere tijden kiest voor Eigen Land.
Gelukkig blijft de Zeeuwse weerman met beide benen op de grond ...... Wind en regen bepalen zijn praatje. Over sneeuw hoor je hem nu (nog) niet, laat staan over haar hoogten .... Wintersport in Zeeland - vooralsnog geen zwarte pistes langs de Westkappelse Zeedijk; we zullen ons moeten behelpen met Snowworld.
Op Zuid-Beveland kun je, in het voorjaar een bijzonder fenomeen waarnemen! Als in heel Nederland de zon weer kracht heeft, de bomen weer blad gekregen hebben, de weilanden weer vol lopen met gele paarden- dan wel boterbloemen en het fluitenkruid bezit neemt van de wegkanten, dan kan het op Zuid-Beveland sneeuwen - en dat is, op zijn zachtst gezegd een opmerkelijk fenomeen. Voor de goede orde - die sneeuw beperkt zich tot die weggedeelten of dijktracés waar populieren langs gepland zijn - In Zeeland zijn dat voornamelijk Canadese Populieren. Vooral na de Tweede Wereldoorlog en de watersnoodramp zijn er veel nieuwe bomen aangeplant en - gelet op de groeisnelheid van de bomen, betekent dit dat veel bomen nu kaprijp zijn ......... wat weer een kaalslag tot gevolg heeft.
Als de bomen in het voorjaar bloeien, vormen de vrouwelijke katjes zaden met pluis, die als pluisjes, pluusjes of pluren zeggen ze hier, naar beneden dwarrelen. Op dijken met veel populieren vormen ze zo een witte laag, vooral op plekken waar de wind de pluisjes bijelkaar geblazen heeft. Deze witte laag wordt al snel geassocieerd met sneeuw, hetgeen natuurlijk onjuist is .......... Je zult echter geen Zuid-Bevelander tegenkomen, die dit natuurverschijnsel zal afdoen als nep - als een verzinsel - daarvoor vinden ze't veel te leuk - sneeuw in mei! Wat zou het mooi zijn als Jos Broeke in mei met "sneeuw"hoogten zou komen, die menig wintersportgebied in de Alpen zou doen kwijlen? Oude Zanddijk: 1 cm - Vlaandertsedijk (zuidhelling) 0,8 cm - Doornboomdijk: 1,5 cm - lawinegevaar. Natuurlijk moet hij dan 't woord "sneeuw" zien te vermijden - Pluren klinkt, m.i. voor een buitenstaanders uitdagend en veel belovend genoeg ...... en geen enkele Zeeuw zal zich dan met de lange latten op de auto melden bij Stelleplas. Wintersport in de meivakantie .... Een gat in de markt? Een nieuwe trend? Misschien kan de gemeente Borsele er nog haar voordeel mee doen, zonder te veel nadruk te leggen op haar (winter)sportfaciliteiten rond Stelleplas: Borsele - Gemeente van contrasten - Jos heeft beloofd alvast op het woord plurenhoogte te gaan oefenen. ( Heinkenszand - Zuid-Beveland) ( mei 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse column over de Schelde regio

Insgelijks .......

2011-12-22T07:07:00.014+01:00

Al eeuwenlang worstelen mensen met de vraag wat er na de dood te verwachten valt. De mens in de prehistorie vreesde de geesten die om hem heen waren en die zich kenbaar maakten in zaken die de mensen niet begrepen: ziekten, natuurrampen en hongersnood. Ze probeerden hen gunstig te stemmen door iets van wat ze bezaten met die geesten te delen - ze brachten offers - eigenlijk deden de Romeinen daar niet voor onder. Ook vreemde volkeren, die nog niet zo lang geleden bij wijze van spreke in de prehistorie leefden, voelen die druk van de geestenwereld om hen heen - overleden voorouders worden gerespecteerd en men heeft ontzag voor ze - wij maken ons druk over het feit of grafstenen, nadat de grafrechten verlopen zijn, verwijderd moeten worden of mogen blijven staan ..... Al na 20 jaar lijken we onze voorouders vergeten!
In het MAS (Museum aan de Stroom) in Antwerpen is
er op twee verdiepingen een tentoonstelling gewijd aan Leven en Dood en hoe men over de hele wereld naar antwoorden gezocht heeft m.b.t. het hiernamaals. Pas tijdens het Christendom lijkt de voorstelling die men in Europa van dat wat ons na de dood te wachten staat, wat meer vorm te krijgen - simpel gezegd: 't Wordt de Hemel of 't wordt de Hel. De plek, waar je heen gestuurd wordt, lijkt sterk bepaald te worden door hoe je op aarde leefde ......... of hoe je op aarde de kerk in je rijkdom liet delen ( Dat komt op 't zelfde neer). Eigenlijk denken alle wereldgodsdiensten er zo over - van Islam tot Boeddhisme ....... Wie goed doet ......
In feite dus, is er sinds mensenheugenis weinig veranderd. De gekende zwartfluwelen zak, die 's zondags tijdens de kerkdienst voor de neus van de kerkgangers gehouden wordt, is in feite nog een uitvloeisel van die middeleeuwse gedachtenwereld - een soort hervormde aflaat, zou je't oneerbiedig kunnen noemen! Maar laten we eerlijk zijn ...... er zit ook gewoon een praktisch financiële kant aan dit verhaal, zal de rentmeester van de kerk benadrukken - zonder die (extra) inkomsten kan het kerkbestuur de kachel niet laten branden voor het handjevol gelovigen, dat zondags in de banken zit ..... ! Nu veel kerken leeg lopen ( er zijn overigens ook sterk groeiende gemeenten in Zeeland) zou je denken dat het gebedel om geld - het "delen" van je rijkdom met anderen, niet meer van deze tijd is ........ niets is minder waar. Hoewel het zendingsbusje verdwenen is, geven we nog steeds gul als er zich een ramp in één of ander ver Afrikaans of Aziatisch land voordoet, waarbij de bevolking geteisterd wordt door natuurrampen als overstroming of droogte ........ Dan trekken we de knip open en geven aan de collectant of storten onze bijdrage op het speciale rampen-gironummer, dat groot in beeld gebracht wordt ... . Toch geeft het storten van een gift op een gironummer, hoe broodnodig wellicht, voor veel mensen niet die voldoening die men voorstaat, vandaar ook dat een actie als Ride for the Roses of, zo vlak voor de kerstdagen, Serious Request, zo populair zijn, ook al staat het Glazenhuis niet in bij de Biezelingse Ham of bij Rilland, maar in Leiden ........ Door de hele provincie worden acties gehouden om geld op te halen, dat dan weer afgedragen wordt in Leiden .... allemaal voor het goede doel ............. als mijn naam maar in beeld komt!
Eind december staat de voordeur bel niet stil ......... In de vooravond wordt er aan heel wat Zeeuwse voordeuren gebeld door een jongmens, die je nog nooit gezien hebt, laat staan gesproken, met een kaartje en een praatje: Namens de Borselse Bode de Beste Wensen .......... Of dit een typisch Zeeuwse gewoonte is, weet ik niet - wel weet ik dat "nieuwe -Zeeuwen" er vaak de mist mee in gaan .... die ontdekken al snel dat je er met een aarzelend Insgelijks niet vanaf komt ......... Je wordt geacht de portemonnee te openen en daaruit een muntje van vijftig cent te zoeken en dat het jongmens te overhandigen .......... En dat voelt goed - laten we eerlijk wezen - zeker weten dat iemand boven deze gulle gave geregistreerd heeft – het voelt toch als een soort wisselgeld straks bij de hemelpoort! Insgelijks ....... ( Heinkenszand - Zuid-Beveland)(december 2011)
De foto's zijn het afgelopen halfjaar gemaakt in Antwerpen (MAS) en in kerken in Driewegen en 's Heer Abtskerke.
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: slikopdeweg
SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse blog over de Scheldedelta.

Er boven op.....

2011-12-21T06:21:00.011+01:00

Ik heb een aantal keer in mijn leven een nieuwe auto gekocht en steevast kwam de dealer dan bij aflevering met een fles wijn aan, in een tijd dat niemand het vreemd vond, dat je bij een nieuwe auto een fles wijn kreeg ( maken we meteen soldaat - we hebben immers wat te vieren?). Later werd dat een bos bloemen, een investering van het garagebedrijf dat, uiteraard, in geen verhouding stond tot de aanschafprijs. .............. Vroeger was dat niet anders ........ Mijn overgrootvader boerde op Hofstede Weltevreden bij Wolphaartsdijk, een kapitale boerderij gelegen aan de Zuiderlandsche weg ten zuiden van 't Ouweland ( = Oud Sabbinge). Ergens tijdens de jaren twintig of dertig van de vorige eeuw schafte hij een nieuwe Zeeuwse boerenwagen aan, vermoed ik. Nu ging je vroeger niet naar de showroom en zei je tegen de verkoper: Doe die maar, maar dan in 't groen, met vijf deuren, reservewiel, ABS en cruise control (Koert's control) - nee, je liet zo'n boerenwagen maken bij een wagenmaker. Mogelijk heeft Boer Koert hierover contact opgenomen met Dhr. Koster, wagenmaker te Oud Sabbinge, al blijft dit natuurlijk gissen.
Voorzover ik weet, zijn er geen documenten bewaard gebleven over deze koop - wel een model van de boerenwagen. Zo'n model werd cadeau gedaan aan de boer bij aflevering, als een soort gêste - voe de huus, een bos bloemen of fles wijn dus, met dat verschil, dat de inhoud van de fles wijn en de bos bloemen al lang verteerd zijn en het 80 jaar model nog steeds bovenop de kast staat.
De boerenwagen is zeer gedetailleeerd gemaakt en voor de wagen staan twee paarden van gips, natuurgetrouw als ware het kopiën van Romeinse marmeren beelden uit de Oudheid, levendig verbeeld, beide op een onderstel met houten wieltjes (à la het Paard van Troje). Dat het niet zomaar om een boerenwagen gaat, bewijst de achterzijde van de kar, de spiegel zou je die plek noemen als het om een 17de-eeuws zeilschip ging, waar de woorden Hofstede Weltevreden op geschilderd staan. In februari 1939 laat boer Koert op de hofstede "Weltevreden" den geheelen Boereninspan publiek verkoopen en één van de te verkopen "kavels" is een wagen ....... wie weet was dat de bewuste boerenkar wel - de speelgoedkar bleef gelukkig gespaard.
De boerenkar met paarden is al jarenlang in de familie. Als kind mochten we er soms mee spelen, op zondagen of tijdens vakanties, als je niet naar buiten kon! De paarden konden helemaal ingespannen worden en vroeger lagen er ook witte linnen zakjes met graan of erwten ( dat kon je met je vinger voelen) in de kar, die je eindeloos op- en af laadde - de "ladder" voorop kon omhoog - hier tegen werd het hooi of, in ons geval, de pakjes erwten gelegd. De wielen waren helemaal van hout met een ijzeren beslag - pas in de jaren dertig kwamen er karren met rubberbanden.
Helaas zijn de staarten en de oren van de paarden ooit gesneuveld en knullig gerestaureerd - ook zijn de paarden een keer overgeschilderd en staan ze er nu, glimmend melkchocolade-achtig bruin en vooral kitscherig bij - aan de wagen zelf is, gelukkig, nooit enig restauratie werk verricht. De kleuren zijn nog als vroeger en oh wee, als je als kind het waagde er iets te druk mee te spelen - dan verdween het geheel weer boven op de kast ...... gewoon er boven op ... dan stond de franc even niet hoog, weet ik nog, maar terugkijkend is er alle begrip voor deze pedagogische tik-op-de-vinger: snelrecht - er meteen boven op .....duidelijkheid scheppen. Je hoort het politici de laatste weken roepen, alsof ze iets nieuws hebben bedacht om dreigende gevaarlijke of problematische situaties te kunnen beheersen ..... gewoon er boven op ... was vroeger bij ons thuis het credo en dan wist je wat dat betekende .... dan mocht je er een paar dagen alleen vanaf de grond er naar kijken .... Weltevreden ( Wolphaartsdijk - Zuid-Beveland)(december 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse blog over de Schelderegio

Alfa Romeo

2011-12-20T06:54:00.013+01:00

De Zeeuwse kerken zijn al eeuwenlang markeringpunten in het landschap. Dat kun je soms nog goed merken als je bijvoorbeeld in de richting van een bepaald dorp rijdt, dan zult je opmerken dat die weg vaak recht op de kerk toe loopt. Dat effect kun je nog, min of meer, opmerken als je vanaf Kattendijke richting Kapelle rijdt of van Yerseke via de Postweg Kapelle nadert ............ Uiteraard gaat dit lang niet altijd meer op omdat de loop der wegen in de loop der tijd wel eens aangepast zal zijn.
De toren van Kapelle kun je niet missen - haar vier hoektorentjes zijn uniek en dateren van de eerste helft van de 15de eeuw. Die stenen bijtorentjes geven de kerk een voornaam aanzien - de Mariakerk in Nisse bijvoorbeeld moet het maar met één bijtorentje doen - armoe dus .......

Grotere kaart weergevenDe kerk van Kapelle, eertijds gewijd aan Onze Lieve Vrouwe, dateert uit de 14de eeuw en ligt schitterend tussen de bomen van de ring; het dorp lijkt vanuit de ruimte een schoolvoorbeeld van een zgn. kerkringdorp.
Als je op een warme zomerdag rond de kerk loopt, langs de vaete, dan valt op dat alleen de onderste helft van de toren door steunberen gedragen wordt - blijkbaar was het vertrouwen en de vakmanschap van de bouwheren van deze kerk groot, want de toren staat nog steeds, na meer dan 800 jaar min of meer "recht" overeind
Alleen, één kleine aamerking .......... er lijkt in het ontwerp van de toren geen rekening gehouden te zijn met een geschikt plekje voor de wijzerplaat. Als men de galmgaten iets minder overdreven had ontworpen, dan had de wijzerplaat van de klok daar mooi boven gepast ........ Maar goed, torenuurwerken en bijbehorende wijzerplaten zouden pas midden 15de eeuw uitgevonden worden, dus zal het nog wel tot in de 17de eeuw geduurd hebben voordat ook Kapelle een eigen mechanisch torenuurwerk met wijzerplaat kreeg - daarvoor leefde men op de stand van de zon en het knorren van de maag .... Het zou best wel eens kunnen dat één van de bouwmeesters van de toren een verre voorouder is van Gianni of Alessandro, designers die gewerkt heben aan het ontwerp van de Alfa Romeo Guiletta, één van de paradepaardjes van de Italiaanse autoindustrie. Bij het ontwerpen werd het logo in de grill zo vergroot, dat er geen fatsoenlijke plaats meer voor de nummerplaat was, die nu, als de wijzerplaat aan de toren van Kapelle, asymmetrisch naast het midden is vastgemaakt! Wie had ooit gedacht, dat de torenspits van de kerk van Kapelle nog eens model zou staan voor zo'n topdesign? ( Kapelle - Zuid-Beveland) ( juni 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse blog voor de Schelderegio.

Een bloemdijk voor alle seizoenen

2011-12-19T06:21:00.019+01:00

Zuid-Beveland staat bekend om zijn bloemdijken. Wie daar keukenhofachtige plaatjes bij voorstelt, komt bedrogen uit, of het zouden de met wit fluitenkruid besneeuwde wegranden moeten zijn in het vroege voorjaar. Nee, de Zuid-Bevelandse bloemdijken moet je zoeken ......... en er oog voor hebben.
Wie in de Zak een wandeltocht plant, zou eens koers moeten zetten naar De Kamerse Kooi, de schaapskooi die tussen Nisse, Heinkensand en Ovezande gelegen is, midden in de Zak van Zuid-Beveland. Op de hoek van de Oude Kamersedijk en de Nieuwe Kamersedijk, vlak bij de ingang van de schaapskooi, bij de indrukwekkende grenslinde, vind je één van die typische bloemdijken waar Zuid-Beveland zo bekend om is. Toch is deze dijk meer dan dat .......... Deze Oudkamersedijk staat bij de inwoners beter bekend als de Herinneringsdijk. In de berm van de dijk, die alleen voor wandelaars te betreden is, vind je langs de onlangs geplante bomen, talrijke bermmonumentjes, die opgericht zijn als herdenkingsplekken voor evenzoveel kinderen, die op jonge leeftijd overleden zijn aan een stofwisselingsziekte. Er zijn tientallen verschillende stofwisselingsziekten, die relatief weinig voorkomen en waarvoor in veel gevallen nog geen medicijn tegen ontwikkeld is. Kinderen met stofwisselingsziekten worden meestal niet erg oud en daarvan getuigen de tientallen bordjes, met daarop de informatie over het kind, dat overleden is aan één van die varianten en op die plek herdacht wordt.
Wie de dijk helemaal afloopt vindt, beschut en enigszins verscholen onder hoge bomen, een algemeen monument, Monument voor een Kind, waar familieleden terecht kunnen. De monumentjes langs de dijk zijn alle zeer persoonlijk en bevatten, naast informatie over het kind, ook speelgoed of knuffels, die voor het kind belangrijk geweest zijn. De kinderen, die op deze herinneringsdijk een "gezicht" krijgen komen uit heel Nederland. Elk jaar komen de ouders op deze dijk bij elkaar en worden er nieuwe bomen gepland voor in dat jaar overleden kinderen.
Deze bijzondere dijk, die ooit als de zuidelijke dijk van één der eerste aanwassen van de voormalige opwas Heinkenszand rond 1300 werd aangelegd, is opgenomen in plaatselijke- en regionale wandelroutes en alleen daarom al is het belangrijk, dat bezoekers, die hier vaak onvoorbereid passeren, op deze manier geconfronteerd worden met deze zeldzame en daardoor onbekende ziekten. Voor de ouders is het belangrijk om een plek te hebben waar ze andere ouders kunnen ontmoeten; een plek waar ze zich gesteund weten door het feit dat ze niet de enigen zijn ......... d'Ouwekamersediek - een bijzondere plek - de enige dijk die, met recht, zowel in de zomer als in de winter een bloemdijk genoemd mag worden! ( Nisse - Zak van Zuid-Beveland) (juli 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse blog voor de Schelderegio.

Slik op den Weg

2011-12-18T06:27:00.015+01:00

In de winter van 1926 op 1927 werd er hard aan de aanleg van een tramlijn gewerkt op Zuid-Beveland. In de zomer van 1927 wilde de Spoorweg-Maatschappij Zuid-Beveland starten met een drietal tramlijnen, die vanuit Goes de buitengebieden zouden ontsluiten. Niet dat er geen autobusldiensten waren - nee het spoor was de toekomst. De drie lijnen die gerealiseerd werden liepen van Goes naar Hoedekenskerke - van Goes naar Wolphaartsdijk-Veer en naar Wemeldinge. Van de drie tracés is anno 2011 alleen het traject van Goes naar Hoedekenskerke nog in gebruik door de Stoomtrein Goes-Borsele.
Er waren op heel Zuid-Beveland zo'n 14 haltes gepland, alle met een stationsgebouw annex woning voor de haltechef. Om kosten te besparen en toch zoveel mogelijk mensen te bedienen had men ervoor gekozen om de haltes niet in de dorpen te laten zijn, maar juist in het buitengebied, precies tussen de dorpen in. Het voordeel was dat er geen spoor of tramlijn dwars door de bebouwde kom hoefde en men op een relatief goedkope manier de lijnen kon aanleggen. Bovendien zou het spoor dienen om landbouwproducten als suikerbieten gemakkelijk en goedkoop af te voeren - dan zijn emplacementen buiten de bebouwde kom natuurlijk veel handiger.
Station Hoedekenskerke (Hkk) eind jaren twintig ( bron: stationsweb.nl )(foto: gemeente borsele)
Er werd in januari 1927 besloten dat alleen het station van Wolfaartsdijksche Veer en Hoedekenskerke een echte stationschef zouden krijgen, een zgn. haltechef - bij de andere haltes moest men de kaartjes gewoon kopen bij de vrouw van de ploegbaas of wegwerker.
Advertentie Nederlandse Spoorwegen (Vlissingsche Courant 13 mei 1927 (bron: krantenbank Zeeland)
Er kwamen gelijkvormige stationnetjes langs het spoor, die je nog steeds op sommige plaatsen langs de (voormalige) lijn kunt vinden. Het stationnetje in Hoedekenskerke is ergens in de jaren zestig van de vorige eeuw afgebroken. De lijn startte officieel op 19 mei 1927, op het moment dat ook de NS aan haar zomerdienstregeling begon. Er reden vijf treinen per dag, die aansluiting gaven op de boot naar Neuzen (= Terneuzen). De dienst werd uitgevoerd met personenmotorwagens - alleen tijdens de Tweede Wereldoorlog werden weer (tijdelijk) stoomlocomotieven ingezet.
Deel van de dienstregeling Goes-Hoedekenskerke ( Middelburgsche Courant 10 september 1927) (bron: Krantenbank Zeeland)
Het werd niet echt een succes - veel mensen bleven de voorkeur geven aan de bus, die veel vaker stopte en door de dorpen reed. In 1932 al werden de lijnen naar Wolphaartsdijk-Veer en Wemeldinge voor personenvervoer stopgezet - de treinen voor goederenvervoer en landbouwproducten bleven rijden. Alleen naar Hoedekenskerke bleef het trammetje rijden.
Op 11 november 1929, zo lezen we in de Middelburgsche Courant, was het druk op het havenemplacement van Hoedekenskerke. Boeren waren bezig om hun suikerbieten voor de suikerfabriek af te leveren, toen een bestuurder van een bietenwagen, door een rangerende bietentrein, het trammetje niet zag aankomen; hij kon niet meer op tijd remmen. De passagiers sprongen uit den motorwagen, doch de bestuurder bleef staan. Allen kwamen met den schrik vrij. De materieele schade is vrij groot en het verkeer terplaate gestremd. Of men toen al van SlikopdeWeg gehoord had, valt te betwijfelen, maar één van de boeren, blijkbaar begiftigd met een profetische kijk, schijnt, gaat het verhaal, toen al gefluisterd te hebben: Slik op den weg .....! (Hoedekenskerke - Zuid-Beveland)(augustus 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

Slikopdeweg: De dagelijkse Zeeuwse blog over de Schelderegio

Hot News!

2011-12-17T06:15:00.016+01:00

Wie zich interesseert voor de historie van Zeeland en dan m.n. voor de geschiedenis van de landbouw, zal zeker wel eens van de meekrapcultuur gehoord hebben. Meekrap is een plant, waarvan de wortel gebruikt werd om een fraaie oranje-rode kleur aan te ontrekken, een kleurstof, die geliefd was om stoffen mee te verven. In de eerste helft van de 19de eeuw bracht de kweek van deze wortels flink wat geld in het laatje. Meekrap werd vooral in de 19de eeuw in Zeeland verbouwd tot rond ongeveer 1870, toen de kweek van meekrap helemaal instortte, dankzij de een crisis in de landbouw. Niet alleen stortte de landbouw in één dankzij de import van goedkoop Amerikaans graan, ook was er een manier gevonden om de begeerde oranje-rode kleurstof op een veel goedkopere, chemische manier te verkrijgen.
Vooral in Zeeland waren er heel wat boerenbedrijven, die zich bezighielden met de teelt van meekrap. De wortels moesten, als ze geoogst waren, gedroogd worden en daarvoor werden zogenaamde meestoven ingericht - grote boerenschuren, waarin de wortels gedroogd werden. Van de 100 meestoven die er in de 19de eeuw in Nederland waren, zijn er nu nog maar weinig over en omdat de meestofcultuur na 1870 helemaal instortte is er geen één meestoof nog als zodanig in gebruik. In Zeeland zijn er nog een vijftal terug te vinden, meest verbouwd tot gewone schuur, als opslagruimte, als kantoor of er zijn appartmenten in gebouwd.
Achter het museum voor Noord- en Zuid-Beveland in Goes zijn een aantal gedenkstenen aan de muur bevestigd, die ooit ingemetseld zijn als "eerste steen" in nieuw opgerichte gebouwen - daaronder twee stenen van meestoven. De Meestoof Holland dateert van 1817 en werd door de directie van de Wilhelminapolder aangekocht in Brielle en in Wilhelminadorp op 16 juni herbouwd, waarbij Cornelis Christiaan van den Bosch, de eerste directeur van De Wilhelminapolder de eerste steen legde, samen met de toen nog jonge aannemer, toen bouwmeester genoemd, Hendrik Orgert Muller, timmerman en molenmaker uit Goes.

De tweede gedenksteen. die in Goes te bewonderen is, is van de Meestoof Reigersberg, die in 1870 in Rilland gebouwd werd ..... Die Meestoof schijnt in de jaren dertig van de vorige eeuw deels in gebruik genomen te zijn als kerk. Mijn bet-bet-bet.... overgrootvader, Cornelis Koert, die één van de boerderijen in de Wilhelminapolder runde en actief was in de Zeeuwse Landbouw Maatschappij, heeft daar, te lezen op de steen, mede de hand in gehad. Kan iemand me vertellen of er in Rilland nog iets van die meestoof te zien is?
Meestoof Holland in Wilhelminadorp deed dienst tot eind 19de eeuw en werd eind twintigste eeuw door de grote landbouwmaatschap De Wilhelminapolder, die onlangs 200 jaar bestond, herbouwd tot haar kantoor. Tijdens de Open Dag van de Wilhelminapolder reed deze fraaie nostalgische boerenkar langs de verbouwde meestoof. Zierikzeesche Courant ( 17 mei 1844) ( bron: Krantenbank Zeeland)
De Meestoof Holland kwam in 1844 nog kort in het nieuws omdat hij afbrandde. Gelukkig bleef de schade beperkt tot het houten deel en kon het stenen gebouw deels bewaard blijven. De Zierikzeesche Courant, die van de brand gewag maakte, meldt, dat de brand 's avonds om 9 uur uitbrak, terwijl de meeste bewoners zich reeds ter ruste hadden begeven. Ik had, eerlijk gezegd, niet anders verwacht van de arbeiders, die de volgende ochtend, op zaterdag werd uiteraard ook op het land gewerkt, weer vroeg uit de veren moesten. De verslaggever moet ongetwijfeld binding met de akkerbouw gehad hebben want hij meldt, blij te zijn dat de schuur grotendeels leeg was, op een vrij groote voorraad turf na die op de zolder lag. Ware zulk eene ramp voorgevallen in de drukke van den teelt, dan zou zulk een brand wel veel aanzienlijker schade hebben ten gevolge gehad dan nu is aangebragt. Geluk bij een ongeluk was de regen die die nacht viel en die meehielp het vuur te blussen ..... en dat werd tijd, want het had al vijf weken niet gerekend ..... 't Is nooit hoet of't deugt nie, riep mijn opa vroeger te pas en te onpas.
Zierikzeesche Courant ( 17 mei 1844) ( bron: Krantenbank Zeeland)
Als zo'n uitslaande brand tegenwoordig zou gebeuren, dan zouden de mensen via Twitter al in grote getale op de Achterweg samengedromd zijn voor de eerste vrijwillige brandweerlieden vanachter Flikken Maastricht geweekt waren ...... Het nieuws, compleet met foto en film zou op Z2.nl of op de website van Omroep Zeeland staan, voordat de brand meester gemeld kon worden. De Zierikzeesche Courant neemt er de tijd voor - in de dagen na de brand wordt een verslaggever met het pontje van Zierikzee naar Katseveer richting de Wilhelminapolder gestuurd en een week later op vrijdag 17 mei komt het voorval in de krant - Hot News! Hoezoo hot news? (Wilhelminadorp - Goes - Zuid-Beveland) ( oktober 2010 - juli en september 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse blog over de Schelderegio

Noar de bienaawer achter drieondert gram sliesters

2011-12-16T07:18:00.012+01:00

Je leest tegenwoordig allerlei alarmerende berichten over slecht beveiligde computers en websites, waar kwaadwillenden bijna ongestoord gegevens lijken te kunnen halen - Ook probeert men door phishing, vissend, achter allerlei informatie te komen, die eigenlijk geheim had moeten blijven.
Diefstal en inbraak is van alle tijden. Toen ik afgelopen zomer in Gent het Gravensteen bezocht, het middeleeuwse slot dat nog zo fraai, haast ongeschonden door de tijd, te midden van het drukke verkeer op de Geldmunt en het St. Veerleplein, raakte ik gefascineerd door haar schijnbare onaantastbaarheid. Zo'n groot robuust stenen bastion, midden in de stad, straalt een onneembaarheid uit, een brok vertrouwen, waar elke zich respecterende bank respect mee zou afdwingen. Hier is je geld veilig ...... stralen de dikke stenen muren uit! Wie het kasteel binnen wil gaan op momenten dat de poort gesloten is, zal over de meters hoge muren moeten klauteren - voorwaar geen sinecure.
Mijn oog viel op de gigantische deurkrukken, grendels en sleutels, of zoals in deze streken zeggen: wurfels, hriengels en sleuters, die in de grote houten toegangsdeuren bevestigd zaten - middeleeuws smeedwerk dat al eeuwen lang garant moet staan voor een niet-te-nemen toegang. Of het nog de originele sloten zijn, die met een al even originele middeleeuwse sleutel geopend kunnen worden, durf ik te betwijfelen; bovendien zal dit stukje smeedwerk niet de enige beveiliging van het gebouw zijn. Gebruikte men vroeger voor geldkisten geen meerdere sloten, die alle door aparte sleutels en sleutelbeheerders geopend moesten worden? Niet in zeven sloten tegelijk lopen gaat terug op dit fenomeen.

Negen jaar geleden, in oktober 2002, zond de VTM een televisieprogramma uit, dat De Sleutel genoemd werd. De bedoeling was, dat mensen een mooie reis konden winnen wanneer ze op een geheim gehouden locatie de sleutel vonden, die daar verborgen was. Die locatie werd stap voor stap bekend gemaakt door hints met filmbeelden te geven, die uiteindelijk tot een gebouw of plek te herleiden waren ............ Eind oktober 2002 was het Gravensteen in Gent de uitverkoren locatie en heel wat mensen "bestormden" 's morgens vroeg de toegangspoort ( Voor de duidelijkheid: Het Steen was die dag normaal geopend!). Al na enkele minuten wist een dertigjarige leraar uit Waregem vanuit een nis de gezochte sleutel te bemachtigen ........ Hij won een mooie reis ( misschien wel naar een warm tropisch oord).

De VTM kon terugkijken op een geslaagde uitzending, die mooie beelden opleverde en veel gratis reclame bezorgde voor het Gravensteen. Toch was de conservator van het museum niet zo heel blij. De makers van het programma hadden zich namelijk met een cameraman tevoren laten insluiten in het kasteel, om een goede plek voor de sleutel te vinden en om 's nachts stiekum opnamen te maken, zodat de voorbereidingen in de TV-uitzending te zien zouden kunnen zijn. De volgende morgen hadden ze het kasteel weer gewoon door de poort verlaten, uiteraard nadat een goede plek voor de sleutel gevonden was. Het laten insluiten of inbreken hoorde bij de regels van het spel, uiteraard zonder eerst de autoriteiten op de hoogte te brengen. De opnamen werden in de uitzending gebruikt om het publiek aanwijzingen te kunnen geven. Dat is natuurlijk voor een manaazjer van het Gravensteen, zeg maar de kasteelheer-van-nu zelf, nog erger dan vloeken in de kerk, als je moet constateren dat het blijkbaar mogelijk is 's nachts ongezien in het kasteel te verblijven ...... Klaote kik nie op mijne kop schijten! zal hij gedacht hebben.

Het Gravensteen, vertelde de geschokte conservator aan De Standaard, beschikt over een elektronisch inbraakalarm dat reageert op lichaamswarmte. Dat wordt
geactiveerd na sluitingstijd en als er dan nog iemand rondloopt, komt daar bij mij en bij de politie een melding van binnen. Dat is de laatste maanden niet gebeurd. Hoe dan ook: het alarmsysteem heeft blijkbaar gefaald of de insluipers zijn nooit 's nachts binnen geweest ......... De redactie van het televisieprogramma hield wijselijk de muile toe ..... De manajer bleef met een heleboel vragen achter: Ge moet ok nie 'n Gentenaere noar de bienaawer laten gaen achter drieondert gram sliesters (Gent - West-Vlaanderen) ( augustus 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: slikopdeweg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse blog over de Schelderegio.

Fata Morgana

2011-12-15T05:49:00.009+01:00

We zitten midden in de periode die we, met gevoel voor understatement, de Donkere Dagen Voor de Kerst noemen, alsof het daarna allemaal in één klap beter wordt. Het mag dan zo zijn dat volgens de geofysische wetten na de kerst de dagen weer gaan lengen, je merkt zoiets pas misschien eind januari dat het een kwartiertje later donker wordt of eerder licht.......... Veel mensen verlangen in deze sombere, gure dagen, naar de zon en de zomer en avonden dat de zon pas na tienen ondergaat. Reisbureaus springen daar gretig op in en sturen je zonnige vakantiefoto's van exotische oorden, waar de zon uitbundig schijnt ..........

Wie in deze dagen wegdroomt naar tropische stranden, maar waarschijnlijk weer naast de hoofdprijs van de Oudejaarsloterij grijpt, niet over zijn eigen tijd kan beschikken of geen dikke beurs kan opentrekken zo hij mocht willen, die hoeft niet bij de pakken neer te gaan zitten. Trek een dikke jas aan en muts diep over de oren en ga naar het dorp Borssele, waar je net buiten het dorp in het pas aangelegde Sloebos een roestvrijstalen skulptuur kunt tegenkomen van een paar palmen en cactussen op een eiland van steen. Knijp uzelf maar in de arm ...... Het kunstwerk, dat in 2003 werd gemaakt door Wies de Bles heet Oase .............. Wie, onvoorbereid of bij toeval, hier terecht komt, zal zich de ogen eens goed uitwrijven, want wie verwacht er nu een oase, zo midden op een leeg, kil en guur grasperk midden in het nog onvolgroeide Sloebos? Het Sloebos, overigens, voor hen die het niet kennen, is eind vorige eeuw aangelegd, als een groene buffer waarachter de inwoners van het dorp Borssele zich kunnen verstoppen voor de industrie van Vlissingen-Oost, dat het dorp hier akelig dicht nadert ....... Een palmoase aan de rand van Zuid-Beveland? 't Moe nie hekker worre!, hoor je de toevallige passant, laat-jij-de-hond-nog-even-uit, denken .... Of is dat nou juist het symbool waar een oase voor staat? Wie, zo leren ons cartoons veelvuldig, uitgedroogd en uitgeput, volkomen de weg kwijt, door de woestijn kruipt op zoek naar schaduw en water, loopt de kans aan de horizon bedot te worden door een fata morgana .......... een luchtspiegeling van een oase, die er in werkelijkheid niet is. Zou dat wellicht de diepere gedachte zijn, die achter dit monument verscholen zit? Dat de inwoners van Borssele het monument en de boze buitenwereld moeten zien als een fata morgana, zodat ze misschien gaan geloven dat alles, wat achter dit coulisse van bomen zit, de chemische industrie van Vlissingen-Oost, de kerncentrale of de Covra, in feite niet echt is? Niet meer dan een luchtspiegeling, een fata morgana? (Borssele - Zuid-Beveland) ( februari 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg
SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse blog over de Schelderegio.

Even op d'n diek kieke ... nae d'overkant!

2011-12-14T07:41:00.014+01:00

De Scheldedelta is in de loop van duizenden jaren gevormd door de rivier de Schelde, die in dit gebied zich een uitweg zocht door kreken en geulen naar de Noordzee en lang daarvoor, toen de Noordzee nog land was en hier bizons en mammoeten rondspookten, tot in de oceaan. Momenteel is de Westerschelde de grote doorgaande route die schepen volgen, als ze van en naar Antwerpen varen - vroeger voeren schepen via het Zwake en het Sloe naar wat we nu het Veerse Meer en de Roompot noemen - nu verlaten ze in de Wielingen de Scheldedelta .... De autochtone Zeeuwse bevolking is opgegroeid met de Schelde. Het is dan ook begrijpelijk dat het water trekt ........
De Westerscheldedijken zijn een geliefde plek om even uit te waaien - even over het water te kijken - Even op d'n diek kieke ... hoor je dan zeggen, nae d'overkant - Even kieken of t'r nog waeter in de Schelde staet, zou mijn moeder zeggen. Misschien is het oer-gedrag ...... het in de gaten houden van de vijand. De middeleeuwer zal bij storm het woeste stijgende water en de zwakke dijken, die zijn woonstee moesten verdedigen, met argusogen in de gaten hebben gehouden - Even op d'n diek kieke had in die tijd wellicht een diepere betekenis dan nu. Op populaire "kiekplekken" zijn bankjes neergezet, zoals hier bij Ellewoutsdijk of je neemt zelf je stoel mee, zoals bij Hoedekenskerke. De grote zeeschepen komen hier, helaas, niet vlak meer langs de kust; de schepen steken, als ze Vlissingen gepasseerd zijn richting Antwerpen, de Schelde over om, als het ware, door de Pas van Terneuzen de buitenbocht te pakken. Die route, de vaargeul, ligt niet voor honderden jaren vast ........... In de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw kwamen alle grote schepen vlak langs de dijk bij Hoedekenskerke door het Middelgat - nu gaan de mammoettankers door de Overloop van Hansweert, helemaal aan de andere kant van de rivier.
De dijken rond de Westerschelde worden verstevigd - het talud naar de nieuwste inzichten met asfalt en teer versterkt. Het fietspad buitenom is heel populair, maar toch wil Rijkswaterstaat bepaalde dijkvlakken buitendijks afsluiten om de vogels, die buitendijks een fourageerplek zoeken, rust te gunnen - alsof die vogels zich iets aantrekken van die paar fietsers langs de dijk .....
Wie bij Ellewoutsdijk op de dijk staat heeft een mooi zicht op d'overkant .... op het grote chemieconcern van Dow Chemicals, dat recht tegenover Ellewoutsdijk ligt. Vanaf de jaren zestig van de vorige eeuw ligt de fabriek hier aan de oevers van de Schelde - een ankerpunt voor hen die hun topografie willen testen - dan moet dat Terneuzen weze ...... en daar de ingang van't kanaal. Wat ik me afvraag: Zitten ze er nu ook mensen aan d'overkant naar d'overkant te kijken of doen alleen Zuid-Bevelanders dat ... even op d'n diek kieke! ( Ellewoutsdijk - Zak van Zuid-Beveland) ( september 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

SlikopdeWeg: De dagelijkse Zeeuwse blog over de Schelderegio.